Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorwoning, Akerstraat 2
Brunssum, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Kantoorwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1912 - 1913
- Address
- Akerstraat 2, 6445 CR Brunssum (and others)
- Place
- Brunssum
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.93647, 5.97221
- Part of complex
- 518594
- Monument number
- 518595
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HULPPOSTKANTOOR met WINKEL en BOVENWONING, DUBBELE OPZICHTERSWONING, ca. 1913. Gebouwd in een traditionele stijl naar een ontwerp van ir. J.H.W. Leliman van het Bouwbureau van de Staatsmijnen in Limburg, in opdracht van dit staatsbedrijf. Het pand is gesitueerd onmiddellijk tegenover de ingang van de voormalige staatsmijn Hendrik, aan de zuidzijde naast het voormalige mijnspoortracee en is als zodanig onderdeel van een reeks opzichters- en ingenieurswoningen tegenover de ingang van de staatsmijn Hendrik.
De gevelreclames en de brandtrappen van het voormalige hulppostkantoor Akerstraat 2; de uitbreiding van de verbindingsgang tussen achtergevel en oorspronkelijke berging van zowel Akerstraat 4 als Akerstraat 6; de bijgebouwde houten garage, de aangebouwde berging van één laag onder plat en de vensterrolluiken van Akerstraat 4 zijn UITGESLOTEN van bescherming.
Omschrijving
Het hulppostkantoor met winkel en bovenwoning heeft een rechthoekige PLATTEGROND, beide opzichterswoningen hebben vanwege de bijgebouwde bergingen met verbindingsgang elk een L-vormige plattegrond. De panden hebben een gedeeltelijke souterrainverdieping, twee BOUWLAGEN en een zolderverdieping met gedeeltelijke vliering.
Het hulppostkantoor wordt gedekt door een samengesteld wolf-, zadel- en schildDAK met rode muldenPANNEN. De noklijn van het geheel heeft een L-vorm en bevindt zich hoofdzakelijk in dwarsrichting ten opzichte van de Akerstraat. Het wolfdak, met enigszins verlaagde nok, loopt aan de noordzijde door tot boven de eerste bouwlaag en heeft een dakkapel met beverstaarten op de wangen. Bakgoten annex overstekken op houten consoles. Decoratieve boeiboorden. Schilddak met zoldervenster en nokschoorsteen. Het entreerisaliet in de voorgevel wordt gedekt door een ingestoken zadeldak. Beide opzichterswoningen hebben gezamenlijk een schilddak, waarvan de noklijn parallel aan de Akerstraat loopt. Akerstraat 4 heeft Hollandse betonpannen, Akerstraat 6 de oorspronkelijke rode muldenpannen en rode nokpionnen. Ingestoken dakkapellen met lessenaarsdaken. Topgevels aan de voor- en zijgevelzijde van Akerstraat 6 worden gedekt door ingestoken wolfdaken. Decoratief vormgegeven boeiboorden. Hoge schoorsteen op het ingestoken wolfdak van de zijtopgevel, een waarschijnlijk in 1995 aangebracht tuimelraam op het ingestoken wolfdak van de topgevel aan de voorgevelzijde van Akerstraat 6. Schoorstenen op de voor- en achterdakvlakken.
De bergingen van Akerstraat 4 en 6, oorspronkelijk met het hoofdvolume verbonden via een smalle verbindingsgang onder plat, hebben zadeldaken met rode muldenpannen.
De panden zijn opgetrokken in handvormsteen, gemetseld in kruisverband en voorzien van gesneden voegen. Drievoudige speklagen van rode strengperssteen. Bakstenen dorpels en traptreden, hardstenen brievenbussen. Trasraam met rollaag en spouwventilatieroosters. De venster- en deurkozijnen zijn geplaatst in segmentboogvormige lijsten met strekbogen in rode baksteen en gepleisterde venstervulstukken.
De VOORGEVEL van de drie panden is onregelmatig ingedeeld, elk pand heeft twee vensterassen. Akerstraat 2 heeft een risalerende as met entreepartij onder ingestoken zadeldak. Hierin een vernieuwde rechthoekige houten deur en een rechthoekig houten venster. In de tweede as twee rechthoekige houten vensters met bovenlicht. Uit alle voorgevelvensters is de oorspronkelijke roedeverdeling verwijderd.
De voorgevel van Akerstraat 4 heeft in de eerste laag een rechthoekige houten deur, alsmede twee gekoppelde smalle rechthoekige houten vensters. In de tweede laag, boven de voordeur, een hoog onder het dakoverstek geplaatst rechthoekig houten venster. Boven de gekoppelde vensters van de eerste laag een in de dakconstructie doorlopende dakkapel, waarvan de drie vensters zijn voorzien van rolluiken.
De voorgevel van Akerstraat 6 heeft in de eerste as een rechthoekige vernieuwde voordeur, waarboven een rechthoekig houten venster met achtruits roedeverdeling. In de tweede as een rechthoekig, ongeleed houten woonkamervenster, waarboven een rechthoekig verticaal ingedeeld houten vensterkozijn met zesruits roedeverdeling per glaspaneel.
De ZIJGEVEL van Akerstraat 2 is onregelmatig ingedeeld. Boven de eerste vensteras aan de straatzijde loopt het wolfdak door tot boven de eerste bouwlaag. In deze vensteras een rechthoekig houten vensterkozijn met bovenlicht. In de tweede en derde as, zowel in de eerste als in de tweede bouwlaag, tweegewijs gekoppelde rechthoekige houten T-vensters met achtruits bovenlichten. De vierde as heeft in de eerste laag een rondboogvormige portiekopening met drievoudige rollaag, waarboven in de tweede laag wederom twee gekoppelde rechthoekige houten T-vensters met achtruits bovenlichten. Voornoemd portiek, ook in de ACHTERGEVEL voorzien van een rondboogopening met drievoudige rollaag, heeft gepleisterde troggewelfjes op ijzeren I-profielen. In het portiek een rechthoekige houten deur met glaspaneel en zesruits zijlicht onder een rechte strek, alsmede een rechthoekig houten achtruits venster onder een strekboog met gepleisterd vulstuk. De scharnieren van de in deze portiekopeningen oorspronkelijk aanwezige hekwerken zijn nog ten dele aanwezig.
Verder is de achtergevel van Akerstraat 2 in de tweede as voorzien van een rechthoekige houten deur met achtruits bovenlicht, waarboven een rechthoekig houten kruiskozijn met vierruits glaspanelen in de bovenlichten. Daarnaast, zowel in de eerste als de tweede laag, een klein rechthoekig houten venster waarin in de tweede laag de horizontale indeling nog resteert.
De ZIJGEVEL van het pand Akerstraat 6 heeft in de vensteras aan de straatzijde een rechthoekig houten venster met achtruits bovenlicht; in de tweede vensteras eenzelfde venster, waarboven in de tweede laag een reeks van vier gekoppelde smalle rechthoekige houten vensters met vierruits bovenlicht. Elk venstertje heeft een getoogde strek met gepleisterd vulstuk. Boven het geheel nogmaals een segmentboogvormige drukboog.
De ACHTERGEVELS van de panden Akerstraat 4 en Akerstraat 6 tellen twee vensterassen en zijn wat betreft de indeling vrijwel gespiegeld. In de eerste laag twee rechthoekige houten vensters met bovenlicht, waaruit de oorspronkelijke indeling is verdwenen. Bij beide panden wordt één venster aan het oog onttrokken door de verbreding van de voormalige verbindingsgang naar de berging. Bij Akerstraat 6 is bovendien het tweede venster vervangen door een rechthoekige houten tuindeur met bovenlicht. In de tweede laag een gecombineerde dakkapel onder ingestoken lessenaarsdak met rechthoekige houten kruiskozijnen en twaalfruits bovenlichten; verder een soortgelijke enkelvoudige dakkapel (Akerstraat 4) en een rechthoekig houten T-venster met achtruits bovenlicht (Akerstraat 6).
De achtergevel en de berging van Akerstraat 4 alsmede de erfscheidende muren van de berging van Akerstraat 6 zijn geheel wit gesausd.
De drie panden hebben SPOUWMUREN, ventilatieroosters in de plinten.
De INTERIEURindeling van Akerstraat 2 is vrijwel ongewijzigd bewaard gebleven. Oorspronkelijke paneeldeuren in lijsten, de kamers-en-suite met schuifdeuren zijn nog aanwezig. Bij het pand Akerstraat 4 is de indeling van de begane grond ingrijpend gewijzigd, de tweede laag heeft de oorspronkelijke indeling behouden. De kruipruimte is volgespoten met beton. Akerstraat 6 heeft in 1995 een ingrijpende interne renovatie ondergaan, waarbij de indeling op diverse punten is gewijzigd.
Waardering
De panden Akerstraat 2, 4 en 6 zijn van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigen een groot algemeen belang als bijzondere uitdrukking van de sociaal-economische ontwikkeling van de mijnstreek in het tweede decennium van de twintigste eeuw, als bijzondere uitdrukking van een technische en typologische ontwikkeling in de woningbouw van de mijnkolonieën en vanwege de op het moment van de bouw technisch en typologische hoge innovatieve waarde.
De architectuurhistorische waarden zijn redelijk tot hoog en worden bepaald door de bouwstijl, de betrokkenheid van ir. J.H.W. Leliman van het Bouwbureau der Staatsmijnen, de esthetische kwaliteit van het ontwerp en de ornamentiek. De woningen vormen, in combinatie met nabij-gesitueerde, overige mijnbouw-monumenten, een belangrijk onderdeel van het stedenbouwkundig weloverwogen ingerichte woongebied rond de voormalige staatsmijnen Hendrik en Emma, zijn vanwege deze situering ten zeerste verbonden met de ontwikkeling van Brunssum en de Limburgse mijnstreek in het algemeen, zijn van belang voor het aanzien van Brunssum en de mijnstreek en beschikken over een historisch-ruimtelijke relatie met de geologische bodemgesteldheid.
De panden beschikken wat betreft het exterieur over een redelijke mate van architectonische gaafheid en zijn van belang voor de structurele en visuele gaafheid van de woongebieden rondom de voormalige staatsmijn Hendrik.
Bovendien is er sprake van een in typologisch en functioneel opzicht bovenregionale zeldzaamheidswaarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
AUXILIARY POST OFFICE with SHOP and UPPER DWELLING, DOUBLE OVERSEER'S DWELLING, circa 1913. Built in a traditional style to a design by ir. J.H.W. Leliman of the Drawing Office of the State Mines in Limburg, commissioned by this state enterprise. The property is situated immediately opposite the entrance of the former state mine Hendrik, on the south side next to the former mine railway line and is as such part of a series of overseer and engineer dwellings opposite the entrance to the state mine Hendrik.
The façade advertisements and fire escapes of the former auxiliary post office Akerstraat 2; the extension of the connecting corridor between the rear façade and original storage of both Akerstraat 4 and Akerstraat 6; the adjoining wooden garage, the attached storage of one storey under flat roof and the window roller shutters of Akerstraat 4 are EXCLUDED from protection.
Description
The auxiliary post office with shop and upper dwelling has a rectangular FLOOR PLAN, both overseer dwellings have L-shaped floor plans due to the adjoining storage buildings with connecting corridor. The properties have a partial basement storey, two STOREYS and an attic storey with partial loft.
The auxiliary post office is covered by a composite half-hipped, gabled and hipped ROOF with red mulden TILES. The ridge line of the whole has an L-shape and is situated mainly in the transverse direction relative to Akerstraat. The half-hipped roof, with somewhat lowered ridge, extends on the north side down to above the first storey and has a roof dormer with beaver-tail tiles on the sides. Gutters adjoining overhangs on wooden corbels. Decorative bargeboard. Hipped roof with attic window and ridge chimney. The entrance projection in the front façade is covered by an inset gabled roof. Both overseer dwellings have a shared hipped roof, of which the ridge line runs parallel to Akerstraat. Akerstraat 4 has Dutch concrete tiles, Akerstraat 6 the original red mulden tiles and red ridge tiles. Inset roof dormers with lean-to roofs. Gable ends on the front and side façade sides of Akerstraat 6 are covered by inset half-hipped roofs. Decoratively formed bargeboards. High chimney on the inset half-hipped roof of the side gable end, a presumably installed tumble window in 1995 on the inset half-hipped roof of the gable end on the front façade side of Akerstraat 6. Chimneys on the front and rear roof surfaces.
The storage buildings of Akerstraat 4 and 6, originally connected to the main volume via a narrow connecting corridor under flat roof, have gabled roofs with red mulden tiles.
The properties are built in handmade brick, laid in English bond and provided with dressed joints. Threefold speck layers of red pressed brick. Brick sills and steps, sandstone letterboxes. Slag lime mortar frame with roller course and cavity ventilation grilles. The window and door frames are set in segmental arch-shaped surrounds with stretcher arches in red brick and plastered window packing pieces.
The FRONT FAÇADE of the three properties is irregularly laid out, each property has two window axes. Akerstraat 2 has a projecting axis with entrance section under inset gabled roof. In it a renewed rectangular wooden door and a rectangular wooden window. In the second axis two rectangular wooden windows with fanlight. From all front façade windows the original glazing bars have been removed.
The front façade of Akerstraat 4 has on the first storey a rectangular wooden door, as well as two coupled narrow rectangular wooden windows. On the second storey, above the front door, a high rectangular wooden window placed under the roof overhang. Above the coupled windows of the first storey a roof dormer extending through the roof structure, of which the three windows are provided with roller shutters.
The front façade of Akerstraat 6 has on the first axis a rectangular renewed front door, above which a rectangular wooden window with eight-pane glazing bars. On the second axis a rectangular, unjointed wooden living room window, above which a rectangular vertically divided wooden window frame with six-pane glazing bars per glass panel.
The SIDE FAÇADE of Akerstraat 2 is irregularly laid out. Above the first window axis on the street side the half-hipped roof extends down to above the first storey. In this window axis a rectangular wooden window frame with fanlight. In the second and third axis, in both the first and second storey, two-wise coupled rectangular wooden T-windows with eight-pane fanlights. The fourth axis has in the first storey a semicircular arcade opening with triple roller course, above which on the second storey again two coupled rectangular wooden T-windows with eight-pane fanlights. The aforementioned arcade, also provided in the REAR FAÇADE with a semicircular opening with triple roller course, has plastered barrel vaults on iron I-beams. In the arcade a rectangular wooden door with glass panel and six-pane side light under a straight stretcher, as well as a rectangular wooden eight-pane window under a stretcher arch with plastered packing piece. The hinges of the iron grilles originally present in these arcade openings are still partly present.
Further, the rear façade of Akerstraat 2 is provided in the second axis with a rectangular wooden door with eight-pane fanlight, above which a rectangular wooden cross window with four-pane glass panels in the fanlights. Nearby, in both the first and second storey, a small rectangular wooden window in which the horizontal division still remains in the second storey.
The SIDE FAÇADE of the property Akerstraat 6 has in the window axis on the street side a rectangular wooden window with eight-pane fanlight; in the second window axis an identical window, above which on the second storey a series of four coupled narrow rectangular wooden windows with four-pane fanlight. Each small window has an arched stretcher with plastered packing piece. Above the whole once more a segmental arch-shaped thrust arch.
The REAR FAÇADES of the properties Akerstraat 4 and Akerstraat 6 have two window axes and are in layout virtually mirrored. On the first storey two rectangular wooden windows with fanlight, from which the original layout has disappeared. At both properties one window is hidden from view by the widening of the former connecting corridor to the storage building. At Akerstraat 6 moreover the second window is replaced by a rectangular wooden garden door with fanlight. On the second storey a combined roof dormer under inset lean-to roof with rectangular wooden cross windows and twelve-pane fanlights; further a similar single roof dormer (Akerstraat 4) and a rectangular wooden T-window with eight-pane fanlight (Akerstraat 6).
The rear façade and storage building of Akerstraat 4 as well as the boundary walls of the storage building of Akerstraat 6 are entirely whitewashed.
The three properties have CAVITY WALLS, ventilation grilles in the plinths.
The INTERIOR layout of Akerstraat 2 has remained virtually unchanged. Original panelled doors in surrounds, the connecting rooms with sliding doors are still present. At the property Akerstraat 4 the layout of the ground floor has been substantially altered, the second storey has retained the original layout. The crawl space has been filled with concrete. Akerstraat 6 underwent a substantial internal renovation in 1995, during which the layout was altered at various points.
Valuation
The properties Akerstraat 2, 4 and 6 are of cultural-historical value and represent a significant general interest as a particular expression of the socio-economic development of the mining region in the second decade of the twentieth century, as a particular expression of a technical and typological development in the housing construction of the mining colonies and because of the technical and typological high innovative value at the time of construction.
The architectural-historical values are reasonable to high and are determined by the building style, the involvement of ir. J.H.W. Leliman of the Drawing Office of the State Mines, the aesthetic quality of the design and the ornamentation. The dwellings form, in combination with nearby situated, other mining monuments, an important part of the carefully planned residential area around the former state mines Hendrik and Emma, are through this situation strongly connected with the development of Brunssum and the Limburg mining region in general, are of importance for the appearance of Brunssum and the mining region and possess a historical-spatial relationship with the geological soil composition.
The properties have with respect to the exterior a reasonable degree of architectural integrity and are of importance for the structural and visual integrity of the residential areas surrounding the former state mine Hendrik.
Moreover, there is a question of a supraregional rarity value in a typological and functional respect.
Nearby in the register
- Opzichterswoning, Akerstraat 8Dienstwoningunder 1 mi
- Opzichterswoning, Akerstraat 5Dienstwoningunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Akerstraat 12Dienstwoningunder 1 mi
- Opzichterswoning, Bodemplein 36Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.