Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Willemskade 12
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1870 - 1880
- Address
- Willemskade 12, Locatie: Binnenstad, 8911 BB Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.19883, 5.79190
- Monument number
- 516480
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS uit omstreeks 1875, thans in gebruik als verpleeginstituut, uitwendig in ingetogen en gave Eclectische stijl, inwendig een authentiek interieur, grotendeels in een ingetogen Art Deco-stijl.
Nadat in de jaren-1840 de zuidelijke stadsvesting was ontmanteld en geplantsoeneerd is de zuidelijke stadsrand sinds de late jaren-1860 geheel heringericht. De stadsgracht is rechtgetrokken en aan weerzijden kwamen kaden waarop ruime bouwkavels werden uitgezet die meest met herenhuizen bebouwd zijn geraakt. Een nagenoeg gesloten bebouwing van panden van meest twee lagen en een breedte van drie tot vijf traveeën is er gedurende de laatste tientallen jaren van de negentiende eeuw tot stand gekomen. Het herenhuis is onmiddellijk naast het hoekperceel van de nieuw gerooide Prins Hendrikstraat gebouwd.
Beschrijving EXTERIEUR: Blokvormig gebouw op een nagenoeg vierkant grondplan van vijf traveeën breed en twee lagen en een afgeknotte schildkap hoog. Het pand is symmetrisch aangepakt, wat aan de gevel af is te lezen. Voor het pand ligt een hardstenen stoep met vormrijk smeedijzeren hek en links een verdieping voor het souterrain. De gevel heeft een hardstenen plint, afgedekt door een onderdorpelband van hardsteen. Onder de linkervleugel een met hardsteen bekleed souterrain met liggende vensters. Overigens grauwbruin metselwerk. Op de hoeken pilasters van pleister, beneden afgeblokt, boven met verdiepte velden en bekroond door hoekbakken op consoles. Op de overgang van eerste en tweede bouwlaag een vlak fries, gecombineerd met de doorlopende onderdorpelband. De gevel wordt afgesloten door een grotendeels vlakke kroonlijst met triglyfen boven de middenpartij. Alle muuropeningen zijn getoogd gesloten; de vensters zijn voorzien van T-ramen en gedekt door eenvoudige hanenkammen. De toegangspartij staat in een gepleisterd veld en is met een bovenlicht omlijst en van een kuifstuk voorzien. Deur niet oorsponkelijk. Daarboven is het venster omlijst en voorzien van een kuifstukje. Tegen het gepleisterd veld tussen deur en middenvenster heeft tot de late jaren dertig een balkon gezeten met in de muuropening openslaande deuren. Midden op de afgekotte schildkap met platte, blauw geglazuurde Friese pan staat een grote kajuit met drielichtvenster, gegroefde pilasters en een driezijdig fronton.
INTERIEUR: Het pand is omstreeks 1930 vrijwel geheel verbouwd metingetogen Art Deco-kenmerken verbouwd, vermoedelijk zonder de oorspronkelijke indeling geweld aan te doen. Er zijn ook nog enkele sporen uit de bouwtijd (ca. 1875) aanwezig. De beganegrond heeft een indeling van salons aan weerszijden van de middengang met iets voorbij het midden en iets verschoven ten opzichte van elkaar grote rondboogpoorten die naar het trappenhuis en naar het souterrain leiden. De gang heeft grote witmarmeren tegels en is geheel in marmer gelambrizeerd, in de hal afgebiesd met beige marmer. Na het portaal een tochtpui van glas tussen stijl- en regelwerk: deur met zijlichten en halfrond bovenlicht met kleine roedenverdeling. Tuindeur met glas in kleine roedenverdeling en bovenlicht met glas-in-lood in Art Deco-vormen. De trapneergang naar het souterrain en het halletje beneden is ook geheel met marmer bekleed. De rechter voorsalon heeft een cassettenplafond, een lage paneellambrizering, paneeldeur, verdiepte vensterbanken een strakke marmeren schouw met afgelijste mantel en kasten aan weerszijden van een nis in de achterwand. De linker voorsalon heeft een vergelijkbare inrichting, maar geen lambrizering en kasten met een brede bovennis in de gehele achterwand. Alle houtwerk is er blank gelakt. Aan de linkerzijde volgt op een tussenvertrekje met kluis een kantoorruimte die geheel betimmerd is met blank gelakte mahonie. Een kastenwand met deuren voorzien van eenvoudig glas-in-lood; overigens een hoge lambrisering en vlak plafond. De achterruimte rechts is de ruime keuken, waarvan de wanden deels hoog zijn betegeld. Bruynzeel-keuken en flinke losse keukenkast met glasdeuren met kleine roeden. Brede trap in twee steken met tussenbordes; trappalen in afgeronde vormen met parellijstjes. De trappenhal wordt van boven verlicht door een groot bovenlicht met glas-in-lood in Art Deco.
Op de verdieping heeft de voorsalon rechts, drie raamvakken breed een eenvoudige, strakke inrichting. Tussen deze salon en de trappenhal de opgang naar de zolder achter een deur. Achter rechts een L-vormig vertrek dat naar de tuin bijna geheel met vensters geopend is. Aan de linkerzijde liggen salons en suite. Suitedeuren met eenvoudig glas-in-lood en zijkastjes, in beide salons geflankeerd door wandkasten, beneden gesloten en boven met glas-in-lood deurtjes. In de voorsalon geschilderd in de achtersalon met houtimitatie. In de voorsalon een felrode en in de achtersalon een zwarte (met beige biezen) marmeren schouw in Art Deco. De voorsalon heeft een gestuct plafond in de vorm van ondiepe cassetten, in de achtersalon een plafond met moerbalken en kinderbinten op consoles. De achtersalon is geopend met vensters en glasdeuren naar een balkon over de volle breedte. Op de zolder is om een overloop met Art Deco bovenlicht een groot aantal kamers, waarvan enkele met bedsteden, ingericht. De wanden van trapopgang en overloop zijn afgetimmerd; deuren en ander timmerwerk zijn blank gelakt. Badkamer betegeld en vensters met glas-in-lood in Art Deco.
WAARDERING
Herenhuis van algemeen architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang vanwege
- de uitwendig gave en stijlzuivere Eclectische stijl en inwendig met stijlzuivere ingetogen Art Deco-stijl elementen;
- de prominente ligging nabij een hoek in het ensemble van gesloten grachtwandbebouwing van herenhuizen in de zuidelijke stadsuitbreiding.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANSION dating from circa 1875, currently in use as a care facility, externally in a restrained and well-preserved Eclectic style, internally with an authentic interior, largely in a restrained Art Deco style.
After the southern city fortifications were dismantled and landscaped in the 1840s, the southern urban edge has been completely reorganised since the late 1860s. The city moat was straightened and on both sides wharfs were created onto which spacious building plots were laid out, which were mostly built with mansions. A virtually continuous development of buildings of mostly two storeys and a width of three to five bays was created during the last decades of the nineteenth century. The mansion is built immediately next to the corner plot of the newly cleared Prins Hendrikstraat.
Description EXTERIOR: Block-shaped building on an almost square ground plan five bays wide and two storeys and an abbreviated hipped roof in height. The building is approached symmetrically, which can be read from the facade. In front of the building lies a hardstone step with ornate wrought-iron railings and on the left a level for the basement. The facade has a hardstone plinth, topped by a projecting hardstone sill. Under the left wing a basement clad in hardstone with horizontal windows. Otherwise greyish-brown brickwork. On the corners pilasters of plaster, below blocked, above with recessed fields and crowned by corner stones on consoles. On the transition from first to second storey a flat frieze, combined with the continuous projecting sill. The facade is finished with a largely flat cornice with triglyphs above the centre section. All wall openings are arched; the windows are fitted with T-windows and covered by simple decorative hood moulds. The entrance section stands in a plastered field and is framed with a fanlight and fitted with a hood moulding. Door not original. Above it the window is framed and provided with a small hood moulding. Against the plastered field between door and centre window a balcony with doors opening into the wall opening stood until the late 1930s. In the middle of the abbreviated hipped roof with flat, blue glazed Frisian tiles stands a large dormer with three-light window, fluted pilasters and a three-sided pediment.
INTERIOR: The building was almost entirely rebuilt around 1930 with restrained Art Deco features, presumably without violating the original layout. There are also still some traces from the building period (c. 1875) present. The ground floor has a layout of drawing rooms on either side of the central corridor with large round-arched doors beyond the centre and slightly offset relative to each other leading to the stairwell and to the basement. The corridor has large white marble tiles and is entirely wainscoted in marble, in the hall bevelled with beige marble. After the entrance vestibule a glazed draught screen between stiles and rails: door with side lights and a semicircular fanlight with small glazing bars. Garden door with glass with small glazing bars and fanlight with leaded glass in Art Deco forms. The stair descent to the basement and the small room below is also entirely clad in marble. The right front drawing room has a coffered ceiling, low panel wainscoting, panelled door, recessed window seats, a simple marble fireplace with bordered mantel and cupboards on either side of a niche in the rear wall. The left front drawing room has similar furnishings, but no wainscoting and cupboards with a wide upper niche in the entire rear wall. All woodwork is left unpainted and varnished. On the left side, a small connecting room with a safe is followed by an office space entirely fitted out with unpainted and varnished mahogany. A cupboard wall with doors provided with simple leaded glass; otherwise high wainscoting and flat ceiling. The rear space on the right is the spacious kitchen, whose walls are partly tiled high up. Bruynzeel kitchen and substantial loose kitchen cabinet with glass doors with small glazing bars. Wide staircase in two flights with intermediate landing; stair balusters in rounded forms with small bead mouldings. The stairwell is lit from above by a large fanlight with leaded glass in Art Deco.
On the first floor the front drawing room on the right, three window bays wide, has a simple, clean interior. Between this drawing room and the stairwell the access to the attic behind a door. Behind on the right an L-shaped room which opens toward the garden almost entirely with windows. On the left side there are drawing rooms en suite. Suite doors with simple leaded glass and side cupboards, in both drawing rooms flanked by wall cupboards, below closed and above with leaded glass doors. In the front drawing room painted, in the rear drawing room with wood imitation. In the front drawing room a bright red and in the rear drawing room a black (with beige edging) marble fireplace in Art Deco. The front drawing room has a stuccoed ceiling in the form of shallow coffers, in the rear drawing room a ceiling with tie beams and secondary tie beams on consoles. The rear drawing room opens with windows and glass doors onto a balcony the full width. On the attic floor around a landing with Art Deco fanlight a large number of rooms, some with built-in beds, are arranged. The walls of the stair passage and landing are panelled; doors and other timberwork are left unpainted and varnished. Bathroom tiled and windows with leaded glass in Art Deco.
VALUATION
Mansion of general architectural-historical and urban planning significance because of
- the externally well-preserved and stylistically pure Eclectic style and internally with stylistically pure restrained Art Deco style elements;
- the prominent location near a corner in the ensemble of continuous canal wall development of mansions in the southern urban expansion.
Nearby in the register
- Woonhuis, Willemskade 12 AWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Willemskade 27Woonhuisunder 1 mi
- Gerechtsgebouw, Wilhelminaplein 1Gerechtsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Willemskade 25Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.