Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Apeldoornseweg 22
Arnhem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889
- Address
- Apeldoornseweg 22, Locatie: St. Marten, 6814 BK Arnhem
- Place
- Arnhem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98600, 5.91060
- Monument number
- 516929
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1881 map "05. Arnhem (1881)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met HEK uit 1889 in eclectische neorenaissance. De oorspronkelijke Louvre-luiken in de eerste bouwlaag en de vaste Louvre-vullingen in de halfronde bovenlichten van de tweede bouwlaag zijn verwijderd. De ruimtelijke structuur van het pand is vergelijkbaar met het belendende pand Apeldoornseweg 20; waarschijnlijk ontworpen door de zelfde architect, die overigens onbekend is. Het pand bevindt zich even ten noorden van het stadscentrum en is gesitueerd in de rooilijn van de aaneengesloten oostelijke gevelwand van de Apeldoornseweg, nabij het spoorwegviaduct. Het historische straatbeeld van de in noordelijke richting oplopende Apeldoornseweg tussen de spoordijk en het Sonsbeekpark, wordt in belangrijke mate bepaald door een met bomen beplante middenberm en aaneengesloten gevelwanden met herenhuizen; laat-negentiende eeuwse panden in neo-stijlen aan de oostzijde en overwegend vroeg-twintigste eeuwse panden in overgangsarchitectuur en Art Nouveau-stijl aan de westzijde. Voorts is karakteristiek dat de voortuinen aan de straatzijde worden afgesloten door smeedijzeren hekwerken.
Omschrijving
Tweebeukig HERENHUIS van twee bouwlagen, souterrain en zolderverdieping op een rechthoekig grondplan. Het zadeldak is gedekt met betonpannen.
De asymmetrisch ingedeelde bakstenen VOORGEVEL is in kruisverband gemetseld met gesneden voegen, en wordt horizontaal geleed door een ruw gepleisterde en grijs geschilderde souterrainverdieping, speklagen van wit pleisterwerk, wit geschilderde waterlijsten en een afsluitend hoofdgestel. Het hoofdgestel is samengesteld uit een geprofileerde architraaf, een fries met rechthoekige velden en een kroonlijst op vier consoles. Boven het hoofdgestel is het middendeel van de gevel opgetrokken tot een hals, die door een gebroken fronton wordt bekroond en door in- en uitgezwenkte vleugelstukken wordt geflankeerd. De verticale gevelgeleding bestaat uit twee boven elkaar geplaatste reeksen van elk vier pilasters met eenvoudige lijstkapitelen. De basementen van de pilasters zijn voorzien van een vlak kussen (eerste bouwlaag) of een diamantkop (tweede bouwlaag). Het souterrain bezit twee rechthoekige vensters met vierruits stolpramen en diefijzers, en rechts (onder het bordes van de hoofdingang) een paneeldeur met vier ruitjes. Onder de bordestrap bevindt zich een bergkast met een opgeklampte deur. Een hardstenen trap (zeven treden tussen bomen) leidt naar de hoofdingang in de eerste bouwlaag: hardstenen dorpel en neuten, vernieuwde paneeldeur (diamantkoppen, twee kijkramen, fronton) en enkelruits bovenlicht. Links van de ingang bevinden zich twee rechthoekige vensters met schuiframen. De bovendorpels hebben een kwarthol profiel en zijn voorzien van geknipte loodslabben. Onder de vensters bevinden zich verdiepte velden met een geometrisch sierpatroon. De muuropeningen in de eerste bouwlaag worden afgesloten door blinde korfbogen met gepleisterde blokken. De sluitstenen zijn voorzien van een diamantkop. De boogvelden zijn gevuld met tegelwerk.
In het midden van de tweede bouwlaag bevindt zich een balkon, dat rust op twee geornamenteerde consoles en is voorzien van smeedijzeren hekwerken tussen houten hoekposten en dito handlijst. Het balkon is bereikbaar via een dubbele glasdeur met halfrond bovenlicht. Aan weerszijden hiervan bevindt zich een rondboogvenster met stolpraam en halfrond bovenlicht. De muuropeningen in de tweede bouwlaag worden afgesloten door rondbogen met gepleisterde sluitstenen, die voorzien zijn van een langwerpige diamantkop.
De halsgevel omsluit een rondboogvormig afgesloten zoldervenster, waarin een stolpraam en een gesneden halfrond paneel. Het venster wordt geflankeerd door pilasters met eenvoudige lijstkapitelen en gemetselde in- en uitgezwenkte vleugelstukken met elk een gepleisterde (?) voluut. De hals wordt bekroond door een gebroken fronton met in de top een obelisk-ornament. Identieke obelisken zijn geplaatst op de gevelhoeken.
Beide ZIJGEVELS zijn ingebouwd.
De gecementeerde ACHTERGEVEL heeft links in het souterrain een ingang, die toegankelijk is via een bakstenen trapje. De eerste bouwlaag bezit boven deze ingang een rechthoekig venster met T-schuifraam. Rechts hiervan bevindt zich op begane grond-niveau van de woning een houten serre-uitbouw met een open opslagruimte eronder. De serre (oorspronkelijk waarschijnlijk een veranda) is opgebouwd uit bewerkte hoekstijlen met vellingkanten en lijstkapitelen, met daartussen een lage afzetting bestaande uit stijlen en (diagonale) regels die een patroon vormen van op hun kant liggende en op een punt staande vierkanten. Het beglaasde gedeelte daarboven heeft een dubbele schuifdeur in het midden en wordt aan de bovenzijde afgesloten door een strook gekleurd glas-in-lood met vorkvormige roeden. De serre is van binnenuit bereikbaar via twee paar dubbele schuifdeuren (respectievelijk voorzien van ruitjes en houten panelen). De serre wordt afgesloten door een flauw hellend dak met zinken roeven en glaspanelen, waarop een balkon met een nieuw houten hek (zelfde patroon met vierkanten als in de serre). Het balkon is bereikbaar via een dubbele schuifdeur (transparant glas-in-lood) onder een drieruits bovenlicht. Links hiervan bevindt zich een rechthoekig venster met stolpraam en enkelruits bovenlicht. In de geveltop bevindt zich onder een blinde segmentboog een rechthoekig zoldervenster met enkelruits draairaam.
De RUIMTELIJKE STRUCTUUR van het tweebeukige pand is intact, en heeft in de brede linker beuk een keuken (souterrain), kamers en suite (eerste bouwlaag) en twee (slaap-)vertrekken met kasten-scheidingswand en verbindingsdeur (tweede bouwlaag). In de smallere rechter beuk bevinden zich de vestibule, gangen, trappen, toiletten en kabinetten. De zolder heeft een indeling met kamers.
Het INTERIEUR bezit een groot aantal waardevolle elementen, zoals diverse paneeldeuren met geprofileerde omlijstingen; in het souterrain een keuken met tegelvloer (ruitpatroon met sterren), vaste buffetkast met ovale houten deurknoppen en geprofileerde schouwbalk; in de vestibule een wit marmeren vloer en plinten, een tochtdeur en zijlicht met houtsnijwerk in neorenaissance-stijl (roedenverdeling verwijderd), een rijk uitgevoerd stucplafond (o.a. sierknoppen, bladlijsten, middenrozet in cartouchevorm) en -wanden (geprofileerde lijsten, gestileerde bloemmotieven); in de gang een wit marmeren vloer en dito plinten, een eenvoudig stucplafond met geprofileerde lijsten, een houten trap met bewerkte trappaal (palmetten, groeven, rozetten, fantasie-kapiteel, sierknop), geornamenteerde gietijzeren spijlen en geprofileerde houten handlijsten; in de kamers en suite zwart marmeren schouwen (consoles en diamantkop), dubbele schuifdeuren en een rijk uitgevoerd stucplafond in de achterkamer (bladlijsten met cartouches en/of sierknoppen op de hoeken, groot middenrozet in cartouche-vorm met palmetten en bladmotieven); in de tweede bouwlaag een kastenwand met verbindingsdeur tussen de voor- en achterkamer waarin zwart marmeren schouwen.
Waardering
HERENHUIS met HEK uit 1889.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een laat-negentiende eeuws aanzienlijk woonhuis in eclectische neorenaissance, met een voor die tijd kenmerkende ruimtelijke structuur en hoogwaardige esthetische kwaliteiten in het exterieur, zoals gave verhoudingen, gevarieerd en goed materiaalgebruik en bijzondere ornamentiek. Voorts bezit het pand een groot aantal rijk uitgevoerde oorspronkelijke interieurelementen.
- Van stedebouwkundige waarde als essentieel onderdeel van het relatief gave straatbeeld van de in noordelijke richting oplopende Apeldoornseweg tussen de spoordijk en het Sonsbeekpark, dat in belangrijke mate wordt bepaald door een met bomen beplante middenberm en aaneengesloten gevelwanden met herenhuizen uit de periode 1880-1910. Als zodanig is het pand van bijzondere betekenis vanwege de situering, welke verbonden is met de stedebouwkundige ontwikkeling van Arnhem (uitvalsweg vanaf de singelstructuur in de richting van Sonsbeek); wegens de ensemblewaarde in relatie met de omringende bebouwing; en daarmee voor het aanzien van de stad Arnhem.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION with RAILING from 1889 in eclectic neo-Renaissance style. The original Louvre shutters on the first storey and the fixed Louvre infills in the half-round fanlights of the second storey have been removed. The spatial structure of the property is comparable to the adjoining property Apeldoornseweg 20; probably designed by the same architect, whose identity is otherwise unknown. The property is situated just north of the city centre and is positioned in the building line of the continuous eastern facade wall of the Apeldoornseweg, near the railway viaduct. The historical street image of the Apeldoornseweg, rising in a northerly direction between the railway embankment and the Sonsbeekpark, is to a significant extent determined by a tree-planted central median and continuous facade walls with mansions; late-19th century buildings in neo-styles on the east side and predominantly early-20th century buildings in transitional architecture and Art Nouveau style on the west side. Furthermore, it is characteristic that the front gardens on the street side are enclosed by wrought-iron railings.
Description
Two-aisled MANSION with two storeys, basement and attic storey on a rectangular ground plan. The gabled roof is covered with concrete tiles.
The asymmetrically articulated brick FRONT FACADE is laid in Flemish bond with cut joints, and is horizontally divided by a roughly plastered and grey-painted basement storey, horizontal courses of white plasterwork, white-painted drip moulding and a crowning cornice. The cornice is composed of a moulded architrave, a frieze with rectangular fields and a cornice on four brackets. Above the cornice, the central section of the facade rises to a neck, which is crowned by a broken pediment and is flanked by curved wing sections. The vertical facade articulation consists of two rows of four pilasters each, arranged one above the other, with simple moulded capitals. The bases of the pilasters are provided with a flat cushion (first storey) or a diamond-headed boss (second storey). The basement has two rectangular windows with four-pane casements and burglar bars, and to the right (beneath the stair landing of the main entrance) a panelled door with four panes. Beneath the stair landing is a storage cupboard with a clamped door. A stone steps (seven treads between trees) lead to the main entrance on the first storey: stone threshold and reveal, renewed panelled door (diamond-headed bosses, two lights, pediment) and single-pane fanlight. To the left of the entrance are two rectangular windows with sash windows. The top thresholds have a quarter-round profile and are provided with cut lead panels. Below the windows are recessed fields with a geometric decorative pattern. The wall openings on the first storey are closed by blind barrel vaults with plastered blocks. The keystones are provided with a diamond-headed boss. The vault fields are filled with tilework.
In the centre of the second storey is a balcony, which rests on two ornamented brackets and is fitted with wrought-iron railings between wooden corner posts and wooden handrail. The balcony is accessible via a double glass door with half-round fanlight. On either side is a round-arch window with casement and half-round fanlight. The wall openings on the second storey are closed by round arches with plastered keystones, which are provided with an oblong diamond-headed boss.
The neck gable encloses a round-arch-shaped attic window, in which a casement and a carved half-round panel. The window is flanked by pilasters with simple moulded capitals and built-in curved wing sections with each a plastered (?) volute. The neck is crowned by a broken pediment with an obelisk ornament at the apex. Identical obelisks are placed on the facade corners.
Both SIDE FACADES are built-in.
The cemented REAR FACADE has an entrance on the left in the basement, which is accessible via a brick staircase. The first storey has above this entrance a rectangular window with T-sash. To the right of this is on the ground-floor level of the dwelling a wooden conservatory extension with an open storage area beneath. The conservatory (originally probably a veranda) is constructed from worked corner posts with chamfered edges and moulded capitals, with a low infill between consisting of posts and (diagonal) rails forming a pattern of squares lying on their sides and standing on point. The glazed section above is fitted with a double sliding door in the centre and is closed at the top by a strip of coloured leaded glass with forked glazing bars. The conservatory is accessible from inside via two pairs of double sliding doors (respectively fitted with panes and wooden panels). The conservatory is closed by a gently sloping roof with zinc gutters and glass panels, on which a balcony with a new wooden railing (same pattern with squares as in the conservatory). The balcony is accessible via a double sliding door (transparent leaded glass) beneath a three-pane fanlight. To the left is a rectangular window with casement and single-pane fanlight. In the gable top, beneath a blind segmental arch, is a rectangular attic window with single-pane casement.
The SPATIAL STRUCTURE of the two-aisled property is intact, and has in the wide left aisle a kitchen (basement), en suite rooms (first storey) and two (bed)rooms with cupboard partition and connecting door (second storey). In the narrower right aisle are the vestibule, corridors, stairs, toilets and cabinets. The attic has a layout with rooms.
The INTERIOR possesses a large number of valuable elements, such as various panelled doors with moulded frames; in the basement a kitchen with tile floor (diamond pattern with stars), built-in dresser with oval wooden door knobs and moulded mantelshelf; in the vestibule a white marble floor and skirting boards, a draught door and sidelight with carved woodwork in neo-Renaissance style (glazing bars removed), an elaborately executed stucco ceiling (including ornamental knobs, foliate bands, central rosette in cartouche form) and -walls (moulded bands, stylised floral motifs); in the corridor a white marble floor and matching skirting boards, a simple stucco ceiling with moulded bands, a wooden stair with worked stair newel (palmettes, grooves, rosettes, fantasy capital, ornamental knob), ornamented cast-iron balusters and moulded wooden handrails; in the en suite rooms black marble fireplaces (brackets and diamond-headed boss), double sliding doors and an elaborately executed stucco ceiling in the rear room (foliate bands with cartouches and/or ornamental knobs on the corners, large central rosette in cartouche form with palmettes and leaf motifs); on the second storey a cupboard partition with connecting door between the front and rear rooms with black marble fireplaces.
Valuation
MANSION with RAILING from 1889.
- Of architectural-historical value as a fine and well-preserved example of a late-19th century substantial residence in eclectic neo-Renaissance, with a spatially structured layout characteristic of that time and high-quality aesthetic qualities in the exterior, such as good proportions, varied and good use of materials and exceptional ornamentation. Furthermore, the property possesses a large number of elaborately executed original interior elements.
- Of urban planning value as an essential part of the relatively well-preserved street image of the Apeldoornseweg, rising in a northerly direction between the railway embankment and the Sonsbeekpark, which is to a significant extent determined by a tree-planted central median and continuous facade walls with mansions from the period 1880-1910. As such, the property is of particular significance owing to its situation, which is connected with the urban development of Arnhem (approach road from the ring structure in the direction of Sonsbeek); because of its group value in relation to the surrounding buildings; and thus for the appearance of the city of Arnhem.
Nearby in the register
- Woonhuis, Apeldoornseweg 20Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Apeldoornseweg 32Woonhuisunder 1 mi
- Spoorbrug, te ArnhemBrugunder 1 mi
- Woonhuis, Apeldoornseweg 48Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.