Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Herelsestraat 100
Heerle, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1864
- Address
- Herelsestraat 100, 4726 AH Heerle (Roosendaal 30)
- Place
- Heerle
- Municipality
- Roosendaal
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.51891, 4.36236
- Monument number
- 517295
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1861 map "Belgium, Netherlands." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
R.K. KERK van de H. Gertrudis van Nijvel. Gebouwd in 1864 naar ontwerp van J. van Mansveld in een neo-gotische stijl. De kerk werd uitgebreid in 1924 naar ontwerp van Dom Paul Bellot. Daarbij werd de ingang verplaatst naar de linkerzijgevel. In het verlengde van deze ingang werd het nieuwe schip gebouwd. Deze uitbreidingen vonden plaats in de bestaande stijl van de kerk. Het nieuwe koor werd in een expressionistische architectuur uitgevoerd, kenmerkend voor de ontwerpen Bellot. Het oorspronkelijke middenschip werd dwarsbeuk. De bij de uitbreiding van 1924 gemaakte glas-in-loodramen van Joep Nicolas zijn in 1944 verloren gegaan. Het oude koor werd in 1957 gesloopt en vervangen door een rechte muur. Daarbij werden nieuwe glas-in-loodramen gemaakt door Kees Keyzer (Wouw).
De kerk ligt in de kern van Heerle, een kerkdorp ten westen van Wouw aan een (later gemaakt) plein aan de Herelsestraat.
Omschrijving.
Bakstenen kerk op een T-vormige plattegrond onder samengesteld dak gedekt met leien. Aan het plein ligt de huidige voorgevel, geleed door steunberen met natuurstenen afdekking. In het midden, tegen de oude zijbeuk, bevindt zich de nieuwe ingangspartij, een risaliet met topgevel waarin zich deur en smalle glas-in-loodramen onder keperboog bevinden. De gevels aan weerszijden van de ingangspartij en lichtbeuk daarboven hebben spitsboogramen met een natuurstenen tracering, gevuld met glas-in-lood. De lichtbeuk word bekroond door een brede topgevel en heeft in het midden twee lancetramen met glas-in-lood. De gevel aan de Herelsestraat bestaat uit de oorspronkelijke voorgevel van de kerk met toren en, verder van de straat af, het huidige schip onder zadeldak met zijbeuken onder lessenaarsdak. Het torenfront heeft aan de uiteinden (van voormalige zijbeuken) haakse steunberen, bekroond door siervazen. Tegen het middendeel drie en vier maal versneden steunberen. In het midden een brede openslaande houten deur in natuurstenen portaal met spitsboog met natuurstenen maaswerk en glas-in-lood vulling. De gevel wordt bekroond door een achtkantige toren met galmgaten waartegen een viertal wijzerplaten. Daarboven wimbergen en spits. Rechts daarvan strekt zich het vier traveeën lange nieuwe schip onder zadeldak uit met zijbeuken onder lessenaarsdak. Tegen de gevels steunberen, daartussen zijn op de begane grond en in de lichtbeuk spitsboogramen met glas-in-lood aangebracht. Het schip van 1924 heeft een vijfzijdig gesloten koor met glas-in-lood ramen onder keperbogen.
Ter plaatse van het oude koor is een rechte muur met topgevel gezet. In de top een rond raam met glas-in-lood, eronder twee lancetvensters. Aan weerszijden van deze (voormalige achter)muur is een blokvormige aanbouw onder een half schilddak geplaatst. Het interieur van de gehele kerk is wit gestuct met uitzondering van het koor dat in schoon metselwerk is uitgevoerd. De overwelving van het schip bestaat uit spitsbogen op vierkante pijlers met colonetten, in de zijbeuken zijn kruisgewelven aangebracht en scheibogen op bewerkte bladconsoles. De triomfboog is een rondboog met baksteenmozaïek in witte en zwarte steen, aan weerszijden daarvan een nis onder keperboog. Ook in het koor boven de ramen en in verdiept liggende vlakken is metselmozaïek in witte en zwarte baksteen toegepast. Het oorspronkelijke portaal is dichtgezet, aan weerszijden daarvan een kapelletje.
Tot de inventaris behoren onder andere twee eikenhouten biechtstoelen, uitgevoerd in neo-gotische stijl en tegen de linker- zijgevel geplaatst. Twee gepolychromeerde altaren in de uiteinden van de zijbeuken waarvan er één aan Maria en één aan de H.Gertrudis is gewijd. Deze dateren uit het einde van de negentiende eeuw en zijn in neo-gotische stijl uitgevoerd. Tegen de gevel van de huidige ingang zijn gepolychromeerde heiligenbeelden op consoles met engelenkopjes geplaatst. Geschilderde kruiswegstaties in houten omlijsting.
Waardering.
De kerk is van algemeen cultuurhistorisch belang als uitdrukking van de ontwikkeling van het katholicisme in het Bredase bisdom, waarbij de vormen van de stucadoorsgotiek nog lang werden toegepast. Ze heeft typologische betekenis als voorbeeld van de wijze van uitbreiding van oudere kerken in het Interbellum. Ze heeft architectuurhistorische waarde als vroeg voorbeeld van neo-gotiek en als voorbeeld van het oeuvre van de beide architecten. Het is een zeldzaam voorbeeld van de verwerking van neo-gotische vormen in het werk van Paul Bellot. Het gebouw is tevens van belang wegens de bijzondere samenhang tussen interieur en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
R.C. CHURCH of St. Gertrudis of Nijvel. Built in 1864 after a design by J. van Mansveld in neo-Gothic style. The church was extended in 1924 after a design by Dom Paul Bellot. In the process, the entrance was relocated to the left side gable. In line with this entrance the new nave was built. These extensions took place in the existing style of the church. The new choir was executed in expressionist architecture, characteristic of Bellot's designs. The original nave became a transverse aisle. The stained-glass windows made by Joep Nicolas in the 1924 extension were lost in 1944. The old choir was demolished in 1957 and replaced by a straight wall. At that time new stained-glass windows were made by Kees Keyzer (Wouw).
The church is located in the centre of Heerle, a church village west of Wouw at a (later made) square at Herelsestraat.
Description.
Brick church on a T-shaped ground plan under a compound roof covered with slates. Facing the square is the current front facade, articulated by buttresses with natural stone coping. In the middle, against the old side aisle, is the new entrance section, a risalit with a stepped gable containing a door and narrow stained-glass windows under a herringbone arch. The gables on either side of the entrance section and the clerestory above have pointed-arch windows with natural stone tracery, filled with stained glass. The clerestory is crowned by a broad stepped gable and has in the middle two lancet windows with stained glass. The gable at Herelsestraat consists of the original front facade of the church with tower and, further from the street, the present nave under a gabled roof with side aisles under a lean-to roof. The tower front has right-angled buttresses at the ends (of former side aisles), crowned by ornamental vases. Against the middle section buttresses cut three and four times. In the middle a broad hinged wooden door in a natural stone portal with a pointed arch with natural stone tracery and stained-glass filling. The gable is crowned by an octagonal tower with sound holes to which are attached four clock faces. Above that are crockets and a spire. To the right of it extends the four-bay long new nave under a gabled roof with side aisles under a lean-to roof. Against the gables are buttresses, between which pointed-arch windows with stained glass have been fitted on the ground floor and in the clerestory. The nave of 1924 has a five-sided closed choir with stained-glass windows under herringbone arches.
At the location of the old choir a straight wall with a stepped gable has been set. In the apex a round window with stained glass, below it two lancet windows. On either side of this (former rear) wall a block-shaped annexe has been placed under a half-hipped roof. The interior of the entire church is white stuccoed with the exception of the choir which is executed in exposed brickwork. The vaulting of the nave consists of pointed arches on square pillars with colonnettes, in the side aisles cross vaults are fitted and relieving arches on worked foliage corbels. The triumphal arch is a round arch with brick mosaic in white and black stone, on either side of it a niche under a herringbone arch. Also in the choir above the windows and in recessed flat planes brick mosaic in white and black bricks has been applied. The original portal is bricked up, on either side of it a small chapel.
The inventory includes among other things two oak wood confessionals, executed in neo-Gothic style and placed against the left side gable. Two polychromed altars in the ends of the side aisles, one of which is dedicated to Mary and one to St. Gertrudis. These date from the end of the nineteenth century and are executed in neo-Gothic style. Against the gable of the present entrance are polychromed holy images on corbels with cherub heads placed. Painted stations of the cross in wooden frames.
Valuation.
The church is of general cultural-historical importance as an expression of the development of Catholicism in the Breda diocese, where the forms of stucco Gothic were still applied for a long time. It has typological significance as an example of the manner of extension of older churches in the Interwar period. It has architectural-historical value as an early example of neo-Gothic and as an example of the oeuvre of both architects. It is a rare example of the application of neo-Gothic forms in the work of Paul Bellot. The building is also of importance because of the special coherence between interior and exterior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Herelsestraat 155Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Herelsestraat 163Woonhuisunder 1 mi
- Archeologie, Kasteel van WouwArcheologieunder 1 mi
- Boerderij(M1), Waterstraat 4Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.