Rijksmonumentenregister · Netherlands
Amsterdamsch Tehuis voor Arbeiders
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Tehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1918 - 1919
- Address
- Marnixstraat 266 A, Locatie: Binnenstad, 1016 XS Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36771, 4.87861
- Monument number
- 518438
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de Marnixstraat in 1918-'19 tot stand gekomen Amsterdamsch TEHUIS voor (ongehuwde) Arbeiders (A.T.V.A) naar een ontwerp in Rationalistische trant van J.E. van der Pek in opdracht van de Vereeniging Amsterdamsch Bouwfonds. N.B. Het gebouw is tot stand gekomen met behulp van woningwetgeld. De gemeente nam hierover reeds in 1913 een besluit. Door de oorlog is het gebouw pas in 1918 gereed gekomen. Het tehuis bevatte 360 eenpersoonsslaapkamertjes van 2.20 x 2.90 m. met een vaste wastafel, voorts een conversatiezaal, een lees- en schrijfkamer, een eet- en een koffiezaal.
In 1979 is het gebouw ingrijpend gerenoveerd.
Omschrijving
Op onregelmatige plattegrond en in baksteen opgetrokken tehuis bestaande uit vier naast elkaar geplaatste en hoger opgetrokken paviljoens, uitgevoerd als risaliet (dus twee hoek- en twee middenrisalieten) met elkaar verbonden door drie tussenliggende, lager opgetrokken ondiepe bouwlichamen. De vooruitspringende paviljoens hebben een souterrain, een begane grond, een tussenverdieping en drie verdiepingen. De tussengebouwen hebben een souterrain, een begane grondverdieping, twee bovenverdiepingen en een kapverdieping. De hoekrisalieten worden gedekt door een schilddak; de middenrisalieten door een plat dak; de tussengebouwen door een mansardedak. De overkragende gootlijsten worden gedragen door deels houten en deels gemetselde sierconsoles.
De twee middenpaviljoens hebben beiden een grote rondboogvormige ingangspartij. Zoals de hardstenen omlijsting van de boog al aangeeft geeft de linkerentree toegang tot het woonhuis; de rechter tot het eethuis. Beide portieken hebben een opgang d.w.z. een hardstenen trap van tien treden met zware aan de bovenzijde van natuursteen voorziene trapleuningen. De trappen geven op hun beurt weer toegang tot een segmentvormige entree. De portieken hebben een troggewelf met links en rechts van de opgang (thans dichtgemetselde) portiersloges. Het woonhuisportiek heeft nog één oorspronkelijke deur naar het souterrain; het eethuisportiek nog twee in oorspronkelijke staat verkerende deuren. De tussen de paviljoens gelegen bouwlichamen hebben aan de straatzijde een gemetselde borstwering met op regelmatige afstand van elkaar geplaatste ijzeren hekjes waarachter trappen naar het souterrain. Links van het gebouw bevindt zich een poortje en een ijzeren hek die toegang geven tot het achterterrein. Het middelste tussenliggende bouwlichaam heeft aan de achterzijde een entree met opgang. De regelmatig over de gevel verdeelde rechthoekige vensteropeningen zijn voorzien van zesruits schuiframen met zes- of drieruits bovenlichten. De grote rondboogvormige vensteropeningen in de begane grondverdieping van de tussengebouwen zijn voorzien van ramen met een afwijkende roedenverdeling. De gehele gevel is voorzien van uitkragend siermetselwerk, al of niet in een afwijkende kleur.
Waardering
Amsterdamsch Tehuis voor Arbeiders van algemeen belang vanwege cultuur- en sociaalhistorische waarde als representatief voorbeeld van een tehuis bedoeld voor huisvesting van bepaalde bevolkingscategorieën zoals dat in de twintiger jaren van de 20ste eeuw door het gemeentebestuur werd gestimuleerd. Eveneens van architectuurhistorische en typologische waarde. Bovendien van belang in het oeuvre van J.E. van der Pek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Amsterdamsch TEHUIS voor (ongehuwde) Arbeiders (A.T.V.A) [Amsterdam Home for (unmarried) Workers], constructed on the Marnixstraat in 1918-'19 to a design in Rationalist style by J.E. van der Pek on behalf of the Vereeniging Amsterdamsch Bouwfonds [Amsterdam Building Association]. N.B. The building was constructed with the aid of housing funds. The municipality had already taken a decision on this in 1913. Due to the war, the building was not completed until 1918. The home contained 360 single-occupancy bedrooms of 2.20 x 2.90 m. with a fixed wash basin, furthermore a conversation room, a reading and writing room, a dining room and a coffee room.
In 1979 the building underwent major renovation.
Description
Home constructed on an irregular ground plan and in brick, consisting of four pavilions placed next to each other and built higher, executed as projecting sections (thus two corner and two central projecting sections) connected to each other by three intermediate, lower-built shallow building units. The projecting pavilions have a basement, a ground floor, an entresol and three storeys. The intermediate buildings have a basement, a ground floor, two upper storeys and an attic storey. The corner projecting sections are covered by a hipped roof; the central projecting sections by a flat roof; the intermediate buildings by a mansard roof. The projecting gutter lines are supported by partly wooden and partly masoned ornamental corbels.
The two central pavilions each have a large round-arched entrance section. As the sandstone moulding of the arch indicates, the left entrance provides access to the residential house; the right to the dining house. Both porches have a staircase, that is to say a sandstone staircase of ten steps with heavy stair railings faced with natural stone at the top. The staircases in turn provide access to a segmental entrance. The porches have a barrel vault with porter's lodges (now bricked up) on the left and right of the staircase. The residential house porch still has one original door to the basement; the dining house porch still has two doors in original condition. The building units located between the pavilions have a masoned parapet on the street side with iron railings placed at regular intervals behind which stairs lead to the basement. To the left of the building is a small gate and an iron railing providing access to the rear area. The middle intermediate building unit has an entrance with a staircase at the rear. The rectangular window openings regularly distributed over the facade are furnished with six-pane sash windows with six- or three-pane fanlights. The large round-arched window openings in the ground floor of the intermediate buildings are furnished with windows with a different glazing bar arrangement. The entire facade is provided with projecting ornamental brickwork, either in a matching or contrasting colour.
Valuation
Amsterdamsch Tehuis voor Arbeiders of general interest by reason of cultural and socio-historical value as a representative example of a home intended for housing certain population categories as this was encouraged by the municipal authority in the twenties of the 20th century. Also of architectural and typological value. Furthermore of significance in the oeuvre of J.E. van der Pek.
Nearby in the register
- Woonhuis, Passeerdersstraat 57Woonhuisunder 1 mi
- Arbeidsbureau, Tweede Passeerdersdwarsstraat 7Overheidsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Tweede Looiersdwarsstraat 24Woonhuisunder 1 mi
- Gymnastiekzaal, Nieuwe Passeerdersstraat 1Sport en recreatieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.