Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorgebouw, Turfmarkt 12
Gouda, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Turfmarkt 12, 2801 HA Gouda
- Place
- Gouda
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01277, 4.70939
- Monument number
- 517627
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1860 map "01. Gouda (1860)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Een in 1897 door de Goudse architect H.J. Nederhorst gebouwd KANTOORGEBOUW, dat oorspronkelijk bestemd was als bankgebouw voor een makelaar in effecten (Knox en Dortland). Begin 20ste eeuw heeft Nederhorst het pand overgenomen ten behoeve van zijn architectenbureau. Sindsdien hebben diverse inwendige verbouwingen plaatsgevonden. Tijdens de laatste verbouwing tot winkel in 1992 is op de verdieping een beschermenswaardig stucplafond in Neo-Barokke trant te voorschijn gekomen, de vier seizoenen voorstellende, dat zorgvuldig is gerestaureerd. De toepassing van Neo-Hollandse Renaissancestijl is typerend voor het omvangrijke oeuvre van de architect Nederhorst, waarbij dit pand opvalt door de zeer rijke ornamentiek van onder meer de pilasters en het pleisterwerk in de boogvelden boven de verdiepingsvensters.
Het pand ligt binnen het beschermde stadsgezicht van Gouda en voegt zich in de aaneengesloten gevelwand van de Turfmarkt.
NB. De wit gepleisterde tweelaagse uitbouw aan de achterzijde valt buiten de bescherming van rijkswege.
Omschrijving
Het pand met een naar achteren iets taptoeslopende rechthoekige plattegrond, bestaat uit twee bouwlagen met zolder en is gedekt door een aan drie zijden omgaand afgeplat schilddak met houten, van snijwerk voorziene hoekkepers. Het dakschild aan de voorkant is gedekt met leien in maasdekking, terwijl de zijkanten zijn voorzien van gesmoorde kruispannen.
De asymmetrisch opgezette voorgevel is een lijstgevel onderbroken door een opgemetselde dakkapel. Boven een plint van grote hardstenen geboucheerde rusticablokken is het pand opgetrokken uit grauwe baksteen (fijngevoegd). Wit geschilderd pleisterwerk is toegepast bij decoratieve onderdelen als sierbanden en -blokjes en boogvullingen.
Op de met sierbanden gedecoreerde begane grond bevindt zich in de tweede travee van links een van snijwerk voorziene paneeldeur met twee spieramen en een bovenlicht. Deze travee wordt geaccentueerd door de, reeds genoemde, door de gootlijst stekende gemetselde dakkapel. De over de gevel doorlopende plint fungeert tevens als lekdorpel van de vensters. Links van de entree bevindt zich één venster met kruiskozijn en rechts een groot driedelig venster.
De begane grond en verdieping zijn van elkaar gescheiden door een dubbele sierlijst met triglieven en siermetselwerk ertussen. De opvallend rijk gedecoreerde verdieping valt op door de fantasiekapitelen in maniëristische trant ter plaatste van de vensterpenanten, die - rustend op consoles met leeuwenkoppen -, bestaan uit Hermen die als Atlanten halfzuilen met ionische kapitelen torsen. De vier vensters met schuiframen (waarvan de linker breder is dan de overige) worden afgesloten door rondboogvormige ontlastingsbogen met sierblokjes. De boogvelden zijn voorzien van grijskleurig stucwerk met putti in haut-reliëf, die een allegorische verwijzing zijn naar de handel. De sluitstenen van de rondbogen zijn uitgevoerd als decoratieve consoles, die een omgecornist fries van het hoofdgestel dragen, welke voorzien is van siermetselwerk met diamantkopmotief en triglieven in het verlengde van de pilasters en consoles. Een geprofileerde, houten gootlijst sluit de gevel af.
De met sierbanden uitgevoerde dakkapel is gevat in decoratief uitgevoerde pilasters die een hoofdgestel dragen, waaronder een strek met gepleisterde aanzet- en sluitstenen - een schuifraam is geplaatst. De dakkapel wordt afgedekt door een met zinken schaliën gedekt klokvormig dak, waarop een overstekende tentvormige bekroning. Aan weerszijden van het steile dakvlak bevindt zich een kleine dakkapel met een torenachtige ingesnoerd zinken spitsje.
INTERIEUR In het interieur bevindt zich op de verdieping aan de voorzijde, vermoedelijk ter plaatse van de oorspronkelijke directeurskamer, een rechthoekig stucplafond met papier maché onderdelen in de oorspronkelijke kleurstelling. Het bestaat uit een geometrisch patroon met profiel- en eierlijsten en beschilderde velden met florale motieven. De velden in de vier hoeken hebben betrekking op het thema van de vier seizoenen. Het centrale, met bloemen en vogels beschilderde vierpasmotief heeft in het midden een zware haut-reliëf versiering.
Waardering
Turfmarkt 12 is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als goed voorbeeld van kantoorgebouw uit het eind van de 19de eeuw met een voor de bouwtijd representatieve voorgevel in een rijke Neo-Hollandse Renaissancestijl. Architectuurhistorisch is het van belang als representatief voorbeeld uit het oeuvre van de Goudse architect H.J. Nederhorst.
De bouwkundige onderdelen zijn gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering in het bijzonder de overdadig gedecoreerde voorgevel en in het interieur het karakteristieke stucplafond met beschilderingen op de verdieping.
Stedenbouwkundig is het pand van belang vanwege de ensemblewaarde als karakteristiek onderdeel van een gesloten gevelwand langs een gracht binnen het beschermde stadsgezicht.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
An OFFICE BUILDING built in 1897 by Gouda architect H.J. Nederhorst, originally intended as a bank building for a stockbroker (Knox and Dortland). In the early 20th century Nederhorst acquired the property for his architectural practice. Since then various internal alterations have taken place. During the last conversion to a shop in 1992, a noteworthy stucco ceiling in Neo-Baroque style came to light on the upper floor, depicting the four seasons, which has been carefully restored. The application of Neo-Dutch Renaissance style is characteristic of the extensive oeuvre of architect Nederhorst, with this building standing out for its very rich ornamentation including the pilasters and plasterwork in the arch fields above the storey windows.
The building is located within the protected townscape of Gouda and forms part of the continuous facade wall of the Turfmarkt.
N.B. The whitewashed two-storey extension on the rear falls outside national monument protection.
Description
The building with a rectangular floor plan tapering slightly towards the rear, consists of two storeys with an attic and is covered by a hipped roof with wooden corner rafters featuring carved work, running around three sides. The front roof slope is covered with slates in Maas bond, while the sides are fitted with double-bond crossing roof tiles.
The asymmetrically arranged front facade is a cornice-topped facade interrupted by a built-up roof dormer. Above a plinth of large dressed hardstone rustic blocks the building is constructed of grey brick (finely jointed). White painted plasterwork is used for decorative elements such as ornamental bands and blocks and arch spandrels.
On the ground floor decorated with ornamental bands, in the second bay from the left, there is a panelled door with carved work, two side lights and a fanlight. This bay is emphasized by the aforementioned roof dormer, which extends beyond the gutter line. To the left of the entrance there is one cross window and to the right a large three-part window.
The ground floor and upper storey are separated by a double ornamental moulding with triglyph work and ornamental brickwork in between. The strikingly richly decorated upper storey is characterized by fantasy capitals in Mannerist style at the location of the window pilasters, which - resting on consoles with lion heads - consist of herms acting as atlantes half-columns with Ionic capitals. The four windows with sash frames (of which the left one is wider than the others) are closed by round arch shaped relieving arches with decorative blocks. The arch spandrels are provided with grey-coloured stucco work with putti in high relief, which are an allegorical reference to trade. The keystones of the round arches are executed as decorative consoles, which carry an inverted cornice of the main entablature, which is fitted with ornamental brickwork with diamond point motif and triglyphs in line with the pilasters and consoles. A profiled wooden gutter moulding closes off the facade.
The roof dormer executed with ornamental bands is set within decoratively executed pilasters that carry an entablature, below which a course with plastered abutting and closing stones - a sash window is placed. The roof dormer is covered by a bell-shaped roof covered with zinc shingles, with an overhanging tent-shaped crown on top. On either side of the steep roof slope there is a small roof dormer with a slender tapering tower-like zinc spire.
INTERIOR In the interior on the upper storey at the front, presumably at the location of the original directors' room, there is a rectangular stucco ceiling with papier-mâché components in the original colour scheme. It consists of a geometric pattern with profile and egg-and-dart mouldings and painted fields with floral motifs. The fields in the four corners relate to the theme of the four seasons. The central quatrefoil motif painted with flowers and birds has in the centre a heavy high relief decoration.
Valuation
Turfmarkt 12 is of general importance for its architectural and cultural-historical value as a good example of an office building from the end of the 19th century with a front facade representative for its period in a rich Neo-Dutch Renaissance style. From an architectural-historical perspective it is important as a representative example from the oeuvre of Gouda architect H.J. Nederhorst.
The building components are intact in main form, material use and detail, in particular the abundantly decorated front facade and in the interior the characteristic stucco ceiling with paintings on the upper storey.
From a town-planning perspective the building is important because of its ensemble value as a characteristic component of a closed facade wall along a canal within the protected townscape.
Nearby in the register
- Erfscheiding, Achter Vrouwepoort 2 GoudaErfscheidingunder 1 mi
- Bankgebouw, Turfmarkt 32Handel en kantoorunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Blauwstraat 16Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Blauwstraat 19Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.