Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Franciscus
Breda, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Klooster, kloosteronderdl
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1917 - 1958
- Address
- Dr. Jan IngenHouszplein 2, 4814 EH Breda (and others)
- Place
- Breda
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.58371, 4.76093
- Monument number
- 519011
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "50 Breda" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalige KWEEKSCHOOL annex KLOOSTER/INTERNAAT "St. Franciscus". Nu Hogeschool West-Brabant. Ontwerp van de Bredase architect Jacq. van Groenendael. De architect is bij zijn ontwerp geïnspireerd door de kweekschool Oud Vroenhoven van de Broeders van Maastricht. Het object is gebouwd tussen 1917 en 1958 door de onderwijscongregatie "de Broeders van Huijbergen". De kweekschool is oorspronkelijk opgericht in 1902 in Bergen op Zoom. Het klooster en internaat zijn rond 1965 gesloten. In het geheel zijn vier onderdelen te onderscheiden: het hoofdgebouw uit 1917, hierachter de kapel uit 1923, de rechterzijvleugel uit 1931 en de linkerzijvleugel uit 1958. Zuidwestelijk van het geheel ligt vrijliggend op hetzelfde terrein de aula uit 1955, die niet tot de bescherming behoort.
Het object is gebouwd op een gedeelte van de in ca. 1880 vrijgekomen gronden van een weggebroken lunet van de vesting van de stad. Het trapeziumvormige perceel heeft drie zijden aan de openbare weg: het hoofdgebouw met zijn voorgevel aan het Dr. Jan Ingenhouszplein, de linkervleugel met zijn voorgevel aan de Oranjeboomstraat en de rechtervleugel met gevel aan de Vestkant.
Het hoofdgebouw met aangebouwde zijvleugels vormt een U-vormige plattegrond met centraal op het tussenliggende schoolplein de kapel. De gebouwen aan de straat bestaan uit drie bouwlagen. In de bovenste twee bevinden zich de representatieve ruimten: leslokalen, studiezalen en administratie. Oorspronkelijk ook de refter, dormitorium en bibliotheek. De onderste bouwlaag, het souterrain, heeft een lage verdiepingshoogte; hierin bevinden zich de dienstruimten: kelders, magazijnen en oorspronkelijk de keuken. Aan de kant van de Vestingstraat staat op het schoolplein een dubbele rij lindebomen. Op het schoolplein zelf staan enige esdoorns, alle uit de bouwtijd.
Omschrijving
Het hoofdgebouw uit 1917 is langgerekt en enigszins geknikt in de plattegrond. Het bevat drie bouwlagen onder schilddak voorzien van plat. Het dak is belegd met de grijze Friese pan.
Centraal in een drie traveeën brede risaliet de ingangspartij met door een kruis bekroonde tuitgevel. Hierachter het trappenhuis onder een zadeldak met nok loodrecht op het plein. In een nis in de top van de risaliet een natuurstenen beeld van de patroonheilige van de kweekschool staande op console en zuil bekroond door baldakijn. Links van de ingangspartij twaalf en rechts negen raamtraveeën. De hoofdingang, in een portiek op de belétage, is bereikbaar via een uitgebouwd hardstenen bordes en dubbele trap met balustrade.
Het opgaande werk bestaat uit rode baksteen gemetseld in kruisverband met fries en sierwerk in geveltop afgewisseld door gele baksteen voor de horizontale banden en rondbogen boven de vensters. Basement en muuropeningen hebben een profielstenen aanzetrand. De muuropeningen in de ingangsrisaliet zijn bovendien voorzien van natuurstenen aanzet- en sluitstenen. De muuropeningen op de verdiepingen bevatten kruisvensters met zesruits roedenramen en in het souterrain segmentboogvensters met tussenstijl en zesruits roedenramen. Gedeeltelijk zijn deze laatste vensters, op het schoolplein, nog voorzien van smeedijzeren diefijzers. Verder zijn aan de achterkant op de verdieping enige kruisvensters vervangen. Alle vensters hebben bewerkte hardstenen onderdorpels. In het dak houten kapellen met tussenstijl en achtruits roedenramen onder zadeldak met overstek, windveren en pironbekroning. Rond de daken houten bakgoten op gestoken gootklossen voorzien van geschulpte boeiboorden van zink.
Het interieur heeft gepleisterde plafonds en wanden. De vloerconstructies zijn van beton met een afwerking van meerkleurige dubbelhard gebakken tegels in diverse patronen. Muuropeningen met randen van schoonmetselwerk. In gangen, hal en trappenhuis een lambrizering van tegelwerk met afgeronde hoeken en geblokte rand en hardstenen vensterbanken en plinten. De hal heeft een dubbele monumentale hardstenen trap met tussenbordessen en smeedwerk balusters, balustrade en houten leuning met wrong.
Tussen hal met trappenhuis en gangen bevinden zich rondboogvormige muuropeningen voorzien van dubbele deuren. Boven de hoofdingang in de hal een gepolychromeerd tableau met H. Hartbeeld in bas-reliëf met een rand van tegelmozaïek. In de hal bronzen luidklok op een smeedijzeren klokkenstoel. Houtwerk voor deuren, kasten, kozijnen en architraven rijk bewerkt met onder andere snijwerk in vroege Art Décostijl.
Het hoofdgebouw werd drie maal uitgebreid. In 1923 werd de kapel gebouwd in Neo-Romaanse stijl. De inzegening geschiedde door Mgr. P. Hopmans. De kapel heeft een schip van drie traveeën en bevat twee bouwlagen. De eigenlijke kapel, die nu in gebruik is als bibliotheek, ligt in de bovenste bouwlaag. De onderste wordt gebruikt als kantine. De kapel heeft een kruisvormige plattegrond met een halfronde absis onder respectievelijk zadeldaken en torendak bekroond door smeedijzeren kruisen. Aan beide zijden tussen transept en koor een vierkante uitbouw van sacristie en berging onder tentdak. Ernaast aan een kant een achtzijdige traptoren met torendak. Op de daken natuurstenen leien. Opengewerkte vieringtoren op twaalf staanders met koperen helmdak en kruis. Het opgaande werk bestaat uit rode baksteen gemetseld in kruisverband. Siermetselwerk in boogfries onder goot en plint met rand van profielstenen.
Muuropeningen met tweedelig venster in het schip en driedelig in de transeptarmen. Hierin gekleurd glas-in-lood in Art Décostijl.
Het interieur van de kapel heeft een onderbouw in schoon metselwerk en een bovenbouw in stucwerk met gemetselde kruisgewelven van gele baksteen en gordelbogen in rode baksteen.
Verder gehakte aanzetstenen voor de bogen van kalksteen met florale motieven. Voegwerk in twee kleuren: grijs voor de draagconstructies en wit voor de vlakvullingen. De kapel heeft een ingangstravee in de hal van het hoofdgebouw, die eveneens voorzien is van gemetselde kruisgewelven in gele baksteen. Het gewelf wordt gedragen door granieten zuilen voorzien van een kalkstenen kapiteel met florale motieven en basement. Aan de muur in de kapel vier beelden op sokkel voorstellende: Christus en de H.H. Maria, Theresia en Franciscus. Bij de ingang twee beelden op sokkel voorstellende Christus en de H. Tarcisius. Het houtwerk voor kozijnen, architraven, deuren en biechtstoelen is voorzien van snijwerk. Het stenen altaar en de communiebank uit het atelier van Custers (Eindhoven) en de banken van de gebroeders Rombouts (Rijsbergen) liggen opgeslagen. In de kapel een losstaand St. Annabeeld met kind. Vermoedelijk afkomstig van de tegenover gelegen kloosterschool "St. Anna" aan de Haagweg 21.
De rechterzijvleugel uit 1931 heeft dezelfde architectuur en hetzelfde materiaalgebruik als het hoofdgebouw. De vleugel, die onder een hoek ligt tegen de oostkop van de hoofdbouw, heeft een rechthoekige plattegrond met een grootte van drie bij negen traveeën. Hij bevat drie bouwlagen onder zadeldak en tuitgevel aan het plein. De vleugel heeft een eigen trappenhuis met granito trappen en bordes, die aan één kant in de muur zijn ingeklemd. Smeedijzeren traphek in Art Décostijl. De linkerzijvleugel uit 1958 heeft dezelfde architectuur en materiaalgebruik als het hoofdgebouw. De vleugel, die onder een hoek ligt tegen de westkop van de hoofdbouw, heeft in hoofdzaak een rechthoekige plattegrond met aan de kant van het Dr. Jan Ingenhouszplein een gerende gevel. De vleugel is drie traveeën breed en acht lang. De muuropeningen op de bovenste verdieping hebben hier in plaats van een rondboog een rechte hardstenen latei. Ook deze vleugel heeft een eigen trappenhuis met granito trappen en bordes.
Waardering
De voormalige kweekschool annex klooster/internaat is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarden: het is van belang als bijzondere uitdrukking van de culturele en geestelijke ontwikkeling van het katholiek onderwijs; het is van belang als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van het katholieke internaat. Het object heeft architectuurhistorische waarden: het is van bijzonder belang als representatief voorbeeld van het oeuvre van de Bredase architect Jacq. van Groenendael. Ensemblewaarden: het object heeft bijzondere betekenis wegens de situering, verbonden met de ontmanteling van de vestingstad. Gaafheid/herkenbaarheid: het object is van belang wegens de architectonische gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former TEACHER TRAINING COLLEGE together with CONVENT/BOARDING SCHOOL "St. Franciscus". Now Hogeschool West-Brabant. Design by the Breda architect Jacq. van Groenendael. The architect was inspired in his design by the teacher training college Oud Vroenhoven of the Broeders van Maastricht. The building was constructed between 1917 and 1958 by the teaching congregation "de Broeders van Huijbergen". The teacher training college was originally established in 1902 in Bergen op Zoom. The convent and boarding school were closed around 1965. Four components can be distinguished in the whole: the main building from 1917, behind it the chapel from 1923, the right-hand wing from 1931 and the left-hand wing from 1958. South-west of the whole lies separately on the same site the hall from 1955, which is not included in the protection.
The building was constructed on part of the land of a demolished lunette of the fortifications of the city that became available around 1880. The trapezoidal plot has three sides on public roads: the main building with its front facade on the Dr. Jan Ingenhouszplein, the left wing with its front facade on the Oranjeboomstraat and the right wing with facade on the Vestkant.
The main building with adjoining side wings forms a U-shaped ground plan with the chapel centrally on the intervening schoolyard. The buildings on the street consist of three storeys. In the upper two are the representative spaces: classrooms, study halls and administration. Originally also the refectory, dormitory and library. The lower storey, the basement, has a low floor height; it contains the service rooms: cellars, storerooms and originally the kitchen. On the side of the Vestingstraat there stands on the schoolyard a double row of lime trees. On the schoolyard itself stand some maples, all from the construction period.
Description
The main building from 1917 is elongated and somewhat bent in ground plan. It contains three storeys under a hipped roof fitted with a flat section. The roof is covered with grey Frisian tiles.
Centrally in a risalite three bays wide the entrance section with a spout gable crowned by a cross. Behind it the stairwell under a gabled roof with ridge perpendicular to the square. In a niche in the top of the risalite a natural stone image of the patron saint of the teacher training college standing on console and column crowned by a baldachin. To the left of the entrance section twelve and to the right nine window bays. The main entrance, in a portico on the first floor, is accessible via a projecting ashlar platform and double staircase with balustrade.
The structure consists of red brick laid in cross-bond with friezes and ornamental work in the gable top alternated by yellow brick for the horizontal bands and round arches above the windows. Basement and wall openings have a profiled stone frame edge. The wall openings in the entrance risalite are furthermore fitted with natural stone frame and closing stones. The wall openings on the storeys contain cross windows with six-light glazing bars and in the basement segmental arch windows with centre mullion and six-light glazing bars. Some of these latter windows, on the schoolyard, are still provided with wrought-iron shutters. Furthermore on the back on the storey some cross windows have been replaced. All windows have worked ashlar sills. In the roof wooden dormers with centre mullion and four-light glazing bars under gabled roof with overhang, wind braces and roof finial. Around the roofs wooden gutters on roof supports fitted with moulded zinc boeiboards.
The interior has plastered ceilings and walls. The floor constructions are of concrete with a finish of multicoloured double-fired tiles in various patterns. Wall openings with edges of ashlar. In corridors, hall and stairwell a lining of tilework with rounded corners and chequered edge and ashlar windowsills and plinths. The hall has a double monumental ashlar staircase with intermediate landings and wrought-iron balusters, balustrade and wooden handrail with twist.
Between hall with stairwell and corridors are round-arch-shaped wall openings fitted with double doors. Above the main entrance in the hall a polychromed panel with Sacred Heart image in bas-relief with a border of tile mosaic. In the hall a bronze bell on a wrought-iron bellframe. Woodwork for doors, cupboards, frames and architraves richly worked with among other things carving in early Art Deco style.
The main building was extended three times. In 1923 the chapel was built in Neo-Romanesque style. The consecration was carried out by Mgr. P. Hopmans. The chapel has a nave of three bays and contains two storeys. The actual chapel, now in use as a library, lies in the upper storey. The lower is used as a canteen. The chapel has a cruciform ground plan with a semicircular apse under respectively gabled roofs and tower roof crowned by wrought-iron crosses. On both sides between transept and choir a square outbuilding of sacristy and storage under tent roof. Beside it on one side an octagonal stair tower with tower roof. On the roofs natural stone slates. Open-worked crossing tower on twelve supports with copper helmet roof and cross. The structure consists of red brick laid in cross-bond. Ornamental brickwork in arch frieze under gutter and plinth with edge of profiled stones.
Wall openings with two-part window in the nave and three-part in the transept arms. In these coloured stained glass in Art Deco style.
The interior of the chapel has a substructure in ashlar and a superstructure in stucco with brick vaults of yellow brick and transverse arches in red brick.
Further cut-faced frame stones for the arches of limestone with floral motifs. Mortar work in two colours: grey for the structural elements and white for the surface fills. The chapel has an entrance bay in the hall of the main building, which is likewise fitted with brick vaults of yellow brick. The vault is supported by granite columns fitted with a limestone capital with floral motifs and base. On the wall in the chapel four statues on plinth representing: Christ and Saints Maria, Theresia and Franciscus. At the entrance two statues on plinth representing Christ and Saint Tarcisius. The woodwork for frames, architraves, doors and confessionals is fitted with carving. The stone altar and communion rail from the workshop of Custers (Eindhoven) and the benches from the brothers Rombouts (Rijsbergen) are stored. In the chapel a free-standing Saint Anna statue with child. Presumed to originate from the opposite convent school "St. Anna" at Haagweg 21.
The right-hand wing from 1931 has the same architecture and the same use of materials as the main building. The wing, which lies at an angle against the east end of the main building, has a rectangular ground plan measuring three by nine bays. It contains three storeys under gabled roof and spout gable on the square. The wing has its own stairwell with granito stairs and platform, which are clamped into the wall on one side. Wrought-iron stair rail in Art Deco style. The left-hand wing from 1958 has the same architecture and use of materials as the main building. The wing, which lies at an angle against the west end of the main building, has in essence a rectangular ground plan with on the side of the Dr. Jan Ingenhouszplein a projected facade. The wing is three bays wide and eight long. The wall openings on the upper storey have here instead of a round arch a straight ashlar lintel. This wing also has its own stairwell with granito stairs and platform.
Valuation
The former teacher training college together with convent/boarding school is of general interest. The building has cultural-historical values: it is of importance as a special expression of the cultural and spiritual development of Catholic education; it is of importance as a special expression of the typological development of the Catholic boarding school. The object has architectural-historical values: it is of special importance as a representative example of the oeuvre of the Breda architect Jacq. van Groenendael. Ensemble values: the object has special significance because of its situation, connected with the dismantling of the fortified city. Integrity/recognisability: the object is of importance because of the architectural integrity of the exterior.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Haagweg 3Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Haagweg 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Villa WilhelminaWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwe Huizen 25Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.