TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Halbertsmastraat 2

Leeuwarden, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1915
Address
Halbertsmastraat 2, Locatie: Huizum-West, 8932 GH Leeuwarden (and others)
Place
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.19492, 5.79313
Part of complex
519771
Monument number
519774

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

BLOK VAN 13 VOLKSWONINGEN, Halbertsmastraat 2-22, Nieuwe Hollanderdijk 2 en Hollanderstraat 1, deel uitmakende van het COMPLEX HOLLANDERWIJK.

De Hollanderwijk in 1915 in opdracht van de Woningvereeniging Leeuwarden naar ontwerp van Willem Cornelis de Groot in Overgangsstijl gebouwd. De vereniging kocht in 1912 ten zuiden van het spoorwegemplacement een wigvormig stuk grond van bijna 3 ha aan. In een eerste ontwerp vulde de architect het gebied in met 201 woningen in veertien uniforme noord-zuid gerichte bouwstroken. De inspecteur van de volksgezondheid maakte bezwaar tegen de rigide aanpak en het volgend ontwerp met 177 woningen was stedenbouwkundig veel levendiger. De stedenbouwkundige aanpak werd aanleiding om ook de architectuur te variren. De 139 standaardwoningen (met kleine variaties) zijn als tussenwoningen in de stroken geplaatst; de 38 grotere woningen (waarvan twee winkelhuizen) met sterk gevarieerde plattegronden en architectonische vormen zijn aan de randen van de wijk, op de hoeken en aan de ontsluitingsstraat tot stand gekomen.

In 1980/'83 heeft een algehele renovatie van de wijk plaatsgevonden. De indeling van de woningen is daarbij grondig gewijzigd. Aan de achterzijden zijn keukens/bergingen uitgebouwd die stedenbouwkundig en architectonisch veranderingen teweeg hebben gebracht, maar die door beplantingen aardig aan het zicht zijn onttrokken en het geheel slechts in geringe mate verstoren.

Omschijving EXTERIEUR: Het bouwblok van 13 volkswoningen bestaat uit 11 kleine woningen en twee hoekwoningen. De woningen zijn drie vakken breed voor een deur en twee vensters. Zowel de breedte als de hoogte van deuren en vensters met bovenlichten, voorzien van kleine roeden, verhouden zich evenwichtig met het gevelvlak. De woningen zijn gebouwd van grauwbruine baksteen en verlevendigd met allerlei sierlijkheden van rode strengperssteen. Speklagen ter hoogte van de onder- en bovendorpels van de vensters zijn bij alle woningen te vinden, ook in de geveltoppen. Laten de ontlastingsbogen boven de gevelopeningen al een diversiteit zien, de boogtrommels zijn met grote fantasie met steeds ander metselmozaïek gevuld. Elke straat heeft een eigen, kenmerkend mozaïekpatroon gekregen. Fraai gedetailleerde zinken hemelwaterafvoeren met vergaarbakken verrijkten het beeld eveneens, maar bij de renovatie zijn de meeste vervangen door eenvoudige exemplaren van kunststof. De langskappen die in het zicht liggen zijn gedekt met blauw geglazuurde Friese gegolfde pannen; de achterschilden met de gesmoorde pannen van dit type. Alle zolders zijn verlicht door dakkapellen dan wel vensters in geveltoppen. Bij deze lange bouwstrook is een kennelijk gevreesde eentonigheid mede vermeden door de bouwstrook mee te laten buigen met de straat. De contour van de daken werd oorspronkelijk niet weinig verlevendigd door schoorstenen die uit de naald van de daken gemetseld waren. Bij de vernieuwing van de wijk in de jaren-tachtig zijn de meeste schoorstenen verdwenen. De woningen op de hoeklokaties zijn iets ruimer en hebben afgewolfde geveltoppen.

INTERIEUR: De kleine woningen bestonden oorspronkelijk uit een kamer en een achterliggend alkoof met vaste bedden, een gang met steektrap, een kamer onder de kap en een plaatsje van 5 meter diep met een afdak en een privaat; de grotere woningen hadden een kamer of keuken extra beneden en soms onder de kap ook een extra afgeschoten kamertje. Bij de van 1980 tot 1983 uitgevoerde renovatie zijn de interieurs van alle woningen aangepast aan de eisen van modern wooncomfort. De gangen behielden de oorspronkelijke vorm; sommige met de oorspronkelijke tegelvloer of restanten daarvan. Behoudens deze vloeren vallen de interieurs buiten de bescherming.

WAARDERING

Het blok woningen Halbertsmastraat 2-22, Nieuwe Hollanderdijk 2 en Hollanderstraat is sociaal-historisch en architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van groot algemeen belang

- als element in de wijk die een belangrijke plaats inneemt in de sociaal-maatschappelijke geschiedenis van de volkshuisvesting op de kentering van de kwantitatieve naar de kwalitatieve aanpak;

- als woningenstrook in het wijkproject dat in het oeuvre van architect W.C. de Groot een opvallende plaats inneemt als wijk met een eenheid in architectuur die tot op details grote variaties laat zien ter versterking van de stedenbouwkundige levendigheid, kenmerkend voor de Overgangsstijl;

- als element in de wijk van een levedige stedenbouwkundige aanpak met opvallende en subtiele ruimtelijke variaties in het stratenbeloop en de plaatsing van de woningen.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

BLOCK OF 13 WORKERS' DWELLINGS, Halbertsmastraat 2-22, Nieuwe Hollanderdijk 2 and Hollanderstraat 1, forming part of the HOLLANDERWIJK COMPLEX.

The Hollanderwijk was built in 1915 on the commission of the Woningvereeniging Leeuwarden to the design of Willem Cornelis de Groot in Transition Style. The association purchased in 1912, to the south of the railway yard, a wedge-shaped piece of land of almost 3 hectares. In an initial design the architect filled the area with 201 dwellings in fourteen uniform north-south oriented building strips. The health inspector objected to the rigid approach and the next design with 177 dwellings was much more lively from an urban planning perspective. The urban planning approach provided reason also to vary the architecture. The 139 standard dwellings (with minor variations) are placed as terraced dwellings in the strips; the 38 larger dwellings (including two shop-houses) with markedly varied floor plans and architectural forms were created at the edges of the neighbourhood, on the corners and on the service street.

In 1980/'83 a complete renovation of the neighbourhood took place. The layout of the dwellings was thoroughly altered in the process. Kitchens/storage rooms were built out at the rear sides, which brought about urban planning and architectural changes, but these are nicely concealed from view by planting and disturb the whole only to a minor extent.

DESCRIPTION EXTERIOR: The building block of 13 workers' dwellings consists of 11 small dwellings and two corner dwellings. The dwellings are three bays wide, with one door and two windows. Both the width and height of doors and windows with fanlights, furnished with small glazing bars, are in balanced proportion with the facade surface. The dwellings are built of greyish-brown brick and enlivened with various ornaments of red pressed-brick. Brickwork courses at the height of the under and upper window sills are found on all dwellings, also in the gable tops. While the relieving arches above the facade openings already show diversity, the arch drums are filled with ever-changing brick mosaic with great imagination. Each street has been given its own characteristic mosaic pattern. Finely detailed zinc rainwater pipes with collection reservoirs further enriched the appearance; during renovation most were replaced by simple plastic examples. The side roofs visible from the street are covered with blue glazed Frisian corrugated tiles; the rear roofs with the half-hip tiles of this type. All attics are lit by roof dormers or windows in the gable tops. With this long building strip, an obviously feared monotony was also avoided by letting the building strip bend with the street. The roof outline was originally enlivened considerably by chimneys that were built from the roof pitch. During the neighbourhood renewal in the eighties most chimneys disappeared. The dwellings in corner locations are somewhat more spacious and have sloped gable tops.

INTERIOR: The small dwellings originally consisted of a room and a rear-lying alcove with fixed beds, a passage with steep stairs, a room under the roof and a small yard 5 metres deep with a lean-to roof and an outdoor toilet; the larger dwellings had an additional room or kitchen below and sometimes under the roof also an extra partitioned small room. In the renovation carried out from 1980 to 1983, the interiors of all dwellings were adapted to the requirements of modern living comfort. The passages retained their original form; some with the original tile floor or remains thereof. Apart from these floors, the interiors fall outside the protection.

VALUATION

The block of dwellings Halbertsmastraat 2-22, Nieuwe Hollanderdijk 2 and Hollanderstraat is of major general importance from a social-historical, architectural-historical and urban planning perspective

- as an element in the neighbourhood which holds an important place in the social and cultural history of workers' housing at the turning point from quantitative to qualitative approach;

- as a housing strip in the neighbourhood project which holds a prominent place in the oeuvre of architect W.C. de Groot as a neighbourhood with architectural unity that shows great variations in detail to strengthen urban planning liveliness, characteristic of Transition Style;

- as an element in the neighbourhood of a lively urban planning approach with striking and subtle spatial variations in the street layout and the placement of the dwellings.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map