Rijksmonumentenregister · Netherlands
Tweede Chirurgische Kliniek
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Kliniek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897 - 1901
- Address
- Kloveniersburgwal 160, 1012 CZ Amsterdam (and others)
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.36862, 4.89491
- Part of complex
- 518301
- Monument number
- 518308
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1891 map "Amsterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Op het zuidelijk deel van het voormalige Binnengasthuisterrein tot stand gekomen TWEEDE CHIRURGISCHE KLINIEK met ZUSTERHUIS naar een ontwerp van F.W.M. Poggenbeek in een op Berlage geïnspireerde overgangsarchitectuur. De kliniek, gelegen aan Vendelstraat en Binnengasthuisstraat, werd gebouwd volgens het corridorsysteem tussen 1897 en 1900. In 1898 werd besloten de werktijd van de verpleegsters te verkorten tot tien uur per dag waardoor het aantal zusters van 85 naar 111 steeg. Hiertoe werd in 1900-01 het inmiddels gereed gekomen deel van het Zusterhuis aan de Nieuwe Doelenstraat naar het zuidwesten uitgebreid met circa 50 éénpersoonskamers en verbonden met de kliniek. In 1913-1914 werd het Zusterhuis naar het noordoosten, aan de Kloveniersburgwal, opnieuw uitgebreid waarbij de architectuur van het oudere gedeelte aan de Nieuwe Doelenstraat werd voortgezet. In dit gedeelte is bij de recente veranderingen een poort naar de Vendelstraat gerealiseerd.
Omschrijving
Op een samengestelde plattegrond fasegewijs tot stand gekomen en in baksteen opgetrokken kliniek en zusterhuis. De voormalige kliniek bestaat uit twee loodrecht op elkaar geplaatste vleugels: een lange vleugel (Noord) en een korte vleugel (West) aan weerszijden van een middengebouw. Het gebouw heeft een begane grond met drie verdiepingen onder een plat dak. Aan de kant van de buitengevels aan Binnengasthuis- en Vendelstraat wordt de bovenste verdieping gemaskeerd door een schilddak. Buitengevels verlevendigd door in- en uitspringende geveldelen, in hoogte variërende gootlijsten van de ingangspartij en diverse uitbouwen zoals de vijfzijdige en twee bouwlagen hoge, amfitheatergewijs ingerichte operatie- en collegezaal aan de lange vleugel en de deels ingesnoerde toren met een met rode pannen bedekt tentdak afgesloten door een spitsvormige bekroning links van het middengebouw. Boven de ingang een dakkapel met klok. Verdiept geplaatste ramen in getoogde en deels gekoppelde vensteropeningen. De gevel wordt verlevendigd door de toepassing van decoratief metselwerk, met name onder de gootlijsten.
Binnengevels georiënteerd rondom een binnentuin. Rechte, flauw overstekende gootlijst op regelmatige afstanden onderbroken door een top in de vorm van een afgeplatte trapgevel. Eerste en tweede verdieping nagenoeg geheel voorzien van een doorlopend smeedijzeren balkon. Onder de gootlijst decoratieve, op regelmatige afstand van elkaar geplaatste ijzeren hijsbalken. Decoratief metselwerk.
Zusterhuis op hardstenen plint. Buitengevel van Zusterhuis aan Nieuwe Doelenstraat kenmerkt zich door de afwisseling in toppen en gootlijsten en de verschillen in verdiepinghoogten. Dakkapellen met ver overstekende dakjes en voorzien van bolvormige bekroningen. Getoogde vensteropeningen met verdiept geplaatste ramen. Vensters gelijkstraats voorzien van traliewerk, enkele met een smeedijzeren borstwering in Art Nouveau-stijl. Decoratief metselwerk: onder meer pilasters onder de topgevels en tandfriezen onder de gootlijsten. Aan Binnengasthuisstraat poortdoorgang naar binnentuin. Binnenzijde van het Zusterhuis grenst aan binnentuin. Aan Binnengasthuisstraatzijde een deels ingesnoerde en boven het gebouw uitstekende toren met een met zink bedekt en afgeknot tentdak. Ingang met stoep en een boven de entree geplaatst lessenaarsdakje op smeedijzeren consoles. Rechthoekige en verdiept geplaatste vensters in getoogde vensteropeningen. Dakkapellen met ver overstekende dakjes met bolvormige bekroningen. Decoratief metselwerk.
Uitbreiding Zusterhuis in 1913-14. Gevel aan de buitenzijde aan Kloveniersburgwal identiek aan die aan Nieuwe Doelenstraat (zie derhalve boven). Gevel aan het binnenterrein voorzien van een driezijdige erkeruitbouw over alle verdiepingen (rechts) en een als afsluiting van de gevel deels ingesnoerde en boven het gebouw uitstekende toren met een met rode pannen bedekt tentdak (links).
Waardering
Voormalige Tweede Chirurgische Kliniek met Zusterhuis van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde alsmede van typologische waarde. Zusterhuis van stedenbouwkundige waarde als noordwestelijke coulissewand aan Nieuwe Doelenstraat en Kloveniersburgwal. Tevens van belang als onderdeel van het voormalige Binnengasthuiscomplex.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the southern part of the former Binnengasthuisterrein, a SECOND SURGICAL CLINIC with SISTERS' HOUSE was built according to a design by F.W.M. Poggenbeek in a transitional architecture inspired by Berlage. The clinic, located on Vendelstraat and Binnengasthuisstraat, was built according to the corridor system between 1897 and 1900. In 1898, it was decided to reduce the working hours of the nurses to ten hours per day, which caused the number of sisters to rise from 85 to 111. For this reason, the completed part of the Sisters' House at Nieuwe Doelenstraat was expanded to the southwest in 1900-01 with approximately 50 single rooms and connected with the clinic. In 1913-1914, the Sisters' House was expanded again to the northeast, along the Kloveniersburgwal, continuing the architecture of the older section at Nieuwe Doelenstraat. In this section, a gateway to Vendelstraat has been realised in recent modifications.
Description
A clinic and sisters' house built in brick on a composite plan, created in phases. The former clinic consists of two wings placed at right angles to each other: a long wing (North) and a short wing (West) on either side of a central building. The building has a ground floor with three storeys under a flat roof. On the side of the outer facades on Binnengasthuis- and Vendelstraat, the top storey is masked by a hipped roof. Outer facades enlivened by recessed and projecting facade sections, gutter lines of varying heights at the entrance section and various extensions such as the five-sided and two-storey high, amphitheatrically arranged operating and lecture hall on the long wing and the partly constricted tower with a tentdak covered with red tiles and terminated by a pointed finial to the left of the central building. Above the entrance a dormer window with a clock. Windows set back in arched and partly coupled window openings. The facade is enlivened by the application of decorative brickwork, particularly under the gutter lines.
Inner facades oriented around an inner courtyard. Straight, slightly overhanging gutter line interrupted at regular intervals by a top in the form of a flattened stepped gable. First and second storeys almost entirely provided with a continuous wrought-iron balcony. Under the gutter line decorative, regularly spaced iron hoisting beams. Decorative brickwork.
Sisters' House on a hardstone plinth. The outer facade of the Sisters' House at Nieuwe Doelenstraat is characterised by the alternation in gable tops and gutter lines and the differences in storey heights. Dormer windows with far-overhanging rooflets and provided with bulbous finials. Arched window openings with windows set back. Windows at ground level provided with grilles, some with wrought-iron brickwork balustrading in Art Nouveau style. Decorative brickwork: among others pilasters under the gable tops and dentil friezes under the gutter lines. On Binnengasthuisstraat a gateway passage to the inner courtyard. The inner side of the Sisters' House borders on the inner courtyard. On the Binnengasthuisstraat side a partly constricted tower projecting above the building with a truncated tentdak covered with zinc. Entrance with a step and a roof light in the form of a lean-to roof placed above the entrance on wrought-iron consoles. Rectangular and set-back windows in arched window openings. Dormer windows with far-overhanging rooflets with bulbous finials. Decorative brickwork.
Extension of the Sisters' House in 1913-14. Facade on the outer side on Kloveniersburgwal identical to that on Nieuwe Doelenstraat (see therefore above). Facade on the inner courtyard provided with a three-sided oriel extension over all storeys (right) and a tower partly constricted and projecting above the building serving as a closure of the facade with a tentdak covered with red tiles (left).
Valuation
Former Second Surgical Clinic with Sisters' House of general importance due to cultural historical and architectural historical value as well as typological value. Sisters' House of urban planning value as the north-western coulisse wall at Nieuwe Doelenstraat and Kloveniersburgwal. Also of importance as a component of the former Binnengasthuiscomplex.
Nearby in the register
- AdministratiegebouwHandel en kantoorunder 1 mi
- Wachtlokalen voor apotheekGezondheidszorgunder 1 mi
- Kantoorwoning, Nieuwe Doelenstraat 20Werk-woonhuisunder 1 mi
- DoelenhotelHorecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.