Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Koepel gevangenis
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Cipierswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Nassaustraat 4, 4811 DD Breda
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.59139, 4.78629
- Part of complex
- 519108
- Monument number
- 519110
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De voormalige DIENSTWONING voor een gevangenisbewaarder is samen met de vijf naastgelegen identieke dienstwoningen ontworpen in 1883 door J. F. Metzelaar bij de strafgevangenis.
Als voorbeeld gebruikte Metzelaar zijn ontwerpplannen voor de woningen voor de strafgevangenis te Arnhem. Aan de noordzijde van het terrein, buiten de ringmuur staan zes bewaarderswoningen. Op 20 februari 1883 zijn de huizen (tezamen met de strafgevangenis en de directiewoningen) aanbesteed. Zij zijn gebouwd door de aannemers A.S. Schaafsma en J. Schaafsma uit Harlingen. In juni 1886 zijn de woningen, die speciaal bedoeld waren voor het gehuwde gevangenispersoneel, opgeleverd. De oostzijde van de woning is in de zestiger jaren gedeeltelijk opgetrokken en voorzien van een nieuwe ingangspartij.
Omschrijving
De eenlaagse vrijstaande woning met zolder-etage heeft een T-vormige plattegrond onder overstekend zadeldak met houten windveren, de nok is noord-zuid gericht. De frontgevel is symmetrisch van opzet. De gevel heeft twaalf speklagen uit gele baksteen, steeds twee lagen dik. Op de begane grond een groot venster, bestaande uit twee zesruitsschuifvensters. Hardstenen lekdorpels. Vensterpartij overspannen door segmentboog. Tussen begane grond en etage op vloerhoogte drie balkankers. Op de etage een zesruitsschuifvenster.
Het dakoverstek met vijf consoles aan voor- en achterzijde. De oostgevel is asymmetrisch. In noordgevel een zelfde zesruitsschuifvenster als op etage frontgevel. Zuidelijk deel gevel verbouwd (heden twee bouwlagen met topgevel). Aan noordzijde aanbouw ingangspartij onder dak nieuwbouw gedeelte. Speklagen en balkankers gelijk aan frontgevel.
Waardering
De dienstwoning is van algemeen belang. Het gebouw maakt deel uit van een complex met cultuurhistorische waarden: het is van belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van de rechtspraak en de visie van de overheid op de omgang met gedetineerden in de late negentiende eeuw; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van de gevangenis met nevengebouwen, in het bijzonder de uitwerking van het panopticale type; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de technische ontwikkeling van de constructies in ijzer en hout.
Het heeft architectuurhistorische waarden: het is van belang voor de geschiedenis van de architectuur en bouwtechniek vanwege de toepassing van voor de tijd geavanceerde technische mogelijkheden; het is van bijzonder belang in het oeuvre van de architecten J.F. en W.C. Metzelaar; het is van belang wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp; het is van belang wegens de bijzondere samenhang tussen exterieur- en interieuronderdelen.
Het heeft ensemblewaarden: het is van belang als essentieel onderdeel van een groter geheel, de singelbebouwing en de stadsuitleg van Breda, die cultuurhistorisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van nationaal belang is; het heeft bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de ontwikkeling van de stad en heeft tevens betekenis voor het aanzien van de stad.
Gaafheid/herkenbaarheid: het is van belang wegens de architectonische gaafheid van ex- en interieur; het is van belang wegens de architectonische kwaliteit en de samenhang van de samenstellende onderdelen (hoofd- en bijgebouwen, hekwerken, e.d.).
Zeldzaamheid: het is van belang als onderdeel van een belangwekkende en samenhangende typologische reeks van gebouwen die hiërarchisch gezien uiteenlopen van gevangenis en gerechtsgebouw tot dienstwoningen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The former SERVICE DWELLING for a prison officer was designed together with five adjacent identical service dwellings in 1883 by J. F. Metzelaar at the penitentiary.
As an example, Metzelaar used his design plans for the dwellings for the penitentiary at Arnhem. On the north side of the site, outside the perimeter wall stand six officer dwellings. On 20 February 1883 the houses (together with the penitentiary and the director's dwellings) were put out to tender. They were built by the contractors A.S. Schaafsma and J. Schaafsma from Harlingen. In June 1886 the dwellings, which were specially intended for married prison staff, were completed. The east side of the dwelling was partly rebuilt in the sixties and provided with a new entrance section.
Description
The single-storey detached dwelling with attic storey has a T-shaped floor plan under overhanging gabled roof with wooden wind braces, the ridge running north-south. The front facade is symmetrical in layout. The facade has twelve stretcher courses of yellow brick, always two courses thick. On the ground floor a large window, consisting of two six-pane sash windows. Ashlar sills. Window section spanned by segmental arch. Between ground floor and storey at floor level three wall anchors. On the storey a six-pane sash window.
The roof overhang with five consoles on front and rear sides. The east facade is asymmetrical. In the north gable a similar six-pane sash window as on the storey of the front facade. Southern part of facade rebuilt (now two storeys with stepped gable). On the north side an extension entrance section under the roof of the new section. Stretcher courses and wall anchors identical to the front facade.
Valuation
The service dwelling is of general interest. The building forms part of a complex with cultural-historical values: it is of interest as a particular expression of the development of the judiciary and the government's view on the treatment of detainees in the late nineteenth century; it is of interest as a particular expression of the typological development of the prison with ancillary buildings, in particular the development of the panoptical type; it is of interest as a particular expression of the technical development of iron and timber constructions.
It has architectural-historical values: it is of interest for the history of architecture and building techniques due to the application of technically advanced possibilities for the time; it is of particular interest in the oeuvre of the architects J.F. and W.C. Metzelaar; it is of interest due to the high-quality aesthetic qualities of the design; it is of interest due to the particular coherence between exterior and interior components.
It has ensemble values: it is of interest as an essential part of a larger whole, the ringway development and the urban layout of Breda, which is of national importance culturally, architecturally and in terms of urban planning; it has special significance due to the location, connected with the development of the city and also has meaning for the appearance of the city.
Integrity/recognisability: it is of interest due to the architectural integrity of exterior and interior; it is of interest due to the architectural quality and the coherence of the constituent parts (main and ancillary buildings, ironwork, etc.).
Rarity: it is of interest as part of an important and coherent typological series of buildings which, seen hierarchically, range from prison and courthouse to service dwellings.
Nearby in the register
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisDienstwoningunder 1 mi
- De Koepel gevangenisGerechtsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.