TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Apeldoornseweg 20

Arnhem, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built (approximately)
1890
Address
Apeldoornseweg 20, Locatie: St. Marten, 6814 BK Arnhem
Place
Arnhem
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
51.98596, 5.91065
Monument number
516928

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

TU Delft Library

3 historical maps cover this location, the earliest the 1881 map "05. Arnhem (1881)" (TU Delft Library).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

HERENHUIS met HEK uit ca. 1890 in eclectische neorenaissance. Enkele oorspronkelijke elementen zijn verwijderd, zoals de zonwering die achter de lambrequins was aangebracht, twee oeil-de-boeufs in het dakvlak en de torenachtige bekroning met vierzijdige spits op de erker. De enigszins teruggelegen garage met verdieping die later tegen de rechter zijgevel is gebouwd, valt niet onder de bescherming.

De ruimtelijke structuur van het pand is vergelijkbaar met het belendende pand Apeldoornseweg 22; waarschijnlijk ontworpen door de zelfde architect, die overigens onbekend is. Het pand bevindt zich even ten noorden van het stadscentrum en is gesitueerd in de rooilijn van de aaneengesloten oostelijke gevelwand van de Apeldoornseweg, nabij het spoorwegviaduct. Het historische straatbeeld van de in noordelijke richting oplopende Apeldoornseweg tussen de spoordijk en het Sonsbeekpark, wordt in belangrijke mate bepaald door een met bomen beplante middenberm en aaneengesloten gevelwanden met herenhuizen; laat-negentiende eeuwse panden in neo-stijlen aan de oostzijde en overwegend vroeg-twintigste eeuwse panden in overgangsarchitectuur en Art Nouveau-stijl aan de westzijde. Voorts is karakteristiek dat de voortuinen aan de straatzijde worden afgesloten door smeedijzeren hekwerken.

Omschrijving

Tweebeukig HERENHUIS van twee bouwlagen, souterrain en zolderverdieping op een rechthoekig grondplan. Het aan drie zijden omlopende, afgeplatte schilddak is gedekt met rode Muldenpannen. In het rechter zijschild is een niet oorspronkelijke brede dakkapel geplaatst, met vier drieruits ramen (horizontale roedenverdeling).

De asymmetrisch ingedeelde bakstenen VOORGEVEL is in kruisverband gemetseld met gesneden voegen, en wordt horizontaal geleed door een ruw gepleisterde en grijs geschilderde souterrainverdieping, speklagen van wit pleisterwerk, twee cordonlijsten en een afsluitend hoofdgestel. Het gekorniste hoofdgestel is samengesteld uit een geprofileerde architraaf, een fries met rechthoekige opgelegde en verdiepte velden en een kroonlijst op consoles.

Het souterrain bezit twee rechthoekige vensters met vierruits stolpramen en diefijzers, en rechts (onder het bordes van de hoofdingang) een paneeldeur met vier ruitjes. Onder de bordestrap bevindt zich een bergkast met een opgeklampte deur. Een hardstenen trap (zeven treden tussen bomen) leidt naar de hoofdingang in de eerste bouwlaag: hardstenen dorpel en neuten, nieuwe paneeldeur (diamantkoppen, groot kijkraam met smeedijzeren rooster, omlijsting met schouderboog), geprofileerd kalf, enkelruits bovenlicht, lateibalk, blinde segmentboog, boogveld met tegels in ruitpatroon. Tegen de rechter boom van de trap is een ijzeren schoenschraper gemonteerd. Links van de ingang bevinden zich twee rechthoekige vensters met schuiframen en in hout gesneden lambrequins bovenin. Onder de vensters bevinden zich met gekleurde tegels gevulde verdiepte velden (ruitpatroon met gestileerde bloemen). De vensteropeningen in de eerste bouwlaag worden afgesloten door kroonlijsten op geprofileerde kraagsteentjes, èn door blinde korfbogen met in de boogvelden dezelfde tegels als boven de ingang. In de tweede bouwlaag bevindt zich boven de ingang een grote rechthoekige houten erker, die rust op twee houten draagconstructies (bewerkte houten balken en muurstijlen, schoren in de vorm van zuiltjes met composietkapitelen). De bewerkte houten basementen en stijlen zijn uitgevoerd in neorenaissance-stijl. De houten panelen tussen de basementen zijn voorzien van een reeks kruislings aangebrachte bewerkte regels. Tussen de stijlen bevinden zich vier enkelruits schuiframen. De vensters worden afgesloten door een kroonlijst. De hoge opbouw tussen deze kroonlijst en het afsluitende gekorniste hoofdgestel bestaat uit vier rechthoekige ajour-panelen die van elkaar worden gescheiden door bewerkte stijltjes. De twee rechthoekige vensters links van de erker zijn voorzien van stolpramen, enkelruits bovenlichten en in hout gesneden lambrequins. De vensteropeningen in de tweede bouwlaag worden afgesloten door kroonlijsten op geprofileerde kraagsteentjes, èn door blinde keperbogen met gekleurde tegels in de boogvelden. Onder de lekdorpels zijn gepleisterde sierlijsten aangebracht met halve bollen op de hoeken.

De LINKER ZIJGEVEL is ingebouwd. De gecementeerde RECHTER ZIJGEVEL bezit ter verlichting van het trappenhuis twee oculusvensters met achtruits ramen en in de tweede bouwlaag een klein rechthoekig wc-venstertje. De rechter zijgevel sluit af met een eenvoudige gootlijst. De gecementeerde ACHTERGEVEL heeft links in het souterrain een ingang, die toegankelijk is via een bakstenen trapje. De eerste bouwlaag bezit boven deze ingang een rechthoekig venster met T-schuifraam. Rechts hiervan bevindt zich op begane grond-niveau van de woning een houten serre-uitbouw met een open opslagruimte eronder. De serre (oorspronkelijk waarschijnlijk een veranda) is opgebouwd uit bewerkte hoekstijlen met vellingkanten en lijstkapitelen, met daartussen een lage afzetting bestaande uit stijlen en (diagonale) regels die een patroon vormen van op hun kant liggende en op een punt staande vierkanten. Het beglaasde gedeelte daarboven heeft een dubbele schuifdeur in het midden. De serre is van binnenuit bereikbaar via twee paar dubbele schuifdeuren (respectievelijk voorzien van ruiten en houten panelen). De serre wordt afgesloten door een flauw hellend dak met zinken roeven en glaspanelen, waarop een balkon met een houten hek (zelfde patroon met vierkanten als in de serre). Het balkon is bereikbaar via een dubbele schuifdeur onder een drieruits bovenlicht. Links hiervan bevindt zich een rechthoekig venster met stolpraam en enkelruits bovenlicht. In de geveltop bevindt zich een getoogd zoldervenster met drieruits draairaam.

De RUIMTELIJKE STRUCTUUR van het tweebeukige pand is intact, en heeft in de brede linker beuk een keuken (souterrain), kamers en suite (eerste bouwlaag) en twee (slaap-)vertrekken met kasten-scheidingswand en verbindingsdeur (tweede bouwlaag). In de smallere rechter beuk bevinden zich de vestibule, gangen, trappen, toiletten en kabinetten. De zolder heeft een indeling met kamers.

Het INTERIEUR bezit een groot aantal waardevolle elementen, zoals diverse paneeldeuren met geprofileerde omlijstingen; in het souterrain oorspronkelijke tegelvloeren, een keuken met vaste buffetkast met ovale houten deurknoppen, een geprofileerde schouwbalk en een goederenlift (Starlift); in de vestibule een wit marmeren vloer, plint en lambrizering, een strook zgn. Utrechtse tegels met zee- en havengezichten, een tochtdeur en zijlicht met houtsnijwerk in neorenaissance-stijl, gestucte lijsten met gestileerde bloemen op de hoeken tegen de wanden; in de gang een wit marmeren vloer en dito plinten, een houten trap met bewerkte trappaal (palmetten, groeven, rozetten, fantasie-kapiteel, sierknop), geornamenteerde gietijzeren spijlen en geprofileerde houten handlijsten; dubbele schuifdeuren in de kamers en suite en serre; in de tweede bouwlaag een kastenwand met verbindingsdeur tussen de voor- en achterkamer, waarin een wit geaderde zwart marmeren schouw en een leverkleurige schouw; de toiletruimten in de eerste en tweede bouwlaag bezitten tegelwanden uit de bouwtijd (witte tegels met afsluitende decoratieve rand).

Waardering

HERENHUIS met HEK uit ca. 1890.

- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld van een laat-negentiende eeuws aanzienlijk woonhuis in eclectische neorenaissance, met een voor die tijd kenmerkende ruimtelijke structuur en hoogwaardige esthetische kwaliteiten in het exterieur, zoals gevarieerd en goed materiaalgebruik en bijzondere ornamentiek. Voorts bezit het pand een groot aantal rijk uitgevoerde oorspronkelijke interieurelementen.

- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van het relatief gave straatbeeld van de in noordelijke richting oplopende Apeldoornseweg tussen de spoordijk en het Sonsbeekpark, dat in belangrijke mate wordt bepaald door een met bomen beplante middenberm en aaneengesloten gevelwanden met herenhuizen en hekwerken uit de periode 1880-1910. Als zodanig is het pand van bijzondere betekenis vanwege de situering aan het begin van de Apeldoornseweg, welke verbonden is met de stedebouwkundige ontwikkeling van Arnhem (fraaie uitvalsweg vanaf de singelstructuur in de richting van Sonsbeek); wegens de ensemblewaarde in relatie met de omringende bebouwing; en daarmee voor het aanzien van de stad Arnhem.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

GENTLEMAN'S HOUSE with FENCE from c. 1890 in eclectic neo-Renaissance. Some original elements have been removed, such as the sun blind which was installed behind the lambrequins, two oculi in the roof plane and the tower-like crown with four-sided spire on the bay. The somewhat recessed garage with upper storey which was later built against the right side facade, is not subject to protection.

The spatial structure of the property is comparable to the adjacent property Apeldoornseweg 22; probably designed by the same architect, who is otherwise unknown. The property is situated just north of the city centre and is positioned in the building line of the continuous eastern facade wall of the Apeldoornseweg, near the railway viaduct. The historic street image of the Apeldoornseweg rising in a northerly direction between the railway embankment and the Sonsbeekpark, is substantially determined by a tree-lined central median and continuous facade walls with gentleman's houses; late-nineteenth century properties in neo-styles on the east side and predominantly early-twentieth century properties in transitional architecture and Art Nouveau style on the west side. Furthermore, it is characteristic that the front gardens on the street side are closed off by wrought-iron fencing.

Description

Two-aisle GENTLEMAN'S HOUSE of two storeys, basement and attic storey on a rectangular ground plan. The hipped roof running around on three sides is covered with red Mulden tiles. In the right side hip is a non-original wide roof dormer, with four three-light windows (horizontal glazing bars).

The asymmetrically arranged brick FRONT FACADE is laid in Flemish bond with cut joints, and is articulated horizontally by a roughly plastered and grey-painted basement storey, white plasterwork band courses, two cordon lines and a terminating main entablature. The corniced main entablature is composed of a profiled architrave, a frieze with rectangular applied and recessed fields and a cornice on consoles.

The basement possesses two rectangular windows with four-light casement windows and wall protectors, and on the right (below the flight of the main entrance) a panel door with four panes. Below the stoop stair is a storage cupboard with a fastened door. A hard stone stair (seven steps between bollards) leads to the main entrance in the first storey: hard stone threshold and stone strips, new panel door (diamond heads, large viewing pane with wrought-iron grille, moulding with shouldered arch), profiled calf, single-light fanlight, relieving beam, blind segmental arch, arch field with tiles in lozenge pattern. A wrought-iron boot scraper is mounted against the right bollard of the stair. To the left of the entrance are two rectangular windows with sash windows and carved wooden lambrequins above. Below the windows are recessed fields filled with coloured tiles (lozenge pattern with stylised flowers). The window openings in the first storey are closed off by cornices on profiled corbels, and by blind basket arches with the same tiles in the arch fields as above the entrance. In the second storey above the entrance is a large rectangular wooden bay, which rests on two wooden load-bearing structures (worked wooden beams and wall stiles, struts in the form of small columns with composite capitals). The worked wooden bases and stiles are executed in neo-Renaissance style. The wooden panels between the bases are provided with a series of worked rules applied diagonally. Between the stiles are four single-light sash windows. The windows are closed off by a cornice. The high structure between this cornice and the terminating corniced main entablature consists of four rectangular openwork panels separated from each other by worked stiles. The two rectangular windows to the left of the bay are provided with casement windows, single-light fanlights and carved wooden lambrequins. The window openings in the second storey are closed off by cornices on profiled corbels, and by blind herringbone arches with coloured tiles in the arch fields. Below the drip mouldings are plastered decorative mouldings with half-spheres on the corners.

The LEFT SIDE FACADE is built in. The cemented RIGHT SIDE FACADE possesses for lighting the stairwell two oculus windows with eight-light windows and in the second storey a small rectangular lavatory window. The right side facade terminates with a simple gutter moulding. The cemented REAR FACADE has an entrance on the left in the basement, which is accessible via a brick stair. The first storey possesses above this entrance a rectangular window with T-sash window. To the right of this is on ground floor level of the dwelling a wooden conservatory extension with an open storage space beneath. The conservatory (originally probably a veranda) is constructed from worked corner stiles with feather edges and list capitals, with between them a low base consisting of stiles and (diagonal) rules forming a pattern of squares lying on their side and standing on a point. The glazed section above has a double sliding door in the middle. The conservatory is accessible from inside via two pairs of double sliding doors (respectively provided with panes and wooden panels). The conservatory is closed off by a shallow sloping roof with zinc gutters and glass panels, on which a balcony with a wooden fence (same pattern with squares as in the conservatory). The balcony is accessible via a double sliding door below a three-light fanlight. To the left of this is a rectangular window with casement window and single-light fanlight. In the gable top is an arched attic window with three-light pivoting window.

The SPATIAL STRUCTURE of the two-aisle property is intact, and has in the wide left aisle a kitchen (basement), suite of rooms (first storey) and two (bed)rooms with cabinet dividing wall and connecting door (second storey). In the narrower right aisle are the vestibule, corridors, stairs, lavatories and cabinets. The attic has a layout with rooms.

The INTERIOR possesses a large number of valuable elements, such as various panel doors with profiled mouldings; in the basement original tile floors, a kitchen with fixed dresser cabinet with oval wooden door knobs, a profiled chimneybreast and a goods lift (Starlift); in the vestibule a white marble floor, skirting and wainscoting, a strip of so-called Utrecht tiles with sea and harbour scenes, a draught door and sidelight with woodcarving in neo-Renaissance style, plastered mouldings with stylised flowers on the corners against the walls; in the corridor a white marble floor and matching skirting, a wooden stair with worked staircase newel (palmettes, grooves, rosettes, fantasy capital, decorative knob), ornamented cast-iron balusters and profiled wooden handrails; double sliding doors in the suite of rooms and conservatory; in the second storey a cabinet wall with connecting door between the front and back room, in which a white-veined black marble fireplace and a liver-coloured fireplace; the lavatory spaces in the first and second storey possess tile walls from the construction period (white tiles with terminating decorative border).

Valuation

GENTLEMAN'S HOUSE with FENCE from c. 1890.

- Of architectural historical value as a fine and well-preserved example of a late-nineteenth century substantial residential dwelling in eclectic neo-Renaissance, with a spatial structure characteristic for that time and high aesthetic qualities in the exterior, such as varied and fine material use and exceptional ornamentation. Furthermore, the property possesses a large number of richly executed original interior elements.

- Of urban planning value as an essential component of the relatively well-preserved street image of the Apeldoornseweg rising in a northerly direction between the railway embankment and the Sonsbeekpark, which is substantially determined by a tree-lined central median and continuous facade walls with gentleman's houses and fencing from the period 1880-1910. As such, the property is of special significance because of its location at the beginning of the Apeldoornseweg, which is connected with the urban planning development of Arnhem (fine exit route from the ring structure in the direction of Sonsbeek); because of its ensemble value in relation to the surrounding buildings; and thereby for the appearance of the city of Arnhem.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map