Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dokterswoning, Clarissenstraat 20
Boxtel, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Dienstwoning
- Function
- Dokterswoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Clarissenstraat 20, 5281 AZ Boxtel
- Place
- Boxtel
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.59056, 5.32592
- Monument number
- 516640
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Kaart ten behoeve van de manoeuvres der 2e Divisie Infanterie in 1904 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Op de splitsing van de Clarissenstraat en de Koppel ligt een voormalige DOKTERSWONING. De villa wordt omgeven door een tuin waarin heesters en diverse bomen, onder andere een monumentale rode beuk in de voortuin (Fagus sylvatica 'Purpurea', geschat plantjaar ca. 1880, omtrek ca. 392cm, hoogte ca. 25m. De beuk staat geregistreerd bij de Bomenstichting te Utrecht). Langs de straat van het perceel loopt een smeedijzeren sierhek in Art Nouveau-stijl. Het hek staat op een bakstenen voet en tussen aan de achterzijde trapsgewijs opgemetselde pilaartjes, die verlevendigd worden met rode (profiel-)steen. De villa werd in 1903 gebouwd in opdracht van dokter P.M. Hoek; tot 1991 is het pand altijd dokterswoning geweest. Het pand werd ontworpen door de landelijk bekende architect P.G. Buskens uit Rotterdam en het werk werd uitgevoerd door aannemer Arn. v.d. Laar uit Boxtel. De bouwkosten bedroegen 18.000 gulden. Buskens bouwde het pand in een Overgangsstijl, die invloeden vertoont van het Traditionalisme en de Art Nouveau. De villa heeft in de loop der jaren enkele veranderingen ondergaan. Het trappenhuis aan de achterzijde had oorspronkelijk een achtzijdige spits en de ingangspartij op de begane grond is gewijzigd. Enkele kruisbloem-bekroningen op de nokeinden zijn verdwenen, in het dak zitten enkele nieuwe dakramen en in de rechter gevel is een venster gewijzigd in een deur. De balkonhekken zijn hier vervangen. In 1991 zijn bij een verbouwing tot kantoorruimte diverse binnenruimten aangepast (tussenwanden geplaatst, zolder verbouwd, etc.) Diverse vensters zijn echter in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Aan de Koppel ging het sierhek oorspronkelijk over in een tuinmuur met inrijpoort, begin jaren negentig gesloopt en vervangen door een (in gelijke stijl uitgevoerd) sierhek. Het hek leidt naar het oorspronkelijk bij de villa behorende koetshuis (Koppel 1A), dat buiten de bescherming valt.
Omschrijving.
De gedeeltelijk onderkelderde villa beslaat een samengestelde plattegrond en telt twee bouwlagen met zolderverdieping onder een met rode tuiles du Nord gedekt samengesteld dak. Op het hoofdvolume een afgeplat schilddak, aan de voorzijde op het vooruitspringende volume met tuitgevel een zadeldak met gelijke nokhoogte maar deels ongelijke dakvoet, en op het cylindervormige hoekvolume een met daktegels gedekt en met een piron bekroond kegelvormig dak. In elke zijde van het schilddak bevindt zich een dakkapel met segmentboogvormige bovenzijde onder een lessenaardak. Twee karakteristieke hoge schoorstenen in het rechterschild en één aan de voet van het kegeldak. Rondom het pand overstekende bakgoten op gesneden consoles, de verspringende dakvoet volgend. Het in kruisverband gemetselde muurwerk wordt verlevendigd door de toepassing van rode verblendsteen in banden en boven de vensters, verder grijsblauwe steen in het trasraam. Aan weerszijden van een reeksliggende zolderlichten in de hoektoren een polychroom fries met blauwe, oranje en gele tegels in geometrisch patroon. Plaatselijk is natuursteen verwerkt en de geveltop aan de voorzijde is met hout afgetimmerd. De gevelopeningen zijn nagenoeg allemaal oorspronkelijk. Alle vensters met hardstenen, van een spuigoot voorziene lekdorpel en als lateien dienende ijzerprofielen. In de voorgevel een portiek, aan de voorzijde geopend met een arcade van twee hoefijzerbogen met bewerkte natuurstenen aanzetstukken, en links opzij met een rechthoekige opening onder natuurstenen latei (waarop de spreuk 'EIGEN HAARD IS GOUD WAARD'). In het portiek een hardstenen stoep met twee dito treden. Verder een beglaasde paneeldeur met gesmede raamroosters en bovenlicht en zijlichten met glas-in-lood; naast de deur en nis met smeedijzeren lantaarn. Boven het portiek, over de halve lengte een balkon met opengewerkte bakstenen balustrade. In het vooruitspringende bouwdeel driedelige vensters met roedenverdeelde en met geel kathedraalglas bezette bovenlichten, stolpvenster met dito bovenlicht en draaivensters al dan niet met bovenlicht. In de toren vooral schuifvensters met roedenverdeelde en met geel kathedraalglas of met glas-in-lood bezette bovenlichten. De linkergevel met dito vensters. In de rechter gevel een middenrisaliet met in de oksels een tweetal eenlaags uitbouwen waarop balkons. Vensters grotendeels als voornoemd.
Aan de achterzijde een drielaags trappenhuis, verder een houten serre onder pannen lessenaardak waarboven een balkon met houten balustrade en stijlen ter ondersteuning van het ter plaatse doorschietende achterschild. Vensters grotendeels als voornoemd, in de langwerpige vensters in het trappenhuis is het glas-in-lood teruggeplaatst (1991). Interieur met veel oorspronkelijke elementen, veelal in Art-Nouveaudetaillering: driedelige kelder met troggewelf en kelderlichten, vide over twee verdiepingen afgesloten met legraam waarin glas-in-lood, per verdieping omlopend gesneden balusterhek, trappenhuis met bordestrap, gesneden paal en glas-in-loodramen op de bordessen, tochtdeur met bovenlicht met kleine roedenverdeling voorzien van geëtst glas, (beglaasde) paneeldeuren met geprofileerde lijsten, stucplafonds (o.a. met gestileerde uil-figuur) en witmarmeren vloer in de hal.
Waardering.
Het object is van algemeen belang. Het heeft als voormalige dokterswoning annex praktijkruimte cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een typologische ontwikkeling. Het heeft architectuurhistorische waarde vanwege het belang van het object voor de architectuurgeschiedenis op grond van de gekozen bouwstijl, het belang binnen het oeuvre van de landelijk bekende architect Buskens en de esthetische kwaliteiten en het afwisselende materiaalgebruik. Daarnaast is het van belang wegens de bijzondere samenhang tussen het exterieur en bewaard gebleven elementen van het interieur. Het heeft ensemblewaarden wegens de situering, een karakteristiek onderdeel vormend van de historische bebouwing in de kom van Boxtel en vanwege de beeldbepalende ligging op de hoek van de Clarissenstraat en de Koppel. Het heeft gaafheids- en herkenbaarheidswaarde, daar het object van belang is vanwege de kwaliteit van de samenstellende onderdelen, bestaande uit hoofdgebouw, sierhekwerk en siertuin met monumentale boom.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
At the junction of the Clarissenstraat and the Koppel stands a former DOCTOR'S RESIDENCE. The villa is surrounded by a garden containing shrubs and various trees, including a monumental red beech in the front garden (Fagus sylvatica 'Purpurea', estimated planting year circa 1880, circumference circa 392cm, height circa 25m. The beech is registered with the Bomenstichting in Utrecht). Along the street frontage of the plot runs a wrought-iron ornamental fence in Art Nouveau style. The fence stands on a brick base and between, at the rear, pilasters built up stepwise in brick, enlivened with red (profiled) stone. The villa was built in 1903 on commission of doctor P.M. Hoek; until 1991 the building always served as a doctor's residence. The building was designed by the nationally renowned architect P.G. Buskens from Rotterdam and the work was carried out by contractor Arn. v.d. Laar from Boxtel. The building costs amounted to 18,000 guilders. Buskens built the building in a Transitional style, showing influences from Traditionalism and Art Nouveau. The villa has undergone some alterations over the years. The staircase on the rear side originally had an octagonal spire and the entrance section on the ground floor has been modified. Some cross-flower finials on the ridge ends have disappeared, the roof contains some new roof lights and in the right gable a window has been altered into a door. The balcony railings have been replaced here. In 1991, during a conversion to office space, various interior spaces were adapted (partition walls installed, attic converted, etc.) However, several windows have been restored to their original state. At the Koppel the ornamental fence originally continued into a garden wall with carriage entrance, demolished in the early nineties and replaced by an ornamental fence (executed in matching style). The fence leads to the carriage house (Koppel 1A) originally belonging to the villa, which falls outside the protection.
Description.
The partially cellared villa has a composite ground plan and comprises two storeys with an attic storey beneath a roof with red tuiles du Nord. On the main volume a hipped roof, at the front on the projecting volume with a spout gable a gabled roof with equal ridge height but partly unequal roof line, and on the cylindrical corner volume a conical roof covered with roof tiles and crowned with a pane. In each side of the hipped roof is a roof dormer with segmental arch-shaped top beneath a lean-to roof. Two characteristic tall chimneys in the right roof slope and one at the base of the conical roof. Around the building overhanging brick gutters on carved corbels, following the projecting roof line. The brickwork laid in Flemish bond is enlivened by the application of red facing brick in bands and above the windows, further bluish-grey stone in the sash window. On either side of a row of attic lights in the corner tower a polychrome frieze with blue, orange and yellow tiles in geometric pattern. Locally natural stone is incorporated and the gable top at the front is trimmed with wood. The wall openings are almost all original. All windows with stone lintels, with a drip moulding spout and iron profiles serving as lintels. In the front gable a porch, open at the front with an arcade of two horseshoe arches with worked natural stone voussoirs, and to the left at the side with a rectangular opening under natural stone lintel (bearing the inscription 'EIGEN HAARD IS GOUD WAARD'). In the porch a stone step with two matching steps. Further a glazed panel door with wrought-iron window grilles and fanlight and sidelights with leaded glass; next to the door a niche with wrought-iron lantern. Above the porch, over half the length a balcony with openwork brick balustrade. In the projecting building section three-part windows with glazing bars and fitted with yellow cathedral glass fanlights, casement windows with matching fanlight and swing windows with or without fanlight. In the tower particularly sash windows with glazing bars and fitted with yellow cathedral glass or with leaded glass fanlights. The left gable with matching windows. In the right gable a centrepiece with in the corners a pair of single-storey projections on which balconies. Windows largely as aforementioned.
At the rear a three-storey staircase, further a wooden conservatory beneath a pantile lean-to roof above which a balcony with wooden balustrade and posts supporting the rear roof slope where it projects. Windows largely as aforementioned, in the elongated windows in the staircase the leaded glass has been reinstalled (1991). Interior with many original elements, largely in Art Nouveau detailing: three-part cellar with barrel vault and cellar lights, void extending over two storeys closed with a transom containing leaded glass, per storey perimeter carved baluster fence, staircase with dog-leg stairs, carved rail and leaded glass windows on the landings, draught door with fanlight fitted with small glazing bars of etched glass, (glazed) panel doors with moulded frames, stucco ceilings (including with stylized owl figure) and white marble floor in the hall.
Valuation.
The object is of general interest. As a former doctor's residence combined with practice space it has cultural-historical value as a notable expression of a typological development. It has architectural-historical value on account of the importance of the object for architectural history on the grounds of the chosen building style, the importance within the oeuvre of the nationally renowned architect Buskens and the aesthetic qualities and varied use of materials. Furthermore it is of significance on account of the particular coherence between the exterior and preserved elements of the interior. It has ensemble values on account of its situation, forming a characteristic component of the historic building stock in the centre of Boxtel and on account of its defining location at the corner of the Clarissenstraat and the Koppel. It has integrity and recognizability value, as the object is of importance on account of the quality of the constituent components, consisting of the main building, ornamental fencing and ornamental garden with monumental tree.
Nearby in the register
- Woonhuis, Clarissenstraat 37Woonhuisunder 1 mi
- Koetshuis (G), Clarissenstraat 37Opslagunder 1 mi
- Kerk, Clarissenstraat 18Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk, Oude Kerkstraat 20Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.