Rijksmonumentenregister · Netherlands
R.K. Kerk St. Nicolaas
Valkenswaard, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1927
- Address
- Markt 53, 5554 CA Valkenswaard
- Place
- Valkenswaard
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.34935, 5.45821
- Monument number
- 518671
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "57 Valkenswaard" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan het zuiden van de Markt staat de in 1927 door Jan Stuyt ontworpen SINT NICOLAASKERK. De huidige kerk verving haar voorganger van architect Weber uit 1858-1860. Een deel van de toren van Weber werd ommanteld opgenomen in de nieuwbouw. De kerk is opgetrokken in een decoratieve Expressionistische baksteenstijl met verwijzingen naar de Neo-Gotiek.
De baksteendecoratie in het interieur is gepleisterd en overgeschilderd. De ingangsdeur van toren naar kerk, het orgel en de westelijke orgelgalerij zijn vernieuwd. Ten zuiden van het koor een nieuwe eenlaagse aanbouw.
Beschrijving.
Uit baksteen opgetrokken, driebeukige, blindbasilicale kerk op kruisvormige plattegrond met schip van vier traveeen en naar het transept verbredende zijbeuken. Na het transept volgen één koortravee en een lager, rondgesloten koor met omgang. Aan de westzijde de inganspartij onder de toren. Toren en koor worden geflankeerd door twee uitgebouwde kapellen. Het ex- en interieur worden gekenmerkt door de toepassing van keperbogen boven alle venster- en deuropeningen. De toren heeft twee geledingen met aan de noordzijde een uitgemetselde ronde traptoren met octagonale spits. Op de begane grond een portiek met vleugeldeur waarboven een tegeltableau, voorstellende Christus met tekst DOMUS DEI PORTA COELI. Boven het portiek een stervormig venster met radiale tracering en een nis met hardstenen console en baldakijn waarin een beeld van de heilige Nicolaas. In de zijmuren lancetvensters, aan de zuidzijde, hoog in de muur, een nis met beeld van Onze Lieve Vrouw van Den Bosch (?). Op de tweede geleding galmgaten met uurwerk, geflankeerd door hoektorens met steile tentdaken waarop pirons, het geheel bekroond door een octagonale spits met smeedijzeren kruis en weerhaan.
De toren wordt geflankeerd door twee uitgebouwde veelhoekige kapellen. In de topgevels van de zijbeuken drielingvensters en een getrapt baksteenmotief met muizetand. In de topgevel van de transepten een samengesteld venster bestaande uit zes keperboogvensters onder stervormig venster met radiale tracering. In de kooromgang keldervensters en rechthoekige gekoppelde vensters, in de absis vensters onder keperboog.
Langs de dakrand van het koor metselwerk met vlechtingen. Ten noorden van het koor een aanbouw onder plat dak met muizetand, bakgoot op klossen en een deur. Aan de noord- en zuidzijde van schip en aan zuidertransept uitgemetselde biechtstoelen onder lessenaardak met bakgoten en platte daken. Schip en dwarsgeplaatste topgevels boven de zijbeuken worden gedekt met zadeldaken, voorzien van lei in Maasdekking. Op de omgang en de absis de ronding van het koor volgende lessenaardaken. De uitgebouwde kapellen naast de toren worden gedekt door polygonale spitsen met pirons. Op het dak van het schip dakkapellen onder zadeldak met driehoekige vensters.
In het sobere, gepleisterde en geschilderde interieur spitsbogige arcades tussen pijlers met lisenen. In het schip, transept en koor netgewelven, in de zijbeuken en kapellen graatgewelven. Ten zuiden van het vijfhoekige koor een kapel met halfronde absis, aan de noordzijde een kapel met rechte afsluiting. In alle vensters glas-in-lood-vullingen, naar ontwerpen van Luc van Hoek en uitgevoerd door een glasatelier te Roermond, gedateerd 1936. In de zuidelijke zijbeuken, van west naar oost; Vincentius a Paulo, Nicolaas, voorstelling van de Sleutelovergave (Joh. XII,17). In de noordelijke zijbeuk; Elisabeth van Thüringen, Willibrordus, Paulus. In het zuidertransept; Maria omgeven door de Zeven Sacramenten, waaronder v.l.n.r. Adam en Eva, Jesaja, Achaz en Jasur, de Annunciatie, Hulde aan Maria, Visitatie en de heiligen Nesterus, Cyrillus en Bernardus. In het noordertransept; een Kerstvoorstelling met de Aanbidding der Koningen en Herders en de Hemelvaart van Christus. In het bovenste venster de Drieeenheid omgeven door de evangelistensymbolen. In de kapel ten zuiden van het koor Maria als Mater Amabilis, in de noordelijke kapel de Aanbidding van Christus. In het koor vijf vensters uit de vorige kerk (ca. 1925); het Offer van Abraham, de Mannaregen, de Verrijzenis, de Wonderbaarlijke Vermenigvuldiging van brood en vissen, de Bruiloft te Kanaan.
In de kapel ten zuiden van de toren scenes m.b.t. O.L.V. van Handel, in de noordelijke kapel diverse voorstelling waaronder een boom (Apoc. 22) en haan (Rom. 2). Het beeldhouwwerk (van H. v.d.Geld en P. Verdonk) is, uitgezonderd het Madonnabeeld van Luc van Hoek (1936), van elders afkomstig. In de kapel noordelijk van het koor een doopvont (1921), afkomstig uit de vorige kerk. Orgel en orgelkas zijn niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering.
De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het zuiden en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de dorpskerk in het interbellum. Het gebouw heeft architectuurhistorisch belang door de stijl en de detaillering, die getuigen van de wijze waarop de architect een compromis bereikte tussen traditie en vernieuwing in de kerkenbouw en is van kunsthistorisch belang door de interieuronderdelen, waaronder de bijzondere ramenreeks van Luc van Hoek. Het gebouw is tevens van belang als voorbeeld van het oeuvre van de architect Stuyt. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering, verbonden met de ontwikkeling van de nederzetting. Het is van belang vanwege de architectuurhistorische en typologische zeldzaamheid en de zeldzaamheid van bewaarde kerken van Stuyt.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
To the south of the Markt stands the SINT NICOLAASKERK, designed in 1927 by Jan Stuyt. The current church replaced its predecessor by architect Weber from 1858-1860. Part of Weber's tower was sheathed and incorporated into the new building. The church is constructed in a decorative Expressionistic brickwork style with references to Neo-Gothic.
The brickwork decoration in the interior is plastered and overpainted. The entrance door from tower to church, the organ and the western organ gallery have been renewed. To the south of the choir a new single-storey extension.
Description.
Constructed of brickwork, a three-aisle, blind basilical church on a cruciform plan with a nave of four bays and side aisles widening towards the transept. After the transept follow one choir bay and a lower, rounded-off choir with ambulatory. On the west side the entrance section under the tower. Tower and choir are flanked by two built-out chapels. The exterior and interior are characterised by the use of chevron arches above all window and door openings. The tower has two stages with, on the north side, a built-up round staircase tower with octagonal spire. On the ground floor a portico with a double door above which a tile tableau, depicting Christ with the text DOMUS DEI PORTA COELI. Above the portico a star-shaped window with radial tracery and a niche with a stone console and baldachin containing an image of the holy Nicholas. In the side walls lancet windows; on the south side, high in the wall, a niche with an image of Our Lady of Den Bosch (?). On the second stage sound holes with clockface, flanked by corner towers with steep tent roofs surmounted by weathervanes, the whole crowned by an octagonal spire with wrought-iron cross and weathercock.
The tower is flanked by two built-out polygonal chapels. In the gable walls of the side aisles triple windows and a stepped brickwork pattern with brick teeth. In the gable of the transepts a composite window consisting of six chevron-arch windows under a star-shaped window with radial tracery. In the choir ambulatory basement windows and rectangular coupled windows; in the apse windows under chevron arch.
Along the roof edge of the choir brickwork with plaiting. North of the choir an extension under a flat roof with brick teeth, roof gutter on corbels and a door. On the north and south sides of the nave and on the south transept built-up confessionals under monopitch roofs with roof gutters and flat roofs. Nave and transversely placed gables above the side aisles are covered with gabled roofs, furnished with slate in Maas bond. On the ambulatory and the apse monopitch roofs following the curve of the choir. The built-out chapels beside the tower are covered by polygonal spires with weathervanes. On the roof of the nave roof dormers under gabled roofs with triangular windows.
In the austere, plastered and painted interior pointed-arch arcades between piers with pilaster strips. In the nave, transept and choir rib vaults; in the side aisles and chapels groined vaults. South of the pentagonal choir a chapel with a semi-circular apse; on the north side a chapel with a straight closure. All windows have stained-glass infills, designed by Luc van Hoek and executed by a glass workshop in Roermond, dated 1936. In the southern side aisles, from west to east: Vincentius a Paulo, Nicholas, representation of the Delivery of the Keys (John XII,17). In the northern side aisle: Elizabeth of Thuringia, Willibrordus, Paul. In the south transept: Mary surrounded by the Seven Sacraments, among them from left to right Adam and Eve, Isaiah, Ahaz and Jasur, the Annunciation, Homage to Mary, Visitation and the saints Nesterus, Cyrillus and Bernardus. In the north transept: a Christmas representation with the Adoration of the Magi and Shepherds and the Ascension of Christ. In the upper window the Trinity surrounded by the evangelist symbols. In the chapel south of the choir Mary as Mater Amabilis; in the northern chapel the Adoration of Christ. In the choir five windows from the previous church (c. 1925): the Sacrifice of Abraham, the Manna Rain, the Resurrection, the Miraculous Multiplication of Bread and Fishes, the Wedding at Cana.
In the chapel south of the tower scenes relating to Our Lady of Handel; in the northern chapel various representations including a tree (Apoc. 22) and cock (Rom. 2). The sculptural work (by H. v.d.Geld and P. Verdonk) is, with the exception of the Madonna image by Luc van Hoek (1936), from elsewhere. In the chapel north of the choir a baptismal font (1921), originating from the previous church. Organ and organ case are not of value from the point of view of monument preservation.
Evaluation.
The church is of general importance. The building has cultural-historical importance as a particular expression of the development of Catholicism in the south and is also of importance as an example of the typological development of the village church in the interwar period. The building has architectural-historical importance through its style and detailing, which testify to the way in which the architect reached a compromise between tradition and innovation in church building, and is of art-historical importance through the interior components, including the exceptional window series by Luc van Hoek. The building is also of importance as an example of the oeuvre of architect Stuyt. It has ensemble values owing to its particular situation, connected with the development of the settlement. It is of importance owing to the architectural-historical and typological rarity and the rarity of preserved churches by Stuyt.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Markt 55Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Gemeentehuis, Markt 23Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Maastrichterweg 16Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Markt 15Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.