Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Buren 16
Dedgum, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1889
- Address
- Buren 16, 8764 PR Dedgum (Súdwest-Fryslân 21)
- Place
- Dedgum
- Municipality
- Súdwest-Fryslân
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.02342, 5.49210
- Monument number
- 516529
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Ontwerp tot afsluiting der Zuiderzee over Wieringen met gedeeltelijke indijking binnen die afsluiting" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De NEDERLANDSE HERVORMDE KERK met TOREN en gietijzeren HEKWERK te Dedgum is in 1889 gebouwd, in Traditioneel-ambachtelijke stijl, ter vervanging van een oudere kerk. Architect was J. van Rheenen. Boven de hoofdingang is een horizontaal gelegen gevelsteen aangebracht waarop staat: ANNO 1889. Een tweede gevelsteen in de zuidelijke zijgevel van de toren vermeldt: "Den 13 juli 1889 is deze steen gelegd door den kerkvoogd H.A. Hannema, mede kerkvoogden waren K. Lodewijks en D.R. van der Wal allen te Dedgum, J. van R(henen) te Witmarsum Architect, A.R. Postma te Tjerkwerd Aannemer". De kerk met toren ligt verhoogd op de terp en is naar het oosten georiënteerd, met de absis gericht op de hoofdweg van het dorp. Rond de kerk een ovaalvormige kerkhof met eenvoudige aanleg dat wordt omringd door een gietijzeren hekwerk, bestaande uit lage en hoge spijlen met lansvormige afsluiting, op een laag bakstenen muurtje. Een rij bomen benadrukt, op de oostkant na, het beloop van het hek. Het toegangshek, dat eenvoudig uitgevoerde zij- en middenvleugels met ertussen hekstijlen met doodssymbolen (gevleugelde zandlopers met vleugels en doodskoppen) omvat, bevindt zich aan het einde van het pad dat tussen absis en weg is gelegen.
Omschrijving
De zaalkerk met rechthoekige plattegrond en driedelige absis is in bruine baksteen opgetrokken. De plint is gepleisterd. Het door zwarte ongeglazuurde Lucas IJsbrand-pannen gedekte zadeldak wordt op de absis driedelig afgesloten; alleen op het zuidelijke dakschild van de absis liggen zwarte ongeglazuurde Friese pannen. Op de nok van de absis staat een gietijzeren windwijzer met de letters: N, Z, O, en W. De halfronde vensters met houten kozijnen en gietijzeren meerruits-verdeling bevinden zich in de ritmisch opgestelde spaarvelden die aan de bovenzijde door een tandlijst worden afgesloten. Het rondboogvenster in de absis is blind. Erboven bevindt zich een gietijzeren anker. De toren, die ten opzichte van het schip centraal is geplaatst, wordt aan drie zijden door spaarvelden versierd. In de voorgevel van de toren bevinden zich van beneden naar boven: de hoofdingang -met houten toegangsdeur met acht panelen en halfrond bovenlicht, een rondboogvenster met gietijzeren verdeling en een wijzerplaat. In de toren een mechanisch torenuurwerk uit de 17e eeuw met een later aangebrachte pennengang. In de zijgevels zitten een blind rondboogvensters en een wijzerplaat, in de achtergevel eenzelfde wijzerplaat. In de kleinere vierkante spaarvelden onder de achtkantige spits, die door grijze leien wordt gedekt, bevinden zich in totaal vier paren halfronde vensters met galmgaten waarin zes houten galmborden. Hierboven een hoog hoofdgestel met horizontaal gelegen spiegelvlak met in het midden rozetversiering en aan weerszijden twee rijk gedecoreerde consoles. Op de achtkantige spits is een windwijzer aangebracht die uit een ui-vormig onderdeel en een gouden haan bestaat. Tussen toren en schip is aan de zuidzijde het baarhuisje gebouwd; de ingang met houten deur en gebogen strek bevindt zich naast de hoofdingang. In de zuidmuur is een rond venster met gietijzeren motieven aangebracht.
INTERIEUR: van belang zijn onder meer de eiken preekstoel (XVIIIa) met gesneden panelen en ruggeschot met dito vleugelstukken, de koperen doopbekkenhouder (ca. 1700) met bekken en de orgelkas (1709), die alle zijn overgebracht uit de afgebroken voorgangster van de huidige kerk. In de kas een eenklaviers-orgel uit 1893, vervaardigd door de fa. L. van Dam en Zonen te Leeuwarden.
Waardering
De Nederlandse Hervormde Kerk met gietijzeren hek om een eenvoudig aangelegd kerkhof is van algemeen cultuurhistorisch- en architectuurhistorisch belang:
- vanwege de situering op de terp, centraal punt van het dorp;
- voor het aanzien van het dorp;
- vanwege de architectonische gaafheid van het exterieur;
- vanwege de architectonische gaafheid van het interieur;
- vanwege de hoogwaardige architectonische kwaliteiten van het interieur;
- vanwege de hoogwaardige architectonische kwaliteiten van de samenstellende onderdelen (hoofdgebouw en hekwerk);
- in relatie tot de structurele en visuele gaafheid van de dorpse omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The DUTCH REFORMED CHURCH with TOWER and cast-iron FENCE at Dedgum was built in 1889, in Traditional-craftsman style, to replace an older church. The architect was J. van Rheenen. Above the main entrance a horizontally positioned stone tablet has been placed bearing the inscription: ANNO 1889. A second stone tablet in the southern side facade of the tower states: "On 13 July 1889 this stone was laid by the churchwarden H.A. Hannema, fellow churchwardens were K. Lodewijks and D.R. van der Wal both of Dedgum, J. van R(henen) of Witmarsum Architect, A.R. Postma of Tjerkwerd Contractor". The church with tower stands elevated on the terp and is oriented towards the east, with the apse facing the main road of the village. Around the church an oval-shaped churchyard with simple layout surrounded by a cast-iron fence, consisting of low and high spires with lance-shaped terminals, on a low brick wall. A row of trees emphasizes the course of the fence, except on the east side. The entrance gate, which comprises simply executed side and centre wings with fence stanchions between them bearing death symbols (winged hourglasses with wings and skulls), is situated at the end of the path that lies between the apse and the road.
Description
The hall church with rectangular plan and three-part apse is constructed in brown brick. The plinth is plastered. The saddle roof covered with black unglazed Lucas IJsbrand tiles is divided into three sections above the apse; only on the southern roof slope of the apse do black unglazed Frisian tiles lie. On the ridge of the apse stands a cast-iron weathervane with the letters: N, S, E, and W. The semi-circular windows with wooden frames and cast-iron multi-light glazing bars are located in the rhythmically arranged spandrels which are terminated at the top by a dentil moulding. The round-arched window in the apse is blind. Above it is a cast-iron anchor. The tower, which is positioned centrally in relation to the nave, is decorated on three sides by spandrels. In the front facade of the tower are found from bottom to top: the main entrance - with wooden entrance door with eight panels and semi-circular fanlight, a round-arched window with cast-iron glazing bars and a clock face. In the tower a mechanical tower clock from the 17th century with a later added pendulum mechanism. In the side facades are a blind round-arched window and a clock face, in the rear facade an identical clock face. In the smaller square spandrels below the octagonal spire, which is covered with grey slates, there are in total four pairs of semi-circular windows with sound holes in which six wooden sound boards are located. Above this a tall principal cornice with horizontally placed mirror panel with rose decoration in the centre and on either side two richly decorated corbels. On the octagonal spire a weathervane is mounted which consists of an onion-shaped base and a golden weathercock. Between tower and nave the small mortuary chapel is built on the south side; the entrance with wooden door and curved lintel is situated next to the main entrance. In the south wall a round window with cast-iron motifs has been inserted.
INTERIOR: of importance are amongst others the oak pulpit (first half of the 18th century) with carved panels and back-panel with matching wing pieces, the brass font-stand holder (c. 1700) with font and the organ case (1709), which have all been transferred from the demolished predecessor of the present church. In the case a single-manual organ from 1893, made by the firm L. van Dam and Sons of Leeuwarden.
Valuation
The Dutch Reformed Church with cast-iron fence surrounding a simply laid out churchyard is of general cultural-historical and architectural-historical importance:
- due to its location on the terp, the central point of the village;
- for the appearance of the village;
- due to the architectural integrity of the exterior;
- due to the architectural integrity of the interior;
- due to the high architectural qualities of the interior;
- due to the high architectural qualities of the constituent components (main building and fence);
- in relation to the structural and visual integrity of the village environment.
Nearby in the register
- Molen, Jousterperweg 8Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Begraafplaatshek, Kerkbuurt bij 3Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Kerk, Kerkbuurt 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Horeca, Trekweg 58Horecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.