Rijksmonumentenregister · Netherlands
Houtvestershuis 'De Utrecht'
Esbeek, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Tuinmanswoning(K)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1899
- Address
- Lage Mierdseweg 16, 5085 NC Esbeek (Hilvarenbeek 30)
- Place
- Esbeek
- Municipality
- Hilvarenbeek
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.44017, 5.14070
- Monument number
- 518916
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1900 map "[overzicht], 1900" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan de Lage Mierdseweg staat, enigszins verhoogd gelegen aan de zuidwestelijke zijde van de kruising met de Prins Hendriklaan, een vrijstaande voormalige DIENSTWONING met SCHUUR annex VARKENSHOK van het Landgoed 'de Utrecht'. Het ontwerp dateert uit 1900 en is van de hand van de Tilburgse architect Jan van der Valk. In 1909 werd het interieur onder leiding van de Heidemij verbouwd. Het huis is gebouwd voor de boswachter van het landgoed.
Omschrijving.
Het eenlaags huis heeft een globaal rechthoekige plattegrond en wordt gedekt door een samengesteld schilddak met licht overstek, dat aan de westelijke en noordelijke zijde lager is aangezet en belegd is met verbeterde Hollandse pannen. De markante topgevel in de (oostelijke) straatgevel wordt gedekt door een zadeldak. Het huis is opgetrokken in baksteen, voorzien van vlechtingen. De straatgevel telt twee vensterassen.
Op de begane grond is aan de linkerzijde een openslaand venster met tienruits bovenlicht en zijn zoals bij alle vensters op de begane grond van het huis een hardstenen dorpel en paneelluiken met diabolobeschildering geplaatst. Aan de rechterzijde een dergelijk venster, dat iets smaller is en dientengevolge een achtruits bovenlicht heeft. De gevel heeft, door de centraal staande, hoog opgemetselde en sterk verjongende schoorsteen, een schilderachtige opbouw. Deze wordt versterkt door de vakwerk-topgevel aan de linkerzijde van de schoorsteen. De velden tussen de balken zijn gepleisterd en deels voorzien van stroomlagen. De topgevel heeft houten windborden. Bijzonder is het in Art Nouveau-stijl uitgevoerde tegeltableau tussen de topgevel en het onderliggende venster. Het opschrift van het polychrome (geel, blauw, rood) tableau, in de stijl van Verheul, luidt: "De ontginning van het landgoed De Utrecht aangevangen 23 mei 1899". In de topgevel een gedeeld openslaand venster met tweemaal vierruits bovenlicht. De noordelijke gevel, parallel aan de Prins Hendriklaan, heeft een terugliggende hoek aan de zijde van de Lage Mierdseweg. In het oostelijke deel van deze gevel is de voordeur geplaatst. Deze paneeldeur heeft eenvierruits licht. Aan de rechterzijde van deze gevel is een dubbel vierruits venster met luiken met diabolobeschildering, en links daarvan een driedelig horizontaal licht. De zuidelijke gevel heeft aan de zijde van de Lage Mierdseweg een venster met achtruits bovenlicht, identiek aan dat in de voorgevel. De grote houten serre tegen de zuidelijke gevel is voorzien van een platdak en dateert waarschijnlijk van kort vóór de Tweede Wereldoorlog. Ook hier zijn de bovenlichten voorzien van een kleine roedenverdeling. De indeling van de achtergevel dateert uit 1909. De bakstenen gevel heeft rechte steekankers. De links van het midden gesitueerde, in 1909 verplaatste, maar oorspronkelijke paneeldeur met achtruits bovenlicht wordt aan de linkerzijde geflankeerd door een houten kruisvenster met openslaande onderlichten en tweemaal vierruits bovenlichten, en aan de rechterzijde door een schuifvenster met achtruits bovenlicht. Op het dak aan de achterzijde een dakkapel met twee vierruits vensters en een tweede schoorsteen, daterende uit 1909.
De aan de westelijke zijde, haaks op het woonhuis gesitueerde eenlaags schop annex varkensstal heeft een rechthoekige plattegrond, een bakstenen plint met beschoten wanden en wordt gedekt door een zadeldak met muldenpannen en houten windborden. In de oostelijke, kopse gevel twee opgeklampte deuren, in de noordelijke gevel twee zesruits stalvensters met rechts daarvan een opgeklampte inrijpoort. Ook in de westelijke gevel zijn twee zesruits stalvensters.
Waardering.
De dienstwoning met bijgebouwen is van algemeen belang. Het pand heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van de sociaal-economische ontwikkeling van de landbouw in Nederland, in het bijzonder de grootschalige ontginning van woeste gronden in de 20ste eeuw en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de dienstwoning. Architectuurhistorisch is het pand van belang vanwege de sobere ornamentiek, de bijzondere en evenwichtige opbouw en de verwijzing naar de traditionale architectuur van het platteland. Het is van belang als voorbeeld van het werk van de architect Van der Valk. Het heeft ensemblewaarden als onderdeel van het te beschermen grootschalige landgoed 'De Utrecht'. Het is belangrijk vanwege de gaafheid van het exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
On the Lage Mierdseweg, somewhat elevated on the southwestern side of the intersection with the Prins Hendriklaan, stands a detached former SERVICE DWELLING with BARN annex PIG STIES of the Estate 'de Utrecht'. The design dates from 1900 and is by the Tilburg architect Jan van der Valk. In 1909 the interior was remodelled under the direction of the Heidemij. The house was built for the forester of the estate.
Description.
The single-storey house has a roughly rectangular floor plan and is covered by a composite hipped roof with slight overhang, which is set lower on the western and northern side and is tiled with improved Dutch tiles. The striking gabled roof on the (eastern) street facade is covered by a saddle roof. The house is built in brick, provided with reinforcing ties. The street facade has two window bays.
On the ground floor on the left side is a casement window with ten-pane fanlight and, like all windows on the ground floor of the house, a hardstone sill and panel shutters with diabolo decoration have been placed. On the right side a similar window, which is slightly narrower and consequently has an eight-pane fanlight. The facade has, through the centrally positioned, high-built and sharply tapering chimney, a picturesque composition. This is reinforced by the timber-framed gable on the left side of the chimney. The fields between the beams are plastered and partly provided with courses. The gable has wooden wind boards. Particularly noteworthy is the tile tableau executed in Art Nouveau style between the gable and the underlying window. The inscription of the polychrome (yellow, blue, red) tableau, in the style of Verheul, reads: "The clearance of the estate De Utrecht commenced 23 May 1899". In the gable a divided casement window with twice four-pane fanlight. The northern facade, parallel to the Prins Hendriklaan, has a recessed corner on the side of the Lage Mierdseweg. In the eastern part of this facade is the front door. This panel door has a four-pane light. To the right of this facade is a double four-pane window with shutters with diabolo decoration, and to the left of it a three-part horizontal light. The southern facade has on the side of the Lage Mierdseweg a window with eight-pane fanlight, identical to that in the front facade. The large wooden conservatory against the southern facade is provided with a flat roof and dates probably from shortly before the Second World War. Here too the fanlights are provided with fine glazing bars. The arrangement of the rear facade dates from 1909. The brick facade has straight perpend anchors. The panel door situated left of centre, relocated in 1909, but original with eight-pane fanlight is flanked on the left by a wooden cross window with casement underlights and twice four-pane fanlights, and on the right by a sash window with eight-pane fanlight. On the roof on the rear side a roof dormer with two four-pane windows and a second chimney, dating from 1909.
The single-storey barn annex pigsty situated on the western side, at right angles to the dwelling, has a rectangular floor plan, a brick plinth with boarded walls and is covered by a saddle roof with channel tiles and wooden wind boards. In the eastern, gable end wall two hinged doors, in the northern facade two six-pane stable windows with to the right of them a hinged cart-entrance. Two six-pane stable windows are also in the western facade.
Valuation.
The service dwelling with outbuildings is of general interest. The property has cultural-historical importance as an example of the socio-economic development of agriculture in the Netherlands, in particular the large-scale clearance of waste ground in the 20th century and as an example of the typological development of the service dwelling. Architecturally the property is important because of the austere ornaments, the particular and balanced composition and the reference to the traditional architecture of the countryside. It is important as an example of the work of architect Van der Valk. It has ensemble values as part of the large-scale estate 'De Utrecht' to be protected. It is important because of the integrity of its exterior.
Nearby in the register
- 'De Merel'Dienstwoningunder 1 mi
- Tuinmanswoning(K), Prins Hendriklaan 2Dienstwoningunder 1 mi
- De UtrechtDienstwoningunder 1 mi
- De UtrechtDienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.