Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Markt 15
Valkenswaard, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1906
- Address
- Markt 15, 5554 CA Valkenswaard (and others)
- Place
- Valkenswaard
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.35053, 5.46024
- Monument number
- 518667
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 32 Eindhoven, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het WOONHUIS, gelegen aan de zuidzijde van de zogeheten 'Kleine Markt', werd in 1906 herbouwd met gebruikmaking van oudere muurdelen (ca. 1864) en laat invloed zien van de Jugendstil en Chaletstijl. Opdrachtgever was P. Gijrath die in de voormalige bakkerij/looierij achter het huis van 1895 tot 1904 sigaren produceerde. In 1904 verhuisde de productie naar een nieuwe fabriek in de toenmalige Fabriekstraat. Sinds enige jaren is het pand in gebruik als Gemeentemuseum waarvoor met name de achterzijde van het pand ingrijpend werd gewijzigd.
Beschrijving.
Het tweelaags pand op onregelmatige rechthoekige plattegrond is opgetrokken in baksteen, de voorgevel in rode verblendsteen met een hardstenen plint. Op de begane grond vijf, symmetrisch over de gevel geplaatste vensterassen met centraal een portiek met vlakke zoldering en terrazzovloer, afgesloten door een rondboog met hardstenen sluitsteen. In het portiek een paneeldeur met driedelig bovenlicht met aan beide zijden een gekoppeld venster, eveneens met bovenlicht. De bovenlichten hebben een glas-in-lood-vulling. Op de deur twee smeedijzeren deurroosters. Aan weerszijden van het portiek twee getoogde schuifvensters met in het driedelig bovenlicht glas-in-lood-vulling. De vensters worden, evenals die op de etage, bekroond door segmentbogen met hardstenen geboorte - en sluitstenen en hebben geprofileerde hardstenen dorpels.
Op de asymmetrisch ingedeelde etage aan de linkerzijde drie rechthoekige vijfruits schuifvensters met in het driedelig bovenlicht glas-in-lood-vulling. Het boogveld boven de vensters is gevuld met witte verblendsteen. Aan de rechterzijde een hardstenen kraagsteen met uitgemetseld gewelf waarop een ijzeren balk rust. Hierop een houten erker, aan de onderzijde gevuld met metselwerk, aan de bovenzijde beglaasd door middel van een tweeruits openslaand venster met vierdelig bovenlicht aan de voorzijde. Aan beide zijden een openslaand venster met tweedelig bovenlicht, gekoppeld aan een in de gevel geplaatst schuifvenster met gedeeld bovenlicht onder getoogde segmentboog. Alle bovenlichten zijn voorzien van een glas-in-lood-vulling. Op het platte dak van de erker, rustend op geprofileerde klossen, een balkon met geprofileerde houten balustrade. De gevel wordt aan de bovenzijde beeindigd door een fries van gele verblendsteen met deels houten, deels gemetselde consoles waarop een bakgoot rust.
De topgevel is opgetrokken uit houten vakwerk met gele verblendsteen en boven in de nok gepotdekseld. Centraal in de topgevel een opgeklampte, deels beglaasde deur met drieruits bovenlicht en gekoppelde zesruits openslaande vensters met tweeruits bovenlichten. Het zadeldak heeft een overstek op geprofileerde klossen met een geschubd windbord.
De gepleisterde oostelijke zijgevel met gecementeerde plint is asymmetrisch en voorzien van over de gehele hoogte lopende steunberen en uitgemetselde schoorstenen. Op de begane grond een samengesteld venster onder segmentboog en een ondiep portiek onder betonnen afdak met bovenlicht en een paneeldeur.
Op de etage twee vierruits en een drieruits schuifvenster. Op de derde etage een klapraam en twee gekoppelde openslaande vensters. In de zijgevel sierankers 1,6 en 4 (1864?).
De gepleisterde asymmetrische achtergevel is op begane grond geheel gewijzigd door een latere eenlaags aanbouw die werd opgetrokken ten behoeve van het museum. Op de etage een aanbouw onder lessenaarsdak gedekt met lei in Maasdekking waarin een deels beglaasde paneeldeur met bovenlicht en een T-venster, beide met afgeronde bovenhoeken. In het lessenaardak een loggia met een tweeruits openslaand venster. Centraal in de achtergevel het trappenhuis met een rechthoekig en een getoogd drieruits venster met jugendstil glas-in-lood-vulling.
Aan de rechterzijde een aanbouw onder plat dak met op de etage een T-venster met glas-in-lood-vulling en een opgeklampte deur. In de achtergevel steekankers. Het pand wordt gedekt door een afgewolfd schilddak, de topgevel door een zadeldak. Beide daken, met ongelijke voet, zijn gedekt met lei in Maasdekking, onderbroken door enkele rijen afgeronde leien. Op het schilddak twee pirons en een dakkapel onder zadeldak met overstek, gedekt door afgeronde leien in Maasdekking. De dakkapel heeft een geschubd windbord waaronder een gepotdekselde nok en twee gekoppelde vierruits openslaande vensters.
In het interieur zijn na de verbouwing tot museum nog aanwezig de terrazzovloer met Art-Deco-motieven in de hal en de van daaruit beginnende trap met art-deco trappaal. In de hal en de voorkamer op de etage een stucdecoratie op het plafond in de trant van de Nieuwe Kunst. In de voormalige woonkamer een cassettenplafond (in de achterkamer niet zichtbaar) en jugendstil schouw (niet zichtbaar). De schuifdeuren met glas-in-lood-vulling die de voorkamer scheidden van het achterste gedeelte zijn nog in de muur aanwezig. In nagenoeg het gehele huis zijn de oorspronkelijke paneeldeuren nog aanwezig. Het huis is onderkelderd.
Voor het pand een hardstenen stoep met hardstenen palen waartussen smeedijzeren sierhekken. Links van het woonhuis een smeedijzeren openslaand hek.
Gedeeltelijk grenzend aan de achterzijde van het woonhuis een eenlaags aanbouw uit ca. 1880 met plat dak waarop een lichtkap. In de gepleisterde voorgevel met gecementeerde plint drie gekoppelde openslaande vensters en een paneeldeur en aan de bovenzijde een gemetselde balustrade. In de westgevel, die uitkijkt op de achter het huis gelegen tuin, twee (vernieuwde) deels beglaasde paneeldeuren en twee (vernieuwde) zesruits openslaande vensters. De oostgevel is blind. Van het oorspronkelijke interieur resten nog het balkenplafond, in het midden ondersteund door een gietijzeren H-balk (Acieres de Longwy), en een waterpomp. In een hoek twee putten van de voormalige koffiebranderij/bakkerij.
Waardering.
Het woonhuis is van algemeen belang. Het heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling, namelijk de stichting van fabrikantenwoningen in het bestaande stedelijk weefsel; het is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het deftige dorpswoonhuis. Het object is van architectuurhistorisch belang door de gecompliceerde bouwgeschiedenis, de stijl en detaillering met motieven die ter verhoging van het representatieve karakter worden gehanteerd. Het huis is van belang vanwege de architectonische gaafheid van het ex- en interieur. Het is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The RESIDENTIAL HOUSE, located on the south side of the so-called 'Kleine Markt', was rebuilt in 1906 using older wall sections (circa 1864) and shows the influence of Jugendstil and Chalet style. The client was P. Gijrath who from 1895 to 1904 produced cigars in the former bakery/tannery behind the house. In 1904 production moved to a new factory on the then Fabriekstraat. For some years the property has been in use as a Municipal Museum for which in particular the rear side of the property was substantially modified.
Description.
The two-storey building on an irregular rectangular floor plan is constructed in brick, the front facade in red facing brick with a sandstone plinth. On the ground floor five window axes placed symmetrically across the facade with centrally a portico with flat ceiling and terrazzo floor, closed off by a round arch with sandstone voussoir. In the portico a panelled door with three-part fanlight with on both sides a coupled window, also with fanlight. The fanlights have leaded-glass filling. On the door two wrought-iron door grilles. On either side of the portico two arched sash windows with in the three-part fanlight leaded-glass filling. The windows are, as those on the storey, crowned by segmental arches with sandstone springers and keystones and have moulded sandstone sills.
On the asymmetrically arranged storey on the left side three rectangular five-light sash windows with in the three-part fanlight leaded-glass filling. The spandrel above the windows is filled with white facing brick. On the right side a sandstone corbel with corbelled vault on which an iron beam rests. On this a wooden bay window, at the lower side filled with brickwork, at the upper side glazed by means of a two-light casement window with four-part fanlight on the front. On both sides a casement window with two-part fanlight, coupled to a sash window placed in the facade with divided fanlight under an arched segmental arch. All fanlights are provided with leaded-glass filling. On the flat roof of the bay window, resting on moulded brackets, a balcony with moulded wooden balustrade. The facade is terminated at the top by a frieze of yellow facing brick with partly wooden, partly corbelled consoles on which a gutter rests.
The gable is constructed from timber framing with yellow facing brick and ridge tiles at the top of the ridge. Centrally in the gable a cramped, partly glazed door with three-light fanlight and coupled six-light casement windows with two-light fanlights. The gabled roof has an overhang on moulded brackets with a scaled bargeboard.
The rendered eastern side facade with cemented plint is asymmetrical and provided over the entire height with buttresses and corbelled chimneys. On the ground floor a composite window under segmental arch and a shallow portico under concrete canopy with fanlight and a panelled door.
On the storey two four-light and one three-light sash window. On the third storey one fanlight and two coupled casement windows. In the side facade ornamental wall anchors 1, 6 and 4 (1864?).
The rendered asymmetrical rear facade is on ground floor entirely modified by a later single-storey extension which was built for the museum. On the storey an extension under catslide roof covered with slate in Maas bonding in which a partly glazed panelled door with fanlight and a T-window, both with rounded upper corners. In the catslide roof a loggia with a two-light casement window. Centrally in the rear facade the staircase with a rectangular and an arched three-light window with Jugendstil leaded-glass filling.
On the right side an extension under flat roof with on the storey a T-window with leaded-glass filling and a cramped door. In the rear facade brick-tooth anchors. The building is covered by a curved hipped roof, the gable by a gabled roof. Both roofs, with unequal feet, are covered with slate in Maas bonding, interrupted by some rows of rounded slate tiles. On the hipped roof two roof ornaments and a roof dormer under gabled roof with overhang, covered by rounded slate tiles in Maas bonding. The roof dormer has a scaled bargeboard below which a ridge tiled top and two coupled four-light casement windows.
In the interior after conversion to museum the following remain: the terrazzo floor with Art-Deco motifs in the hall and the staircase beginning from there with art-deco stair post. In the hall and front room on the storey stucco decoration on the ceiling in the manner of Nieuwe Kunst. In the former living room a coffered ceiling (not visible in the back room) and Jugendstil fireplace (not visible). The sash doors with leaded-glass filling that separated the front room from the rear section are still present in the wall. In almost the entire house the original panelled doors are still present. The house is undercellared.
In front of the building a sandstone step with sandstone posts between which wrought-iron ornamental railings. To the left of the residential house a wrought-iron casement gate.
Partially adjacent to the rear side of the residential house a single-storey extension from circa 1880 with flat roof on which a lantern light. In the rendered front facade with cemented plint three coupled casement windows and a panelled door and at the top a corbelled balustrade. In the west facade, which overlooks the garden behind the house, two (renewed) partly glazed panelled doors and two (renewed) six-light casement windows. The east facade is blank. Of the original interior remain the beam ceiling, in the middle supported by a cast-iron H-beam (Acieries de Longwy), and a water pump. In a corner two wells from the former coffee roastery/bakery.
Valuation.
The residential house is of general interest. It has cultural-historical importance as a particular expression of socio-economic development, namely the establishment of manufacturers' residences in the existing urban fabric; it is also of importance as an example of the typological development of the distinguished village residence. The object is of architectural-historical importance because of the complicated construction history, the style and detailing with motifs employed to enhance the representative character. The house is of importance because of the architectural integrity of the exterior and interior. It has been preserved intact.
Nearby in the register
- Gemeentehuis, Markt 23Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Woonhuisunder 1 mi
- Ned.Hervormde KerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- """Robijnenhof"""Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.