Rijksmonumentenregister · Netherlands
Heilige Bernadette
Oirschot, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1935 - 1936
- Address
- Bernadettestraat 2, 5688 KN Oirschot
- Place
- Oirschot
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.51878, 5.26897
- Part of complex
- 519168
- Monument number
- 519169
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De H. BERNADETTEKERK is een driebeukig kerkgebouw met oostelijke toren, gebouwd in 1935-'36 naar een ontwerp van A.J.M. Rats, Blerick. Het gebouw is in de detaillering aangepast aan de landelijke omgeving en uitgevoerd in een traditionele vormentaal met gotiserende motieven, ontleend aan de Brabantse gotiek, vermengd met stijlelementen van de school van A.J. Kropholler. Wat de plattegrond betreft is het een echte 'volkskerk' uit de jaren '30: het kerkvolk is aan twee zijden rond het altaar geschaard en het zicht op het altaar wordt nauwelijks belemmerd door pijlers etc.
Omschrijving
De kerk heeft een torenachtige ingangspartij, een schip van vier traveeën met smalle processiegangen, een iets hoger koor van twee vakken met driezijdige sluiting, aan de noordelijke zijde geflankeerd door een nevenkapel van drie vakken en aan de zuidelijke zijde door een uitgebouwde biechtstoel en sacristie met toren. Links van de westelijke ingangsgevel bevindt zich een achthoekige doopkapel. Het gehele gebouw is opgetrokken uit baksteen en heeft een plint van ratels. Tegen de muren staan lage maar zeer zware steunberen met natuurstenen afzaten. Schip en koor worden gedekt met zadeldaken, voorzien van verbeterde Hollandse pannen. Hemelwater wordt afgevoerd door boven de afzaten van de steunberen geplaatste waterspuwers. De zijbeuken worden met lessenaardaken gedekt. In zowel schip als zijbeuk zijn spitsboogvensters toegepast. In de lichtbeuk hebben deze een bakstenen vork- en kettingboogtracering. Tegen de zuidzijde van het driezijdig gesloten koor staat een trapsgewijs verjongende, in plattegrond vierkante toren van vier geledingen. Het bouwwerk heeft overhoekse steunberen en een tentdak met verbeterde Hollandse pannen, bekroond met een smeedijzeren kruis. Op de vierde geleding wijzen een opgeklampt hijsluik en spitsboogbiforen op de aanwezigheid luidklokken; het bijbehorende uurwerk is versierd met een polychroom tegeltableau. De westelijke façade heeft een hoog opgemetselde, trapsgewijze verjongende torenachtige gevel waarin een klok is gehangen. Centraal is een spitsboogportaal met opgeklampte deuren, waarboven in een spitsboognis een kalkstenen beeld van de H. Bernadette. Rechts van het portaal is een terra-cotta gevelsteen met wijdingskruisen en het opschrift: "AD. / MCMXXXV / XI Nov.". Erboven een hardstenen steen met de tekst: "Primum Lapidem / posuit J. van Gestel / Parochus / 11 nov. 1935 / Majestas Domini / implevit Domum / par. 2.7. / A.J. Rats architect". Links van de façade staat de achthoekige doopkapel met achtzijdige, ingesnoerde spits met daktegels. In het interieur vallen de kleine ronde pijlers met korfbogige scheibogen op. Het brede schip heeft grote intercolumnia. De kerk wordt overkluisd door gemetselde, samengestelde kruisribgewelven met getande gordelbogen. De westelijke orgelgalerij boven de hoofdingang heeft samengestelde spitsbogige kruisgewelven. De smalle zijbeuken worden overkluisd door spitsbogige driekwart tongewelven. In de apsis een gemetselde culot. Het koor is door een triomfboog van het schip gescheiden. In de noordelijke kapel vallen de sterk gebombeerde samengestelde kruisribgewelven op. In het interieur zijn onder meer van belang de oorspronkelijke elementen zoals het ongepolychromeerde kruisbeeld (1938, Van Eck), de marmeren communiebanken met ajour in brons uitgevoerde roosters (met pelikaan, lavende herten, vissen en mand met broden) en bijbehorend marmeren eucharistiealtaar met bolpotige stipites, de tussen twee pijlers in het koor geplaatste preekstoel met smeedijzeren hekwerk; de tegelvloer in het koor (met lavende herten) en de (lager gelegen) tegelvloer in het schip (in verschillende grijstinten), de houten kerkbanken met opvallend aangebrachte pen-gatverbindingen en de geglazuurde kunststenen wijwatervaten bij de portalen.
Waardering
De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden in het Interbellum en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de traditionalistische volkskerk. Het heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering die onder meer verwijst naar het silhouet van de oude toren van Oirschot en is van kunsthistorisch belang door de interieuronderdelen. Het gebouw is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Rats. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering verbonden met de ontwikkeling van het kerkdorp Spoordonk. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The H. BERNADETTE CHURCH is a three-aisle church building with eastern tower, built in 1935-'36 to a design by A.J.M. Rats, Blerick. The building is adjusted in its detailing to the rural surroundings and executed in a traditional formal language with gothicising motifs, borrowed from Brabantine gothic, mixed with stylistic elements of the school of A.J. Kropholler. As regards the plan it is a true 'people's church' from the '30s: the church people are gathered on two sides around the altar and the view of the altar is scarcely obstructed by pillars etc.
Description
The church has a tower-like entrance section, a nave of four bays with narrow processional aisles, a slightly higher choir of two sections with three-sided closure, flanked on the northern side by a side chapel of three sections and on the southern side by a built-out confessional and sacristy with tower. To the left of the western entrance gable is an octagonal baptismal chapel. The entire building is constructed of brick and has a plinth of shingles. Against the walls stand low but very heavy buttresses with natural stone offsets. Nave and choir are covered with gabled roofs, fitted with improved Dutch tiles. Rainwater is discharged by gargoyles placed above the offsets of the buttresses. The side aisles are covered with half-hipped roofs. Pointed arch windows are applied in both nave and side aisle. In the clerestory these have brick forked and chain arch tracery. Against the south side of the three-sided closed choir stands a stepped, tapering, square in plan tower of four storeys. The building has diagonal buttresses and a tent roof with improved Dutch tiles, crowned with a wrought-iron cross. On the fourth storey an affixed hoist door and pointed arch bifores indicate the presence of tower bells; the associated clockwork is decorated with a polychrome tile tableau. The western façade has a high built-up, stepped tapering tower-like gable in which a bell is hung. Centrally is a pointed arch portal with affixed doors, above which in a pointed arch niche is a limestone image of H. Bernadette. To the right of the portal is a terra-cotta façade stone with consecration crosses and the inscription: "AD. / MCMXXXV / XI Nov.". Above it a hard stone with the text: "Primum Lapidem / posuit J. van Gestel / Parochus / 11 nov. 1935 / Majestas Domini / implevit Domum / par. 2.7. / A.J. Rats architect". To the left of the façade stands the octagonal baptismal chapel with octagonal, constricted spire with roof tiles. In the interior the small round pillars with basket arch ribs stand out. The broad nave has large intercolumnia. The church is vaulted by masonry, composite cross-rib vaults with dentilled band arches. The western organ gallery above the main entrance has composite pointed arch cross vaults. The narrow side aisles are vaulted by pointed arch three-quarter barrel vaults. In the apse a masonry culot. The choir is separated from the nave by a triumphal arch. In the northern chapel the strongly bombé composite cross-rib vaults stand out. In the interior, the original elements are of particular note such as the unpainted crucifix (1938, Van Eck), the marble communion rails with latticed bronze executed grilles (with pelican, recumbent deer, fish and basket with loaves) and associated marble eucharist altar with bulbous-legged stipites, the pulpit placed between two pillars in the choir with wrought-iron railings; the tile floor in the choir (with recumbent deer) and the (lower-level) tile floor in the nave (in various grey tones), the wooden church benches with strikingly executed dowel and mortise joints and the glazed artificial stone holy water stoups at the portals.
Valuation
The church is of general importance. The building has cultural-historical importance as a particular expression of the development of catholicism in the south in the Interbellum and is also of importance as an example of the typological development of the traditionalist people's church. It has architectural-historical importance through the style and the detailing which among other things refers to the silhouette of the old tower of Oirschot and is of art-historical importance through the interior components. The building is also of importance as an example of the oeuvre of architect Rats. It has ensemble values because of the particular location connected with the development of the church village Spoordonk. It is of importance because of the architectural-historical, typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Kerkelijke dienstwoning, Bernadettestraat 4Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Heilige JosephschoolOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Molen, Spoordonkseweg 130Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Woonhuis, Ten Bergh 8Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.