Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ned.Hervormde Kerk
Valkenswaard, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1890
- Address
- Markt 1, 5554 CA Valkenswaard
- Place
- Valkenswaard
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.35118, 5.46038
- Monument number
- 518661
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Aan de westzijde van de zogeheten 'Kleine Markt', op de kruising van enkele wegen, werd in 1890 de Neo-Gotische NEDERLANDSE HERVORMDE KERK gebouwd op de plaats waar in 1809 het eerste protestantse kerkgebouw was verrezen. Aannemer was Van der Struyk uit Oisterwijk. Het gebouw, dat in 1969 werd overgedragen aan de gemeente Valkenswaard en de functie van trouwzaal kreeg, staat sinds 1973 bekend onder de naam 'Weerderhuis".
Beschrijving.
Bakstenen kruiskerk met lager koor en ingangspartij onder zadeldaken gedekt met lei in Maasdekking. In alle gevels zijn op regelmatige afstand speklagen van gele verblendsteen aangebracht. De tuitgevels zijn alle voorzien van uitgemetselde schouders en afgedekt met ezelsruggen van daktegels. Uitgezonderd de voorgevel zijn alle gevels voorzien van een bakstenen waterlijst. De zadeldaken zijn voorzien van bakgoten op uitgemetselde geprofileerde lijsten waarin onder andere een muizetand. Alle venster- en deuropeningen zijn voorzien van afgeschuinde dagkanten. Vensters en lichten hebben allen een geometrische glas-in-lood-vulling, in de voorgevel voorzien van gekleurd glas. De vensters hebben hardstenen dorpels.
De lagere ingangspartij aan de westzijde heeft een hardstenen trap die leidt naar een opgeklampte vleugeldeur met gesmede gehengen, klopper en slotplaat onder een door een getoogde strek gedragen korfboog. Daarboven een rondbogig drielichtvenster met hardstenen dorpel waarboven drie rondvensters. De deur en het drielichtvenster bevinden zich in een over de gehele hoogte van de gevel aangebrachte rondbogige nis. In de toppen van de ingangspartij en de kruisarm respectievelijk een aan de bovenzijde getrapt licht en een rondbogig licht. Aan de noordzijde, in de hoek van de kruisarmen een uitgemetselde trapkoker onder koepeldak bedekt met zink. In de trapkoker twee aan de bovenzijde getrapte lichten. Aan de zuidzijde van deze en aan beide zijden van de oostelijke kruisarm een rondboogvenster.
In de gevels van de kruisarmen aan noord- en zuidzijde een rondbogig drielichtvenster met boven in de top een getrapt licht.
In de top van de oostelijke kruisarm een blind rondboogvenster.
Het lagere koor heeft in de gevel een rondbogig tweelichtvenster waarboven een rondvenster, het geheel in een rondbogige nis. Boven deze nis een aan de bovenzijde getrapt licht. In de zuidgevel van het koor een opgeklampte deur met gehengen waarvoor een lage bakstenen trap.
Op de kruising een opengewerkte houten dakruiter op achthoekige plattegrond met laag ingesnoerde spits op geprofileerde klossen met lei in Maasdekking. Op de top van de spits een smeedijzeren ster.
In de voorgevel, boven de deur een gevelsteen: 'DE EERSTE STEEN VAN DIT KERKGEBOUW / IS GELEGD DEN 13 JULI 1890 DOOR DEN / WEL EDELEN HEER G.W. BOOT HZN / KERKVOOGD DER HERVORMDE GEMEENTE / TE VALKENSWAARD E.N.
In het geheel gepleisterde interieur zijn de ingangspartij en het koor door muren van de kruiskerk gescheiden. In de muur naar de ingangspartij een opgeklampte, getoogde vleugeldeur met hardstenen dorpel. Boven de ingangspartij een balkon met planken vloer, via een open, gedeeltelijk in de trapkoker opgenomen hardstenen trap bereikbaar. Het onderste gedeelte van de trap is voorzien van een smeedijzeren leuning. Het balkon is van de kerk gescheiden door een muur met rondboog waaronder een smeedijzeren balustrade. In de muur naar het koor een opgeklampte deur onder gemetselde rondboog met hardstenen geboorte- en sluitsteen en dorpel.
Over de gehele muur een halfronde waterlijst. In de viering een graatgewelf op een geprofileerde waterlijst. In de kruisarmen en koor tongewelven. In de ingangspartij een vlakke zoldering. Onder de vensters een afzaat. Op de vier hoeken van de viering colonetten met hardstenen basement en kapiteel. De vloer bestaat uit hardstenen plavuizen. In het kerkgebouw zijn nog vier oorspronkelijke eikenhouten kerkbanken aanwezig.
Waardering.
De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling van het protestantisme in het zuiden en is tevens van belang als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de hervormde dorpskerk. Het gebouw heeft architectuurhistorisch belang door de voor een hervormde kerk vrij uitzonderlijke stijl en de detaillering. Het heeft ensemblewaarden vanwege de bijzondere situering in oppositie tot de katholieke kerk, verbonden met de ontwikkeling van de nederzetting. Het is gaaf bewaard gebleven en als neogotische hervormde kerk relatief zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
On the west side of the so-called 'Kleine Markt', at the intersection of several roads, a Neo-Gothic NEDERLANDSE HERVORMDE KERK was built in 1890 on the site where the first Protestant church building had been erected in 1809. The contractor was Van der Struyk from Oisterwijk. The building, which was transferred to the municipality of Valkenswaard in 1969 and acquired the function of a wedding hall, has been known since 1973 under the name 'Weerderhuis'.
Description.
Brickwork cruciform church with lower choir and entrance section under gabled roofs covered with slate in Maasdecking. In all facades, rows of yellow face brick are applied at regular intervals. The spout gables are all provided with mortared shoulders and covered with segmental arch ridge tiles. With the exception of the front facade, all facades are provided with a brick drip moulding. The gabled roofs are provided with gutters on mortared moulded lists which include, among other things, a mouse-tooth. All window and door openings are provided with chamfered reveals. Windows and lights all have a geometric stained glass filling, in the front facade provided with coloured glass. The windows have stone sills.
The lower entrance section on the west side has a stone staircase which leads to a cramped wing door with wrought iron hinges, knocker and strike plate under a basket arch carried by a rounded string course. Above it a round-arch three-light window with stone sill above which three round windows. The door and the three-light window are located in a round-arch niche applied over the full height of the facade. In the tops of the entrance section and the cross arm respectively a light stepped at the top and a round-arch light. On the north side, in the corner of the cross arms a mortared stair turret under a dome roof covered with zinc. In the stair turret two lights stepped at the top. On the south side of this and on both sides of the eastern cross arm a round-arch window.
In the facades of the cross arms on the north and south sides a round-arch three-light window with above in the top a stepped light.
In the top of the eastern cross arm a blind round-arch window.
The lower choir has in the facade a round-arch two-light window above which a round window, the whole in a round-arch niche. Above this niche a light stepped at the top. In the south facade of the choir a cramped door with hinges in front of which a low brick staircase.
At the intersection an openwork wooden roof turret on an octagonal footprint with low constricted spire on moulded brackets with slate in Maasdecking. On the top of the spire a wrought iron star.
In the front facade, above the door a facade stone: 'THE FIRST STONE OF THIS CHURCH BUILDING / WAS LAID ON 13 JULY 1890 BY THE / NOBLE GENTLEMAN G.W. BOOT HZN / CHURCHWARDEN OF THE REFORMED CONGREGATION / AT VALKENSWAARD E.N.
In the entirely plastered interior the entrance section and the choir are separated by walls of the cruciform church. In the wall towards the entrance section a cramped rounded wing door with stone sill. Above the entrance section a gallery with timber floor, accessible via an open stone staircase partly incorporated in the stair turret. The lower part of the staircase is provided with a wrought iron handrail. The gallery is separated from the church by a wall with round arch below which a wrought iron balustrade. In the wall towards the choir a cramped door under a mortared round arch with stone birth and shutter stone and sill.
Over the entire wall a half-round drip moulding. In the crossing a groined vault on a moulded drip moulding. In the cross arms and choir barrel vaults. In the entrance section a flat ceiling. Below the windows a plinth. On the four corners of the crossing small columns with stone base and capital. The floor consists of stone paving. In the church building there are still four original oak pews present.
Valuation.
The church is of general importance. The building has cultural-historical importance as a particular expression of the development of Protestantism in the south and is also of importance as an example of the typological development of the Reformed village church. The building has architectural-historical importance because of the relatively exceptional style for a Reformed church and the detailing. It has ensemble values because of the particular siting in opposition to the Catholic church, connected with the development of the settlement. It has been preserved intact and as a Neo-Gothic Reformed church is relatively rare.
Nearby in the register
- Woonhuisunder 1 mi
- """Robijnenhof"""Dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Markt 15Woonhuisunder 1 mi
- Gemeentehuis, Markt 23Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.