Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Oostzijde 82
Zaandam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1860
- Address
- Oostzijde 82, 1502 BJ Zaandam (Zaanstad 27)
- Place
- Zaandam
- Municipality
- Zaanstad
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.44555, 4.82356
- Monument number
- 518062
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1838 map "Amsterdam" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KERK gebouwd in de jaren 1860-1861 als doopsgezinde vermaning naar eclectisch ontwerp van architect L.J. Immink en sinds 1953 in bezit van het Apostolisch Genootschap. De teruggerooide kerk staat op de hoek van de Oostzijde en de Belgische straat.
Omschrijving
De kerk is een achtzijdige centraalbouw met hardsteen beklede plint, opgetrokken in rode baksteen in kruisverband op diverse punten afgewisseld met hardsteen, en bestaande uit een hoge kern onder flauw hellend mastiekgedekt paviljoendak met piron en een lagere omgang onder flauw hellende mastiekgedekte lessenaarsdaken. Het muurwerk van kern en ombouw wordt geleed door uitgemetselde hoeken en lisenen die onder de kroonlijsten worden verbonden door boogfriezen. De aanzetten van de boogfriezen bestaan uit kleine rode kraagstenen in natuursteen. Het noordelijk en zuidelijk gevelvlak van de achthoekige omgang heeft een frontonachtige gevelbeëindiging. Het gebouw heeft aan de voorzijde (W) een kosterswoning in een rechthoekige uitbouw van twee bouwlagen onder flauw hellend half schilddak met Philibertspanten die in één punt tegen de centraalbouw samenkomen. De achterzijde (O) heeft een in oorsprong identieke uitbouw met een consistoriekamer, die in 1923 werd vergroot.
De gevelvlakken van de hogere middenpartij hebben alle acht een reeks van drie smalle rondboogvensters. De gevelvlakken van de omgang hebben met uitzondering van de voor- en achterzijde een hoog en breed boogvenster. Onder deze vensters bevindt zich een cordonlijst. Hieronder heeft de begane grond in zes gevelvlakken van de ombouw een dubbele houten deur in een identieke brede omlijsting van natuursteen. De deuren in de twee gevelvlakken met frontonachtige beëindiging hebben lagere deuren onder kalf met drieruits bovenlicht. De zes overige gevelvlakken hebben een klein hooggeplaatst venster aan weerszijden van de ingangspartij.
De kosterswoning is een rechthoekige uitbouw van twee bouwlagen aan de voorzijde met een gevelbreedte van drie vensterassen, een cordonlijst ter hoogte van de verdiepingsvloer, uitspringende hoeken in natuursteen in de eerste bouwlaag en uitgemetselde hoeken op de verdieping. Het muurwerk wordt onder de kroonlijst afgesloten door een boogfries. In de centrale as op de begane grond een getoogde dubbele houten paneeldeur in brede natuurstenen omlijsting. Aan weerszijden daarvan en in de beide zijgevels bevindt zich een getoogd T-venster. De verdieping heeft aan de voorzijde drie twaalfruits boogvensters, de twee zijgevels elk zo'n venster. De éénlaags uitbouw aan de achterzijde heeft aan de buitenzijde een omgaand tandfries met daaronder in de zijgevel vier schuifvensters en in de achtergevel drie van zulke exemplaren.
Het interieur van de kerk - dat vanaf galerijhoogte gaaf is bewaard - wordt bepaald door de centrale achthoekige kerkruimte waaromheen de andere functies gegroepeerd zijn. De kerkruimte heeft in elke hoek een spant dat tegen een oculus loopt. De velden ertussen zijn gepolychromeerd en voorzien van enkele teksten en bladmotieven. De ruimte heeft over zeven geveldelen een doorlopende galerij met oplopend bankenplan. Onder deze galerij bevinden zich twee originele spiltrappen.
De kap van de kosterswoning heeft Philibertspanten die in één punt tegen de gevel van de kerk samenkomen.
Waardering
Voormalig doopsgezind kerkgebouw van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als goed ontworpen voorbeeld van midden 19de-eeuwse protestantse kerkarchitectuur. De kerk heeft situationele waarde vanwege de beeldbepalende situering op een straathoek in het centrum van Zaandam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
CHURCH built in the years 1860-1861 as a Mennonite place of worship to an eclectic design by architect L.J. Immink and since 1953 owned by the Apostolic Church. The brick church stands on the corner of the Oostzijde and Belgische straat.
Description
The church is an octagonal central structure with hard stone clad plinth, built in red brick in Flemish bond on various points interspersed with hard stone, and consisting of a high core under shallow-pitched mastic-covered pavilion roof with ridge tiles and a lower ambulatory under shallow-pitched mastic-covered lean-to roofs. The masonry of core and ambulatory is articulated by fluted corners and pilasters which are connected beneath the cornices by arch friezes. The springing points of the arch friezes consist of small red corbels in natural stone. The north and south facade surfaces of the octagonal ambulatory have a pediment-like facade termination. The building has on the front (W) a caretaker's residence in a rectangular extension of two storeys under a shallow-pitched half-hipped roof with Philibert roof trusses that meet the central structure at one point. The rear (E) has an originally identical extension with a vestry room, which was enlarged in 1923.
The facade surfaces of the higher middle section each have a series of three narrow round-arched windows. The facade surfaces of the ambulatory have, with the exception of the front and rear, a tall and wide round-arched window. Beneath these windows is a string course. Below this, the ground floor in six facade surfaces of the ambulatory has a double wooden door in an identical broad natural stone surround. The doors in the two facade surfaces with pediment-like termination have lower doors with calf panels and three-pane fanlight. The six remaining facade surfaces have a small high-placed window on either side of the entrance area.
The caretaker's residence is a rectangular extension of two storeys on the front with a facade width of three window bays, a string course at the level of the floor, projecting corners in natural stone on the first storey and fluted corners on the upper floor. The masonry is finished beneath the cornice by an arch frieze. In the central bay on the ground floor an arched double wooden panelled door in a broad natural stone surround. On either side of it and in both side facades is an arched T-window. The upper floor has on the front three twelve-pane round-arched windows, the two side facades each have such a window. The single-storey extension on the rear has on the outside an ornamental tooth frieze with below it in the side facade four sash windows and in the rear facade three such examples.
The interior of the church - which is well-preserved from gallery height - is determined by the central octagonal church space around which the other functions are grouped. The church space has in each corner a roof truss that runs against an oculus. The fields between are polychrome and provided with some texts and leaf motifs. The space has across seven facade divisions a continuous gallery with an ascending seating plan. Beneath this gallery are two original spiral staircases.
The roof of the caretaker's residence has Philibert roof trusses which meet the facade of the church at one point.
Valuation
Former Mennonite church building of general importance because of its cultural and architectural-historical value as a well-designed example of mid-19th-century Protestant church architecture. The church has situational value because of its image-defining location on a street corner in the centre of Zaandam.
Nearby in the register
- Levensmiddelenfabriek, Westzijde 168Industrieunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Westzijde bij 208Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Woonhuis, Westzijde 81Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Westzijde 87Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.