Rijksmonumentenregister · Netherlands
Consultatiebureau, Kloosterstraat 17
Brunssum, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Consultatiebureau
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1934
- Address
- Kloosterstraat 17, 6441 CL Brunssum
- Place
- Brunssum
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.94899, 5.96882
- Monument number
- 518605
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1914 map "Toekenning van een renteloos voorschot uit 's rijks schatkist ten behoeve van den aanleg en het in exploitatie brengen van een spoorweg van Sittard over Heerlen naar de Pruisische grens bij Bovenste Locht" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalig CONSULTATIEBUREAU van de R.K. Vereeniging Het Groene Kruis Brunssum, 1934. Gebouwd door aannemer Gebrs. Palmen, naar een ontwerp in functionalistische trant van architect L. Willems te Brunssum. Het thans vrijstaande pand ligt verhoogd op een talud, achter boombegroeiing. De lange noordgevel ligt parallel aan de straatweg, de entree en het trappenhuis zijn in de westgevel geïntegreerd. Het pand heeft een complexe BOUWHISTORIE. Het consultatiebureau werd in 1934 aan de zuidzijde gebouwd tegen een bestaand bouwvolume en deels over de funderingen van een gesloopt bouwdeel heen. De kelderruimte van de nieuwbouw werd tussen deze oude funderingen aangebracht. Het bestaande bouwvolume heeft de onregelmatigheid van de plattegrond van het zuidelijke bouwdeel van het huidige consultatiebureau bepaald.
In een deel van het oude bouwvolume aan de zuidzijde, waarvan thans in de eerste laag van de oostgevel nog maar enkele sporen te zien zijn, werd de wachtkamer ingericht. Dit oude bouwvolume met wachtkamer was destijds anderhalve bouwlaag hoog en werd gedekt door een zadeldak, waarvan de nokhoogte vrijwel overeenkwam met de dakhoogte van de nieuwbouw. De nok van dit zadeldak stond dwars tegen de zuidelijke zijgevel van de nieuwbouw. Aan de westzijde werd tegen dit oude bouwvolume een nieuwe kinderwagengarage van één laag onder plat gebouwd. In 1947 werd deze kinderwagengarage verhoogd met een wachtkamer waardoor er een klein volume van twee lagen onder plat ontstond. Tevens werd de kinderwagengarage aan de zuidzijde uitgebreid met een trappenhuis, waarlangs de nieuw opgebouwde wachtkamer bereikbaar werd gemaakt. Het oude bouwvolume met zadeldak werd hierdoor, vanuit het westen bezien, bijna geheel aan het oog onttrokken. Tegelijkertijd werd de indeling van het consultatiebureau gewijzigd: de inschrijfkamer op de begane grond (thans spreekkamer 2) werd voorzien van separate kleedruimtes. Een en ander geschiedde naar ontwerp van architect L. Willems te Brunssum, die in 1949 nog een tweede verbouwing realiseerde.
In 1952 werd naar een ontwerp van architect Jan J. Drummen te Brunssum het oude zuidelijke bouwdeel met wachtkamer gewijzigd. Dit volume werd boven de eerste bouwlaag gesloopt (halve bouwlaag plus zadeldak), waarna opbouw van een tweede laag onder plat volgde. Hierin werden een röntgenkamer en donkere kamer ingericht. Door deze verbouwing sloten de dakhoogten van de wachtkamer uit 1947 en de röntgenkamer uit 1952 min of meer op elkaar aan. De röntgenkamer had in de oostgevel oorspronkelijk één venster, naderhand zijn twee vensters in de tweede laag van deze gevel geplaatst. Tegelijk werd in de eerste laag van de oostgevel, zijnde het gevelrestant van het oude zuidelijke bouwvolume, onder een zware betonlatei een nieuw stalen wachtkamervenster geplaatst. In de wachtkamer zelf werden nieuwe muurkasten aangebracht. In verband met de sloop van alle naburige bouwvolumes in 1981, werd het consultatiebureau aan de zuidzijde voorzien van een geheel blinde bakstenen gevel. Op het platte dak van het hoofdvolume werd een opbouw in baksteen en golfplaat geplaatst, die het dakoppervlak voor een groot deel in beslag nam.
In 1995-1996, bij de herbestemming van het consultatiebureau tot kantoor door de Brunssumse architect J.M.J. Teeken, werd de indeling van het pand op beide bouwlagen gewijzigd: hoofdzakelijk door het aanbrengen van nieuwe gangverbindingen tussen bestaande kamers, het vergroten cq. verkleinen van enkele verblijfsruimten en het verwijderen van enkele kastenwanden. Het geheel in baksteen uitgevoerde zuidelijke bouwdeel van twee lagen onder plat is vanwege de complexe bouwhistorie en de relatief geringe ouderdom voor de bescherming van ONDERGESCHIKT BELANG; de dakopbouw van baksteen en golfplaat op het noordelijke nieuwbouwvolume, de blinde bakstenen gevel van het zuidvolume alsmede de rolluiken en zonweringen zijn UITGESLOTEN van bescherming.
Omschrijving
Het voormalige consultatiebureau bestaat uit een noordelijk bouwvolume met grotendeels gepleisterde gevels op een in hoofdvorm rechthoekige PLATTEGROND, gesitueerd in lengterichting ten opzichte van de Kloosterstraat en bestaande uit twee bouwlagen plus gedeeltelijke souterrainverdieping onder een PLAT DAK; aan de zuidzijde bevindt zich een geheel bakstenen bouwvolume van twee lagen onder plat op een ten opzichte van het noordelijke bouwvolume onder een schuine hoek geplaatste en in westelijke richting opgeschoven plattegrond. Dit zuidelijke bouwvolume heeft een lagere dakhoogte. De op het noorden gesitueerde voorgevel en de westelijke zijgevel van het NOORDELIJKE BOUWVOLUME kenmerken zich door een geprofileerde, genuanceerde bakstenen plint met rollaag, gemetseld in kettingverband. Boven de plint hebben beide gevels een witgepleisterde opstand. De oostelijke ZIJGEVEL en de zuidelijke achtergevel zijn geheel in halfsteens verband gemetselde bakstenen uitgevoerd. Kopgevelafdekkingen van rode ongeglazuurde tegels.
In de eerste en tweede laag van de NOORDGEVEL zijn rechthoekige stalen kozijnen geplaatst die wat betreft de indeling elkaar spiegelbeeld zijn: een rechthoekig dubbel stalen kruiskozijn, door muurdammen gescheiden van de rechthoekige stalen zijvensters met bovenlicht. Zeer smalle, doorlopende vensterdorpels. De noordgevel loopt uit in de dakopbouw van het trappenhuis met houten vlaggenmast, waarop aan de noordzijde een groen gepleisterd kruis. Tussen de dakopbouw van het trappenhuis en de hoge bakstenen schoorsteen is boven een deel van het platte dak een rank betonnen raamwerk aangebracht met een halfronde aanzet.
De luifel boven de entreepartij aan de WESTGEVEL is op dezelfde manier vormgegeven, maar aan de bovenzijde gedicht. Deze luifel rust aan weerszijden op een ten opzichte van de plint verhoogde bakstenen onderbouw met bloembakken en heeft aan de gesloten westzijde een ronde opening met verticaal traliewerk. Onder deze luifel een rondboogvormige houten paneeldeur.
Deze paneeldeur bevindt zich in het terugliggende deel van de westgevel, die zich bovendien kenmerkt door een in de oksel met het vooruitgerooide westelijk geveldeel geplaatst stalen trappenhuis. Dit stalen trappenhuis heeft een meervoudige horizontale vensterindeling, figuurglas waardoor de contouren van het ranke trappenhuis zichtbaar zijn en een bovenafdekking in de vorm van een zwaar gedimensioneerde betonluifel. In het vooruitspringende deel van de westgevel bevinden zich zowel in de eerste als de tweede laag rechthoekige, dubbele stalen kruiskozijnen in verdiepte lijsten met betonlateien annex luifels. Boven het venster van de tweede bouwlaag een groen gepleisterd kruis.
Ook de OOSTGEVEL heeft een terugliggende hoekpartij, waarin een klein wit gepleisterd, niet authentiek uitbouwtje met rechthoekige deur en klein rechthoekig zijvenster onder betonnen luifeldak. Het vooruitspringende deel van de bakstenen oostgevel heeft in de eerste laag een reeks van vier rechthoekige stalen vensters met bovenlicht met wit gepleisterde muurdammen; in de tweede laag een reeks van vijf identieke stalen vensters. Keramische vensterdorpels. In de oksel met het in het westelijke richting opschuivende zuidelijke bouwvolume is de voormalige kelderingang dichtgemetseld.
Het ZUIDELIJKE BOUWVOLUME heeft in de eerste laag van de OOSTGEVEL - waarin sporen van het in de nieuwbouw geïntegreerde oudere bouwvolume - een rechthoekig tweevoudig verticaal ingedeeld stalen vensterkozijn met kleine roedeverdeling onder een doorlopende betonlatei. De uit 1952 daterende tweede bouwlaag heeft twee rechthoekige vensters van nog recenter datum. De ZUIDGEVEL is in 1981 opnieuw opgetrokken en geheel blind. De WESTGEVEL heeft in de eerste laag een rechthoekig, tweevoudig verticaal ingedeeld vensterkozijn onder een zwaar gedimensioneerde betonlatei. Het betreft hier het buitenvenster van de in 1934 nieuwgebouwde kinderwagengarage. Verder in de eerste laag en tweede laag respectievelijke twee boven elkaar geplaatste rechthoekige houten vensters en twee rechthoekige houten kruiskozijnen van het in 1947 aangebouwde trappenhuis cq. de opgebouwde wachtkamer.
In de NOORDGEVEL van de voormalige kinderwagengarage, in de oksel met de terugliggende westgevel van het hoofdvolume, een rechthoekige dubbele houten entreedeur. Daarboven, in de noordgevel van de in 1947 opgebouwde wachtkamer, een rechthoekig houten kruiskozijn.
Bakstenen AFSLUITMUUR rondom de binnenplaats aan de westzijde, gemetseld tussen een skelet van I-profielen.
De kelder van het hoofdvolume heeft een betonnen souterrainzoldering, ondersteund door bakstenen bogen.
In het INTERIEUR, waarvan de indeling op diverse onderdelen meermalen is aangepast, is met name het trappenhuis van belang. Paneeldeuren. In de entreehal aan de westzijde een gedenksteen met het opschrift "Ter herinnering aan de stichting van dit gebouw. L. Willems architekt. Gebrs. Palmen, aannemers".
Waardering
Het consultatiebureau aan de Kloosterstraat 17 is van cultuurhistorische waarde en van algemeen nationaal belang als bijzondere uitdrukking van een sociaal-maatschappelijke ontwikkeling (met name de ontwikkeling van de preventieve gezondsheidszorg) en als bijzondere uitdrukking van een daarmee samenhangende typologische bouwkundige ontwikkeling.
Het pand beschikt over architectuurhistorische waarden vanwege de - in relatie tot het bouwjaar - voor Limburg innovatieve toepassing van de functionalistische bouwtrant, is van bijzonder belang voor het oeuvre van architect Willems, beschikt over hoogwaardige esthetische kwaliteiten, onderscheidt zich door materiaalgebruik en ornamentiek en beschikt op onderdelen over een bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur. Het consultatiebureau is met name als streektypische uitwerking van een algemene architectuurstroming van nationaal belang.
Het consultatiebureau is vanwege de situering van belang voor de ontwikkeling en het aanzien van Brunssum. Het pand is wat betreft het noordelijke bouwvolume in redelijk tot hoge mate architectonisch gaaf bewaard gebleven en is van groot belang voor de visuele gaafheid van de bebouwde omgeving. Bovendien beschikt het pand over een hoge mate van architectuurhistorische, typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former CONSULTATION BUREAU of the R.K. Association Het Groene Kruis Brunssum, 1934. Built by contractor Gebrs. Palmen, according to a design in the functionalist style by architect L. Willems of Brunssum. The now detached building is situated elevated on a talus, behind tree planting. The long north facade is parallel to the road, the entrance and stairwell are integrated into the west facade. The building has a complex CONSTRUCTION HISTORY. The consultation bureau was built in 1934 on the south side against an existing building volume and partly over the foundations of a demolished building section. The basement space of the new building was constructed between these old foundations. The existing building volume determined the irregularity of the floor plan of the southern building section of the current consultation bureau.
In part of the old building volume on the south side, of which only a few traces are now visible in the first storey of the east facade, a waiting room was set up. This old building volume with waiting room was at that time one and a half storeys high and was covered by a gabled roof, the ridge height of which corresponded approximately to the roof height of the new construction. The ridge of this gabled roof stood transversely against the southern side facade of the new building. On the west side, a new single-storey pram garage with a flat roof was built against this old building volume. In 1947 this pram garage was raised with a waiting room, creating a small two-storey volume with a flat roof. The pram garage was also extended on the south side with a stairwell, along which the newly constructed waiting room became accessible. The old building volume with gabled roof was thereby, viewed from the west, almost entirely hidden from view. At the same time, the layout of the consultation bureau was altered: the registration room on the ground floor (now consulting room 2) was provided with separate changing rooms. All of this took place according to a design by architect L. Willems of Brunssum, who realized a second alteration in 1949.
In 1952, according to a design by architect Jan J. Drummen of Brunssum, the old southern building section with waiting room was altered. This volume was demolished above the first storey (half storey plus gabled roof), after which a second storey with flat roof was constructed. A radiography room and darkroom were set up in this. Through this alteration, the roof heights of the waiting room from 1947 and the radiography room from 1952 aligned more or less with each other. The radiography room originally had one window in the east facade; subsequently two windows were placed in the second storey of this facade. At the same time, in the first storey of the east facade, being the facade remainder of the old southern building volume, a new steel waiting room window was placed under a heavy concrete lintel. New wall cupboards were installed in the waiting room. In connection with the demolition of all neighbouring building volumes in 1981, the consultation bureau was provided with an entirely blind brick facade on the south side. On the flat roof of the main volume, a structure in brick and corrugated sheeting was placed, which occupied a large part of the roof surface.
In 1995-1996, during the conversion of the consultation bureau to office use by Brunssum architect J.M.J. Teeken, the layout of the building on both storeys was altered: mainly through the creation of new corridor connections between existing rooms, the enlargement or reduction of some living spaces and the removal of some cupboard walls. The entire southern building section of two storeys with flat roof, constructed in brick, is of SUBORDINATE IMPORTANCE for protection due to the complex construction history and the relatively recent age; the brick and corrugated sheeting structure on the northern new building volume, the blind brick facade of the southern volume as well as the roller shutters and sun blinds are EXCLUDED from protection.
Description
The former consultation bureau consists of a northern building volume with largely rendered facades on a mainly rectangular FLOOR PLAN, situated along the Kloosterstraat and comprising two storeys plus partial basement storey under a FLAT ROOF; on the south side there is an entirely brick building volume of two storeys with flat roof on a floor plan positioned at an oblique angle relative to the northern building volume and shifted in a westerly direction. This southern building volume has a lower roof height. The north-facing front facade and the western side facade of the NORTHERN BUILDING VOLUME are characterized by a profiled, nuanced brick plinth with a roll course, laid in a chain bond pattern. Above the plinth, both facades have a white rendered wall. The eastern SIDE FACADE and the southern rear facade are executed in half-brick bond brickwork. Gable end coverings of red unglazed tiles.
In the first and second storey of the NORTH FACADE are rectangular steel frames positioned which are mirror images of each other in terms of layout: a rectangular double steel cross window, separated by wall panels from rectangular steel side windows with fanlights. Very narrow, continuous window sills. The north facade terminates in the roof structure of the stairwell with wooden flagpole, on which a green rendered cross is attached to the north side. Between the roof structure of the stairwell and the tall brick chimney, above part of the flat roof a slender concrete framework has been installed with a semi-circular projection.
The canopy above the entrance on the WEST FACADE is shaped in the same manner, but sealed at the top. This canopy rests on either side on a brick substructure raised relative to the plinth with flower boxes and has on the closed west side a round opening with vertical grille work. Below this canopy a round-arched wooden panelled door.
This panelled door is located in the recessed part of the west facade, which is moreover characterized by a steel stairwell placed in the corner with the projecting western facade section. This steel stairwell has a multiple horizontal window arrangement, figured glass through which the contours of the slender stairwell are visible, and a top covering in the form of a heavily dimensioned concrete canopy. In the projecting part of the west facade there are rectangular, double steel cross windows in recessed frames with concrete lintels and canopies in both the first and second storeys. Above the window of the second storey a green rendered cross.
The EAST FACADE also has a recessed corner section, in which there is a small white rendered, non-authentic projecting structure with rectangular door and small rectangular side window under a concrete canopy roof. The projecting part of the brick east facade has in the first storey a series of four rectangular steel windows with fanlights with white rendered wall panels; in the second storey a series of five identical steel windows. Ceramic window sills. In the corner with the southern building volume shifting in a westerly direction, the former basement entrance is bricked up.
The SOUTHERN BUILDING VOLUME has in the first storey of the EAST FACADE - in which traces of the older building volume integrated into the new construction - a rectangular double vertically divided steel window frame with small glazing bars under a continuous concrete lintel. The second storey dating from 1952 has two rectangular windows of more recent date. The SOUTH FACADE was rebuilt in 1981 and is entirely blind. The WEST FACADE has in the first storey a rectangular, double vertically divided window frame under a heavily dimensioned concrete lintel. This concerns the outer window of the pram garage built new in 1934. Further in the first and second storeys respectively two rectangular wooden windows placed one above the other and two rectangular wooden cross windows of the stairwell built in 1947 and the constructed waiting room.
In the NORTH FACADE of the former pram garage, in the corner with the recessed west facade of the main volume, a rectangular double wooden entrance door. Above it, in the north facade of the waiting room built in 1947, a rectangular wooden cross window.
Brick BOUNDARY WALL surrounding the courtyard on the west side, laid between a skeleton of I-sections.
The basement of the main volume has a concrete basement floor slab, supported by brick arches.
In the INTERIOR, whose layout has been adapted in various respects on several occasions, the stairwell is particularly noteworthy. Panelled doors. In the entrance hall on the west side a commemorative stone with the inscription "In memory of the founding of this building. L. Willems architect. Gebrs. Palmen, contractors".
Valuation
The consultation bureau at Kloosterstraat 17 is of cultural-historical value and of general national importance as a distinctive expression of a social and societal development (in particular the development of preventive healthcare) and as a distinctive expression of an associated typological architectural development.
The building possesses architectural-historical values due to the application of the functionalist style of construction, which relative to the building date represents an innovation for Limburg, is of particular importance for the oeuvre of architect Willems, possesses high-quality aesthetic qualities, distinguishes itself through material use and ornamentation and possesses in some aspects a distinctive coherence between exterior and interior. The consultation bureau is in particular as a regionally characteristic interpretation of a general architectural movement of national importance.
The consultation bureau is important due to its situation for the development and appearance of Brunssum. The building remains in a reasonable to high degree architecturally intact as regards the northern building volume and is of great importance for the visual integrity of the built environment. Moreover, the building possesses a high degree of architectural-historical, typological and functional rarity.
Nearby in the register
- H. Gregorius de GroteKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Gemeentehuis, Lindeplein 2 BBestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Boerderij, Dorpstraat 12Boerderijunder 1 mi
- Gezondheidszorg, Grachtstraat 9Gezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.