Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Hendrikus Avelinghstraat 1
Velp, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1863 - 1865
- Address
- Hendrikus Avelinghstraat 1, 6881 VP Velp (Rheden 25)
- Place
- Velp
- Municipality
- Rheden
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.99500, 5.97735
- Monument number
- 519441
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1844 map "02. Rhede (1844)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze grote voormalige FABRIKANTENVILLA met vier STOEPPALEN is gelegen aan de Hendrikus Avelinghstraat. Samen met het naastliggende pand Hendrikus Avelinghstraat 3 vormt het huis een sterk beeldbepalend ensemble in deze straat. De huizen met omringende tuinen weerspiegelen nog in hoge mate het oorspronkelijke karakter. Het pand Hendrikus Avelinghstraat 1 is rond 1864 gebouwd in de stijl van het vroege Eclecticisme waarbij nog duidelijk de invloed van het Neo-Classicisme bespeurbaar is. De architect is tot op heden onbekend. De villa maakt deel uit van drie luxueuze, in opdracht van de steenbakkers- en leerlooiersfamilie Avelingh gebouwde, villa's die verrezen aan de Stationsstraat en de Hendrikus Avelinghstraat. Deze laatste straat vormt de verbinding tussen de Stationsstraat en de President Kennedylaan. Aan de Kennedylaan, oorspronkelijk Beekstraat geheten, bevindt zich nog een watermolen en een ander bedrijfsgebouw die toentertijd eigendom waren van de familie Avelingh. De eerste villa die gebouwd werd is de aan de Stationsstraat gelegen villa Sperata die in de jaren tussen 1858 en 1860, als gevolg van de verbouwing van een ouder pand, tot stand kwam. Deze in opdracht van Hendrik Avelingh verbouwde villa werd aan het einde van de negentiende eeuw nogmaals verbouwd en van een bijzonder rijk interieur voorzien. De opdrachtgever van de een aantal jaren later gebouwde villa Hendrikus Avelinghstraat 1 was mogelijk Coenraad Avelingh. Hendrikus Avelinghstraat 3 werd eveneens omstreeks 1860-1865 gebouwd met als mogelijke opdrachtgever Tieleman Avelingh. Hendrikus Avelinghstraat 1 is ondermeer in 1937 naar ontwerp van de architect H.J.A. Eich uit Arnhem uitgebreid. De uitbreiding in dat jaar betrof het verhogen van een aanbouw aan de linker zijgevel met één bouwlaag. Op de nieuwe verdieping bevonden zich een slaapkamer een zitkamer en een logeerkamer. Eerder, mogelijk in de jaren tussen 1920 en 1937, was al aan de achtergevel een opmerkelijke tuinkamer met Toscaanse zuilen toegevoegd. In die tijd werd ook het trappenhuis verplaatst naar de achterzijde waar een forse nieuwe bordestrap werd aangebracht. Deze verbouwingen zijn mogelijk eveneens naar ontwerp van architect Eich uitgevoerd. Het huis ligt iets van de weg af en heeft een grote voortuin met een oprijlaan en diverse oude bomen en struiken (o.a. een rododendron aan de straat). De oprijlaan wordt aan de straatzijde gemarkeerd door een viertal taps toelopende paaltjes. De voortuin eindigt direct aan de straat. Er is geen stoep. Aan de achterzijde van het pand bevindt zich een grote tuin die zich uitstrekt tot aan de parallel aan het spoor aangelegde tuin van het pand Stationsweg 42. De tuin bevat oude bomen en struiken. Aan de linkerzijde van het huis bevinden zich enkele oude beuken.
Omschrijving
Het grote huis heeft twee bouwlagen en is geheel gepleisterd. Het pand heeft een samengestelde plattegrond en is voorzien van diverse latere aanbouwen daterend uit ondermeer 1937. De aanbouw tegen de linker- en achterzijde is lager dan het hoofdblok en heeft een plat dak. Het hoofdblok zelf heeft een samengesteld schilddak met gesmoorde verbeterde hollandse pannen. De gevels van het hoofdblok worden aan de bovenzijde beëindigd met een architraaflijst, een fries en een gecorniste kroonlijst. De linkerzijgevel van het hoofdblok heeft geen fries. De platte aanbouw links heeft een eenvoudige daklijst. Het pand is onderkelderd. Op het dak bevinden zich diverse schoorstenen.
De VOORGEVEL van het hoofdblok heeft vijf vensterassen. De middenas is licht risalerend en bevat op de begane grond een vernieuwde voordeur met 8-ruits bovenlicht in een geprofileerd kozijn met afgeronde bovenhoeken. Daarboven bevindt zich een 6-ruits schuifraam met afgeronde bovenhoeken en persiennes. Rechts van de middenas bevindt zich een sterk risalerend bouwdeel met twee vensterassen, links ervan in een terugspringend gedeelte eveneens twee vensterassen. De afgeronde vensteropeningen hebben op de begane grond 2-ruits schuiframen met persiennes en op de verdieping 6-ruits schuiframen met persiennes. Alle vensterdorpels zijn van hout. Het in 1937 aangebouwde gedeelte links heeft boven elkaar twee 6-ruits schuiframen als voornoemd.
De LINKER ZIJGEVEL is de gevel van de in de 1937 verhoogde aanbouw en bestaat op de verdieping uit twee kruisvormige kozijnen met draairamen en klappende bovenlichten. Daartussen bevindt zich een enkel draairaam met bovenlicht. Op de begane grond bevinden zich van links naar rechts een breed kozijn met draairamen en bovenlichten, een deur met bovenlicht en een raam. De ramen hebben tegeldorpels en de bovenlichten hebben een glas-in-loodvulling.
De ACHTERGEVEL kenmerkt zich door diverse in hoogte en diepte verspringende geveldelen. Links bevindt zich een risalerend gedeelte met twee vensterassen. De vier vensters in deze gevel hebben dezelfde indeling als genoemd bij de voorgevel. Uiterst rechts bevindt zich de achtergevel van het in 1937 verhoogde gedeelte. Dit gedeelte bevat rechts twee grotere kozijnen met draairamen en tegeldorpels. Links daarvan bevinden zich een aantal kleinere vensters met twee 3-ruits en, op de begane grond, één meerruits ijzeren raam. Tussen beide naar voren komende geveldelen bevindt zich een terugliggend gedeelte met een vermoedelijk tijdens het interbellum (doch voor 1937) aangebrachte tuinkamer met één bouwlaag. Deze fraaie, in beton ontworpen, tuinkamer heeft aan de tuinzijde drie rondbogen met stalen kozijnen met veelruits verdeling. De halfronde bovenramen hebben een V-vormige tracering. De rondbogen worden aan weerszijden begrensd door een in het gevelvlak liggend zuiltje. De tuinkamer heeft in de linkerzijgevel een 18-delig kozijn met glas-in-lood verdeling. De tuinkamer heeft een plat dak waarop de tuindeuren van de verdieping uitkomen. Het hoofdblok heeft ook op de verdieping, ter plaatse van het balkon, een uitgebouwd gedeelte met een viertal verticale vensterstroken tot net onder de daklijst. Deze stroken hebben een glas-in-loodvulling. In het midden bevindt zich een schoorsteen.
De RECHTER ZIJGEVEL is symmetrisch en voorzien van een middenrisaliet met op de verdieping een stolpraam met 2-ruits bovenlicht. De twee vensterassen aan weerszijden van het risaliet hebben op de begane grond een enkelruits (links) en een T-schuifraam (rechts) en op de verdieping een 6-ruits schuifraam. De vensters hebben afgeronde bovenhoeken. In het dakvlak bevindt zich een dakkapel. Mogelijk heeft zich in het middenrisaliet op de begane grond ooit een ingang bevonden.
Het rijke INTERIEUR heeft ondermeer een grote centrale hal met een in het interbellum aangebrachte trap naar de verdieping. De balustrade begint met een klauw in Neo-Lodewijk XIV (d.w.z. in een op voorbeelden uit het tweede kwart van de 18de eeuw gebaseerde vorm) met platte opengewerkte balusters. De klauw dateert waarschijnlijk nog uit de bouwtijd van het pand. De sobere balusters lijken echter nieuw te zijn ontworpen. In dit kader kan nog opgemerkt worden dat het interieur in de jaren dertig mogelijk op een aantal onderdelen mogelijk verder verrijkt is. In diverse kamers zijn lambrizeringen en betimmeringen aangebracht. Één van de kamers en suite is uitgevoerd in Neo-Renaissancestijl en bezit een schouw met van elders afkomstige mogelijk vroeg 17de-eeuwse natuurstenen zuiltjes en consoles. De achterwand van deze schouw is betegeld. De bovenbouw van deze schouw is later aangebracht. In het interieur zijn tevens enkele stucplafonds aangebracht. Enkele deuromlijstingen zijn in gemarmerd hout uitgevoerd.
De vier STOEPPALEN die de oprijlaan aan de straatzijde markeren, lopen taps toe en hebben opliggende banden. De paaltejes ziijn afgerond aan de bovenzijde en bestaan uit gepleisterde baksteen.
Waardering
FABRIKANTENVILLA met vier STOEPPALEN.
Architectuurhistorische waarden:
- De villa is van belang als goed voorbeeld van een villa met de kenmerken van de voor het derde kwart van de 19de eeuw karakteristieke Eclectische stijl met een nog voornamelijk door het Neo-Classicisme bepaalde hoofdvorm met bijzondere latere toevoegingen in historiserende trant waarvan met name de tuinkamer opvalt.
- De villa is van belang omwille van de gaaf bewaard gebleven hoofdvorm, de detaillering en het materiaalgebruik. De in 1937 aangebrachte bouwdelen hebben de uitstraling van het pand niet verstoord doch eerder verrijkt. Opvallend is de eveneens de vermoedelijk tijdens het interbellum aangebrachte tuinkamer die evenwichtig is ontworpen en fraai is gedetailleerd in een voor die tijd kenmerkende stijl.
- De villa is van belang vanwege meerdere bijzondere interieuronderdelen. Diverse fraai gedetailleerde interieuronderdelen zijn vermoedelijk tijdens het interbellum aangebracht.
Stedebouwkundige waarden:
- De villa vormt een sterk beeldbepalend onderdeel van de gaaf bewaarde zuidzijde van de Hendrikus Avelinghstraat. Het pand heeft tevens een sterke ensemblewaarde met het pand Hendrikus Avelinghstraat 3. Beide panden zijn voorzien van een ruime tuin, direct aan de straat gelegen. Het bochtig karakter van de straat en de nog aanwezige oude beplanting met o.a. enkele dennensoorten, beuken en rhododendrons versterken dit oorspronkelijke karakter. Deze straat is van bijzondere betekenis voor het aanzien van het dorp Velp en is nauw verbonden met de ontwikkeling van Velp van een voornamelijk agrarische gemeenschap tot een villadorp. De stoeppalen zijn van belang als functioneel onderdeel van het geheel.
Cultuurhistorische waarden:
- De villa is van belang als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. De villa werd gebouwd in opdracht van de familie Avelingh die al in een vroeg stadium, vooral in het kader van de baksteenfabricage, betrokken was bij de industrialisatie van Gelderland. De villa geeft een duidelijk beeld van de huisvesting van deze nieuwe kapitaalkrachtige elite die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's buiten de stad in een omgeving met veel natuurschoon. Goede verbindingen met de stad, in dit geval Arnhem, en het westen des lands waren echter wel een vereiste. Deze nieuwe bevolkingsgroep droeg ertoe bijdroeg dat het aanzien van het dorp Velp en de sociale gelaagdheid van de bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This large former MANUFACTURER'S VILLA with four BOLLARDS is located on the Hendrikus Avelinghstraat. Together with the adjacent property at Hendrikus Avelinghstraat 3, the house forms a strongly character-defining ensemble on this street. The houses with their surrounding gardens still largely reflect the original character. The property at Hendrikus Avelinghstraat 1 was built around 1864 in the style of early Eclecticism, in which the influence of Neo-Classicism is still clearly discernible. The architect remains unknown to date. The villa is part of three luxurious villas, built at the commission of the brick-maker and tanner family Avelingh, which were erected on the Stationsstraat and the Hendrikus Avelinghstraat. The latter street forms the connection between the Stationsstraat and the President Kennedylaan. On the Kennedylaan, originally called Beekstraat, there is still a water mill and another industrial building which at that time were owned by the Avelingh family. The first villa to be built is the villa Sperata on the Stationsstraat, which came about between 1858 and 1860 as a result of the renovation of an older property. This villa, renovated at the commission of Hendrik Avelingh, was renovated again at the end of the nineteenth century and provided with a particularly rich interior. The client for the villa at Hendrikus Avelinghstraat 1, built a few years later, was possibly Coenraad Avelingh. Hendrikus Avelinghstraat 3 was likewise built around 1860-1865 with Tieleman Avelingh as the possible client. Hendrikus Avelinghstraat 1 was extended in 1937 to the design of architect H.J.A. Eich from Arnhem, amongst other works. The extension in that year consisted of raising an outbuilding on the left side facade by one storey. On the new storey were a bedroom, a sitting room and a guest room. Earlier, possibly between 1920 and 1937, a remarkable garden room with Tuscan columns had already been added to the rear facade. At that time the staircase was also relocated to the rear, where a substantial new external staircase was installed. These renovations are possibly likewise carried out to the design of architect Eich. The house is set back somewhat from the road and has a large front garden with a driveway and various old trees and shrubs (including a rhododendron at the street). The driveway is marked at the street side by four tapering bollards. The front garden ends directly at the street. There is no pavement. On the rear side of the property is a large garden which extends to the garden of the property at Stationsweg 42, which is laid out parallel to the railway line. The garden contains old trees and shrubs. On the left side of the house are several old beech trees.
Description
The large house has two storeys and is entirely rendered. The property has a complex ground plan and is provided with various later outbuildings dating from, amongst others, 1937. The outbuilding against the left and rear side is lower than the main block and has a flat roof. The main block itself has a complex hipped roof with suppressed improved Dutch tiles. The facades of the main block are terminated at the top with an architrave moulding, a frieze and a corniced cornice. The left side facade of the main block has no frieze. The flat outbuilding on the left has a simple roof moulding. The property is cellared. On the roof are various chimneys.
The FRONT FACADE of the main block has five window bays. The central bay is slightly projecting and contains on the ground floor a renewed front door with an 8-paned fanlight in a moulded frame with rounded top corners. Above it is a 6-paned sash window with rounded top corners and shutters. To the right of the central bay is a strongly projecting structural component with two window bays; to its left in a recessed section likewise two window bays. The rounded window openings have on the ground floor 2-paned sash windows with shutters and on the upper storey 6-paned sash windows with shutters. All window sills are of wood. The component added in 1937 on the left has above one another two 6-paned sash windows as mentioned above.
The LEFT SIDE FACADE is the facade of the outbuilding raised in 1937 and consists on the upper storey of two cross-shaped frames with casement windows and hinged fanlights. Between them is a single casement window with fanlight. On the ground floor there are from left to right a wide frame with casement windows and fanlights, a door with fanlight and a window. The windows have tile sills and the fanlights have leaded glass infill.
The REAR FACADE is characterised by various facade sections that are recessed and staggered in height and depth. On the left is a projecting section with two window bays. The four windows in this facade have the same arrangement as mentioned for the front facade. At the far right is the rear facade of the section raised in 1937. This section contains on the right two larger frames with casement windows and tile sills. To the left of these are a number of smaller windows with two 3-paned and, on the ground floor, one multi-paned iron frame. Between both projecting facade sections is a recessed section with what is presumably a garden room added during the interwar period (but before 1937) with one storey. This fine garden room, designed in concrete, has on the garden side three round arches with steel frames with multi-paned glazing bars. The semicircular top panes have V-shaped tracery. The round arches are bounded on either side by a small column lying in the facade plane. The garden room has in the left side facade an 18-paned frame with leaded glass division. The garden room has a flat roof onto which the garden doors of the upper storey open. The main block also has on the upper storey, at the location of the balcony, an extended section with four vertical window strips extending to just below the roof moulding. These strips have leaded glass infill. In the middle is a chimney.
The RIGHT SIDE FACADE is symmetrical and provided with a central projection with on the upper storey a hopper window with 2-paned fanlight. The two window bays on either side of the projection have on the ground floor a single-paned window (left) and a T-sash window (right) and on the upper storey a 6-paned sash window. The windows have rounded top corners. In the roof plane is a dormer window. A doorway may once have been present in the central projection on the ground floor.
The rich INTERIOR has amongst other features a large central hall with a staircase to the upper storey added during the interwar period. The balustrade begins with a claw in Neo-Louis XIV style (that is, in a form based on examples from the second quarter of the 18th century) with flat pierced balusters. The claw probably dates from the building period of the property. The sober balusters, however, appear to be newly designed. In this connection it may be noted that the interior in the nineteen-thirties was possibly further enriched on a number of components. In various rooms wainscotting and timber lining have been added. One of the en suite rooms is executed in Neo-Renaissance style and possesses a fireplace with natural stone small columns and consoles, possibly from the early 17th century, from elsewhere. The back wall of this fireplace is tiled. The superstructure of this fireplace was added later. In the interior are also several stucco ceilings. Some door casings are executed in marbled wood.
The four BOLLARDS that mark the driveway at the street side taper and have raised bands. The small bollards are rounded at the top and consist of rendered brick.
Valuation
MANUFACTURER'S VILLA with four BOLLARDS.
Architectural-historical values:
- The villa is of significance as a good example of a villa with the characteristics of the Eclectic style, which is characteristic of the third quarter of the 19th century, with a main form still predominantly determined by Neo-Classicism and particular later additions in a historicising manner of which the garden room in particular stands out.
- The villa is of significance because of the well-preserved main form, the detailing and the use of materials. The structural components added in 1937 have not disturbed but rather enriched the appearance of the property. Noteworthy is likewise the garden room, presumably added during the interwar period, which is evenly designed and finely detailed in a style characteristic of that time.
- The villa is of significance because of several distinctive interior components. Various finely detailed interior components are presumably added during the interwar period.
Urban-planning values:
- The villa forms a strongly character-defining component of the well-preserved southern side of the Hendrikus Avelinghstraat. The property also has strong ensemble value with the property at Hendrikus Avelinghstraat 3. Both properties are provided with a spacious garden, located directly at the street. The winding character of the street and the still-present old planting with, amongst others, several coniferous species, beeches and rhododendrons, strengthen this original character. This street is of particular significance for the appearance of the village of Velp and is closely connected with the development of Velp from a predominantly agricultural community into a villa village. The bollards are of significance as a functional component of the whole.
Cultural-historical values:
- The villa is of significance as a recognisable element from a social development. The villa was built at the commission of the Avelingh family, which from an early stage, especially in the context of brick manufacture, was involved in the industrialisation of Gelderland. The villa gives a clear picture of the housing of this new wealthy elite, which preferably settled in substantial villas outside the city in an environment with much natural beauty. Good connections with the city, in this case Arnhem, and the west of the country, however, were a requirement. This new population group contributed to the fact that the appearance of the village of Velp and the social stratification of the population changed dramatically.
Nearby in the register
- Woonhuis, Hendrikus Avelinghstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Priëel, Hendrikus Avelinghstraat bij 3Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Laboratorium, Hendrikus Avelinghstraat bij 3Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- SperataWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.