Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantongerechtsgebouw
Oirschot, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gerechtsgebouw
- Function
- Kantongerecht
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1907 - 1908
- Address
- Torenstraat 1, 5688 AM Oirschot
- Place
- Oirschot
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.50405, 5.30665
- Monument number
- 519186
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1907 is door het Ministerie van Justitie te Oirschot aan de Torenstraat een terrein aangekocht ten behoeve van de bouw van een KANTONGERECHT (Torenstraat 1) met aangebouwde DIENSTWONING (Kerkstraat 7). Het werd ontworpen door W.C. Metzelaar in Overgangsstijl met neo-renaissance siermotieven. Het gebouw werd in 1908 geopend. Reeds in 1918 verhuisde het gerecht naar Eindhoven, waarna het gebouw overging naar het Ministerie van Financiën. In 1951 werd de gemeente Oirschot eigenaar van het pand. Sedert 1982 is het Streekarchief Zuid-Oost Brabant er gevestigd. De verandering van functies heeft tot gevolg gehad dat de zittingzaal op de eerste verdieping is opgedeeld in verschillende kantoorruimten. Na de Tweede Wereldoorlog is een deel van de vensters in de zij- en achtergevel vernieuwd en voorzien van diefijzers. Ten behoeve van de nieuwe functie is de inwendige constructie aan de oostelijke zijde met beton versterkt.
Omschrijving
Het tweelaags gebouw heeft globaal een L-vormige plattegrond met een uit de plattegrond stekende uitbouw aan de noordoostelijke zijde, waar de dienstwoning zich bevindt. Het is afgedekt met een plat dak, voorzien van schilden met tuile-du-nord pannen. Overheersend is de naar de zijde van de Markt gerichte voorgevel, die drie vensterassen telt. De bakstenen gevel, die grotendeels is begroeid met wingerd, heeft een hardstenen plint, banden van strengperssteen en is versierd met hardstenen blokjes. De middenrisaliet heeft drie bouwlagen, wordt gedekt door een tentdak met tuile-du-nord pannen en bekroond door een smeedijzeren windvaan. De risaliet heeft centraal een paneeldeur met lichten, een gedeeld bovenlicht en in de boogtrommel van de toog een polychroom tegeltableau met onder meer het wapen van Nederland en florale motieven. Blijkens ingebakken opschrift is het tegelwerk door het atelier "Rozenburg" vervaardigd. Ook het tableau op de eerste etage, voorstellende het wapen van Oirschot en eikenloof, is van dit atelier afkomstig. In de gevel zijn samengestelde houten kruisvensters aangebracht. Op de begane grond zijn de boogtrommels gevuld met een mozaïek van strengperssteen, terwijl op de etage de vensters getoogd zijn en voorzien van een bovenlicht met glas-in-lood panelen, voorstellende gestileerde florale motieven. De zijgevels tellen beide drie vensterassen. Alle vensters, behalve die op de begane grond, die na de Tweede Wereldoorlog zijn vernieuwd, zijn T-schuifvensters. In de zuidelijke zijgevel zijn de vensters op de etage, waar de voormalige zittingzaal was, voorzien van glas-in-lood, identiek aan dat in de voorgevel. Ook in de achtergevel heeft het houten kruisvenster van de zittingzaal glas-in-loodpanelen. Op de begane grond is naast een vernieuwd stalen venster een aanbouw met een achteringang en toiletten en, aangrenzend, een tweelaags aangebouwde dienstwoning. De voorgevel staat aan de Kerkstraat en heeft drie vensterassen met centraal een hoge en smalle opgeklampte deur met gedeeld bovenlicht en zesruits schuifvensters. Naast de voordeur is een getoogd keldervenster.
In het interieur is onder meer van belang de entree met troggewelven, lambrisering in bricornasteen, tegelvloer en paneeldeuren, de hal met tegelvloer, granieten trap met smeedijzeren balustrade, troggewelven en tegellambrisering, afgezet met een geprofileerde houten lijst. Van belang is ook de oorspronkelijke kluis onder de trap, die vanuit de noordwestelijke archiefkamer via een zware geklonken plaatijzeren deur toegankelijk is. In verschillende kamers bevinden zich de oorspronkelijke zwarte marmeren schouwen, eenvoudige stucplafonds en paneeldeuren.
Waardering
Het voormalige kantongerechtsgebouw is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van een bestuurlijk-juridische ontwikkeling, namelijk de stichting van kantongerechten in kleinere provincieplaatsen en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het gerechtsgebouw. Het heeft architectuurhistorische waarde vanwege de stijl en de plaats in het oeuvre van de architect W.C. Metzelaar. Tevens is het waardevol vanwege het bijzondere materiaalgebruik en de ornamentiek. Het object heeft ensemblewaarde als onderdeel van een groter geheel, dat cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is. Het gebouw is belangrijk vanwege de gaafheid van het ex- en interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1907 the Ministry of Justice purchased land at Torenstraat in Oirschot for the construction of a DISTRICT COURT (Torenstraat 1) with an attached OFFICIAL RESIDENCE (Kerkstraat 7). It was designed by W.C. Metzelaar in Transitional style with neo-renaissance ornamental motifs. The building was opened in 1908. Already in 1918 the court moved to Eindhoven, after which the building passed to the Ministry of Finance. In 1951 the municipality of Oirschot became owner of the property. Since 1982 the Regional Archive South-East Brabant has been housed there. The change of functions resulted in the courtroom on the first floor being subdivided into various offices. After the Second World War part of the windows in the side and rear facades were renewed and fitted with grilles. For the purposes of the new function the internal structure on the eastern side was reinforced with concrete.
Description
The two-storey building has roughly an L-shaped floor plan with a projecting extension on the north-eastern side, where the official residence is located. It is covered with a flat roof, furnished with shields with tuile-du-nord tiles. The front facade facing towards the Market dominates, which has three window bays. The brick facade, which is largely overgrown with ivy, has a sandstone plinth, bands of pressed brick and is decorated with sandstone blocks. The central risalit has three storeys, is covered by a pitched roof with tuile-du-nord tiles and is crowned by a wrought-iron weathervane. The risalit has centrally a panelled door with lights, a divided fanlight and in the arch moulding of the arch a polychrome tile panel including the coat of arms of the Netherlands and floral motifs. According to an inscription baked in, the tilework was made by the "Rozenburg" studio. The panel on the first storey, depicting the coat of arms of Oirschot and oak leaves, is also from this studio. Composite wooden cross windows have been inserted in the facade. On the ground floor the arch mouldings are filled with a mosaic of pressed brick, while on the storey the windows are arched and furnished with a fanlight with leaded glass panes, depicting stylised floral motifs. The side facades each have three window bays. All windows, except those on the ground floor, which were renewed after the Second World War, are T-sash windows. In the southern side facade the windows on the storey, where the former courtroom was, are furnished with leaded glass, identical to that in the front facade. Also in the rear facade the wooden cross window of the courtroom has leaded glass panes. On the ground floor next to a renewed steel window is an extension with a back entrance and toilets and, adjoining, a two-storey attached official residence. The front facade faces Kerkstraat and has three window bays with centrally a tall and narrow clamped door with divided fanlight and six-pane sash windows. Next to the front door is an arched cellar window.
In the interior, notable are among others the entrance with barrel vaults, wainscoting in Briçon stone, tile floor and panelled doors, the hallway with tile floor, granite staircase with wrought-iron balustrade, barrel vaults and tile wainscoting, finished with a profiled wooden moulding. Also notable is the original safe under the staircase, which is accessible from the north-western archive room via a heavy riveted sheet-iron door. In various rooms there are the original black marble fireplaces, simple stucco ceilings and panelled doors.
Valuation
The former district court building is of general importance. It has cultural-historical importance as an example of an administrative-judicial development, namely the establishment of district courts in smaller provincial towns and as an example of the typological development of the court building. It has architectural-historical value because of the style and the place in the oeuvre of architect W.C. Metzelaar. Furthermore, it is valuable because of the special use of materials and the ornamentation. The object has ensemble value as part of a larger whole, which is of national importance in cultural-historical, architectural-historical and urban planning terms. The building is important because of the integrity of the exterior and interior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Torenstraat 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwstraat 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Markt 1Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.