Rijksmonumentenregister · Netherlands
Oosterbrug
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Brug
- Function
- Verkeersbrug
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1924 - 1925
- Address
- Vrouwenpoort 2, Binnenstad Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20067, 5.80277
- Part of complex
- 529426
- Monument number
- 516447
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De OOSTERBRUG verbindt de binnenstad van Leeuwarden met het Nieuwe Kanaalgebied. Wegens capaciteitsproblemen van de bestaande brug (slechts 2.50 m breed) besloot de Gemeenteraad in 1914 tot de bouw van een nieuwe brug, ong. 40 m noorderlijker gelegen, die met een breedte van 10.80 m aan de eisen van het zwaarste verkeer voldeed en zelfs een geplande electrische tram kon verwerken. Eerst in 1924 werd met de bouw begonnen. De architectonische vormgeving in Art Déco was in handen van de directeur van Gemeentewerken, L.H.E. van Hylckama Vlieg. Het mechanische gedeelte, een rolbasculebrug volgens het systeem "Rall", werd ontworpen en uitgevoerd door de N.V. Machinefabriek Braat te Rotterdam. Het betonwerk werd uitgevoerd door de N.V. Betonbouw v.h. Fa. Kool & Wildeboer te Hoogkerk. De hekken en masten werden geleverd door de Fa. M. Eerligh, Machinefabriek Leeuwarden. De Oosterbrug is de eerste brug volgens het systeem "Rall" in Nederland. Rolbasculebruggen van het systeem "Rall" onderscheiden zich van de normale rolbasculebrug, doordat de rolwielen in gesloten toestand niet belast zijn. Het brugdek rust dan op een eigen oplegging en niet op bewegende delen. Het val is vernieuwd en de aandrijving is gewijzigd. Verder werden de lichtmasten verwijderd en de draaihekken voor het wegverkeer vervangen.
Omschrijving
De onderbouw is in gewassen grind-beton uitgevoerd. De landhoofden sluiten met een kwartcirkel aan de walkant aan. De wanden zijn gegoten in een gepotdekselde bekisting. De bovenste rij "planken" is voorzien van een schublijst. De in het zicht komende vlakken zijn zo afgewerkt, dat het beton zo goed mogelijk zijn natuurlijke staat vertoont. Hiertoe werd de bekisting reeds na een dag verwijderd en het cementhuidje dat de grindkorrels bedekte, weggezandstraald. Ook het wachthuisje onderging deze behandeling. Het is een gebouwtje op een langgerekte zeszijdige plattegrond met vier lange zijden en twee korte. De hoeken worden gevormd door ronde kolommen. Ter hoogte van het wegdek is een omlopende donkere sierband aangebracht. De toegangsdeur met eenvoudige panelen bevindt zich aan de westzijde. Behalve de zuidwestkant, die blind is, bevatten de zijden al dan niet openslaande vierruitsramen,met originele teakhouten kozijnen, die voorzien zijn van enig ornament. Het oorspronkelijke hang- en sluitwerk bleef deels bewaard. Het fors overstekende tentdak heeft iets ingezwenkte dakschilden en is belegd met dakleer. Middenop staat een schoorsteen. Het hekwerk bestaat uit plaatijzeren staanders, waartussen geklonken stangen zitten. De draaihekken, van overigens niet origineel buismateriaaal, zijn bevestigd aan geklonken staanders, waarop de lichtmasten hebben gestaan. Aan beide zijden bevinden zich voor het scheepvaartverkeer bronzen lichten, bestaande uit drie ronde, boven elkaar geplaatste elementen, waarvan het glas wordt beveiligd door tralies. Val en aandrijfwerk waren al niet meer in oorspronkelijke staat. Ze zijn in 1998 vervangen en vallen buiten de bescherming.
Waardering
Brug van architectuurhistorisch, techniekhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- als eerste voorbeeld in Nederland van een rolbasculebrug volgens het systeem "Rall" met de aandrijving onder de rijvloer;
- als zeldzaam voorbeeld van Art Déco in Leeuwarden;
- als vroeg voorbeeld van grindbetontoepassing bij bruggenbouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The OOSTERBRUG connects the city centre of Leeuwarden with the Nieuwe Kanaalgebied. Due to capacity problems with the existing bridge (only 2.50 m wide), the Municipal Council decided in 1914 to build a new bridge, located approximately 40 m further north, which with a width of 10.80 m met the demands of the heaviest traffic and could even accommodate a planned electric tram. Construction only began in 1924. The architectural design in Art Deco was undertaken by the director of Municipal Works, L.H.E. van Hylckama Vlieg. The mechanical part, a rolling bascule bridge according to the "Rall" system, was designed and executed by N.V. Machinefabriek Braat in Rotterdam. The concrete work was executed by N.V. Betonbouw f.h. Fa. Kool & Wildeboer in Hoogkerk. The gates and masts were supplied by Fa. M. Eerligh, Machinefabriek Leeuwarden. The Oosterbrug is the first bridge according to the "Rall" system in the Netherlands. Rolling bascule bridges of the "Rall" system differ from normal rolling bascule bridges in that the rollers in the closed position are not loaded. The bridge deck then rests on its own bearing and not on moving parts. The drawspan has been renewed and the drive has been modified. Furthermore, the light masts were removed and the rotating gates for road traffic were replaced.
Description
The substructure is executed in washed gravel concrete. The abutments meet the quay wall with a quarter circle. The walls are cast in formwork with timber decking. The top row of "planks" is provided with a scallop drip moulding. The visible surfaces are finished so that the concrete shows its natural state as much as possible. To this end, the formwork was already removed after one day and the cement skin that covered the gravel aggregate was sandblasted away. The guardhouse also underwent this treatment. It is a small building on an elongated hexagonal floor plan with four long sides and two short ones. The corners are formed by round columns. At the height of the road deck, a continuous dark ornamental band is applied. The entrance door with simple panels is located on the west side. Apart from the southwest side, which is blind, the sides contain opening or non-opening four-pane windows with original teak wooden frames, which are provided with some ornament. The original hinges and fittings were partially preserved. The substantially overhanging hipped roof has slightly curved roof tiles and is covered with roofing felt. A chimney stands in the middle. The railwork consists of sheet iron posts, between which riveted bars are inserted. The rotating gates, otherwise made of non-original tubular material, are fastened to riveted posts, on which the light masts stood. On both sides, for shipping traffic, there are bronze lights consisting of three round elements placed one above the other, the glass of which is protected by grilles. The drawspan and drive mechanism were no longer in original condition. They were replaced in 1998 and fall outside the protection.
Assessment
Bridge of architectural-historical, technical-historical and cultural-historical importance:
- as the first example in the Netherlands of a rolling bascule bridge according to the "Rall" system with the drive below the deck;
- as a rare example of Art Deco in Leeuwarden;
- as an early example of gravel concrete application in bridge construction.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oostergrachtswal 93Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Nieuwe Oosterstraat 28Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwe Oosterstraat 26Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oostergrachtswal 47Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.