Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Kanaalweg 6
Haarlo, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1875 - 1925
- Address
- Kanaalweg 6, 7273 PK Haarlo (Berkelland 25)
- Place
- Haarlo
- Municipality
- Berkelland
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.10121, 6.57871
- Monument number
- 516437
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrij in het landschap gelegen T-BOERDERIJ gebouwd derde kwart 19de eeuw, met aan de linkerzijgevel aangrenzende SCHUUR die dateert uit 1925.
De boerderij met aangrenzende schuur is ten zuiden van het Haarlosche kanaal gesitueerd. Op het erf is nog een moderne schuur en een wagenschuur aanwezig die beide niet voor rijksbescherming in aanmerking komen. Aan drie zijden van het voorhuis van de boerderij bevindt zich een uit veldkeien bestaand pad dat via de rechtergevel, waarin zich een gemetselde put met zandstenen rand bevindt, naar het achtererf leidt.
Omschrijving
De boerderij (op L-vormige plattegrond) is opgetrokken in rode baksteen, gemetseld in kruisverband. Het voor- en achterhuis zijn resp. gedekt met gesmoorde en rode oud-Hollandse pan. Alleen het voorhuis bezit een (bak)goot op klossen, die echter door een toegevoegde rij overkragende pannen voor de afwatering geen funktie meer bezit. Tussen het aangrenzende achterhuis en de bijschuur bevindt zich een zakgoot. Het voorhuis wordt door een schilddak gedekt waar zich op de nokas van het dak twee schoorstenen bevinden. Het middenhuis in de rechtergevel heeft zich ontwikkeld tot een volledig tweelaags woongedeelte met zadeldak waarmee het met het zadeldak van het achterhuis is aangekapt.
De noord-westelijk gerichte VOORGEVEL bezit vijf vensterassen waarvan de deuropening door een beluikt venster met zesruits 2x(1+2) schuifraam van de rechterhoek gescheiden wordt. Het meest linkse raam bevat een 2x(1+1)-ruits verdeling. De vensters en de deur die in het voorhuis voorkomen, worden door een 11/2-steense strek boven afgesloten en bezitten alle een gecementeerde onderdorpel. Het zich links in de voorgevel bevindende kelderlicht, is als stolpraam uitgevoerd en voorzien van diefijzers. Boven de opgeklampte paneeldeur is een gietijzeren levensboom in het enkelruits bovenlicht geplaatst. Het deurkozijn rust op hardstenen onderdorpel en dito neuten. In de gepleisterde kroonlijst komen drie tweeruits (zaad)zolderraampjes voor.
De LINKERZIJGEVEL van het voorhuis bezit een gedeeld kelderlicht, een vierruits schuifraam erboven met ernaast een klein draairaam en een zolderraampje alle van het type zoals beschreven in de voorgevel. Geheel links, ter hoogte van de overgang van het voorhuis in het achterhuis, bevindt zich een vierruits schuifraam in het hier met golfplaten afgedekte lage middenhuis-gedeelte. Op het zolderraampje na, worden alle ramen ontlast door een 11/2-steense strek en rusten zij op een gecementeerde onderdorpel.
De RECHTERZIJGEVEL van het voorhuis bezit een zesruits schuifraam en een zolderraampje van het bekende type. Het ter plaatse van de overgang van voor- naar achterhuis gesitueerde middenhuis heeft in de eerste bouwlaag vier vensterassen, waarvan de twee, links van de paneeldeur enkelruits schuiframen met tweeruits bovenlichten bevatten en rechts van de deuropening een venster met zesruits schuifraam van het standaardtype; in de tweede bouwlaag twee, hiermee identieke maar smaller uitgevoerde vensters die alle door eensteens segmentboog met blind gevelveld boven worden afgesloten. De vensters rusten alle op gecementeerde onderdorpels, de deur bezit een hardstenen dorpel en het kozijn rust op dito neuten. De topgevel is beschoten en van een makelaar met houten geveltopteken voorzien. De rechterzijmuur van het achterhuis is in halfsteens verband opgetrokken en bevat vijf betonnen vensters met tweeruits stalramen. De ACHTERGEVEL bezit een dubbele deeldeur met middeler in onderschoer, die boven door een 11/2-steens korfboog met gepleisterde sluit- en aanzetstenen, waarop vermeld: '1874', wordt afgesloten. De deuren in deze gevel bestaan alle uit kraalschroten en worden, behoudens de deeldeur zoals vermeld, door eensteens gepleisterde sluit- en aanzetstenen beëindigd. Aan weerszijden van de inrijdeuren, bevindt zich een halfrond afgesloten venster, voorzien van een gecementeerde onderdorpel en boven door een rollaag afgesloten. De halfronde stalraampjes zijn van het type kerkraam. Aan de rechterzijde bevindt zich onder beschreven raampje nog een getoogd vierruits stalraampje met rollaag lekdorpel en geheel rechts in de gevel, onder het licht opgewipte stalgedeelte twee deuren, waarvan het meest rechtse een vierkante deurruit bezit. In het linker gedeelte van de gevel bevindt zich een identiek aan de rechtse deurtjes geplaatste staldeur. Het muurwerk bezit onder de door windveren afgesloten gevellijn alleen aan de linkerzijde vlechtingen. De forse geveltop die bestaat uit verticale kraalschroten wordt door een geveltopteken bekroond.
De aangrenzende SCHUUR wordt vanuit de voorgevel die evenwijdig ligt aan die van het voorhuis linksom als één massa beschreven. De VOORGEVEL van de, deels door rode en gesmoorde oud-Hollandse pan gedekte bijschuur (ca. 1925) met afgewolfd schilddak, ligt bijna gelijk aan de achterzijde van het voorhuis. De voorgevel bezit op de hoeken een 2x2-ruits raam onder een strek. In hun midden is een zesruits schuifraam van het standaardtype aanwezig en rechts hiervan een opgeklampte deur. Beide worden door een 11/2-steens strek afgesloten. De vensters zijn alle voorzien van lekdorpels van baksteen op hun plat.
De LINKERZIJGEVEL van de bijschuur, bevat drie getoogde vensters met meerruits stalraampjes (zg. wiebertjes) die rusten op een uitgemetselde rollaag. Geheel rechts is een opgeklampte staldeur gesitueerd.
De ACHTERGEVEL bezit rechts van een dubbele van kraalschroten voorziene deeldeur die door een korfboog met gepleisterde sluit- en aanzetstenen wordt afgesloten, een kleinere rechthoekige staldeur met eensteens strek. Boven de deuropening bevindt zich een opgeklampt zolderluik.
Het INTERIEUR van het woonhuis is grotendeels gaaf en bezit enkele waardevolle onderdelen. De grote keuken heeft een vloer van portlandcement (rood) en een balkenplafond en oorspronkelijke paneeldeuren. De betegelde schoorsteenmantel is van een houten schouw voorzien, waarin zich ook nog de haardplaat bevindt. De lambrizering is gehout. In de kleine keuken van het middenhuis (ca 1920) bevindt zich een houten schouw met betegelde schoorsteenmantel. De wanden zijn eveneens betegeld, de vloer bestaat uit zg. 'kanneschrotten' ('potscheur'). In de woonkamer zijn nog een houten schouw en balkenplafond aanwezig. De opkamer bevat een kast en eenvoudige schouw.
Het achterhuis bezit een deel met (voormalige) grupstal en hooizolder en is door ankerbalken in vier en later door uitbreiding, in zes gebintvakken onderverdeeld. De bijschuur telt vier gebintvakken met in de voorzijde een bakhuis en varkensstal. Schuingeplaatste spanten (met gesneden telmerken) aan de zijde van het aangrenzende achterhuis dragen de deels op de buitenmuur rustende ankerbalken.
Waardering
- Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een boerderij die in hoofdvorm en detaillering, zowel in ex- als interieur, onder meer met opkamer, grotendeels gaaf bewaard is gebleven. De boerderij vormt een goed voorbeeld van de funktionele en typologische ontwikkeling van de T-boerderij in de vroege twintigste eeuw.
- Van stedenbouwkundige waarde omdat de boerderij karakteristiek en markant is gelegen en onderdeel vormt van de historisch gegroeide bebouwing in dit deel van de gemeente Borculo.
- Van cultuurhistorisch belang als goed voorbeeld van een boerderij met duidelijk afleesbare ontwikkelingsgeschiedenis, in relatie met de agrarische (bedrijfs)ontwikkeling van het gebied. De boerderij geeft tevens een goed beeld van het agrarische leven en het agrarische bedrijf in de Achterhoek in de periode 1850-1940.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
T-FARMHOUSE freely situated in the landscape built third quarter 19th century, with an adjacent BARN on the left side gable dating from 1925.
The farmhouse with adjacent barn is situated to the south of the Haarlosche canal. On the farmyard there is still a modern barn and a wagon shed present which both do not qualify for national monument protection. On three sides of the front house of the farmhouse there is a path consisting of field stone that leads via the right gable, in which there is a mortared well with sandstone edge, to the back courtyard.
Description
The farmhouse (on L-shaped floor plan) is built in red brick, mortared in cross bond. The front and rear houses are respectively covered with smothered and red old-Dutch pan tiles. Only the front house has a (box) gutter on brackets, which however due to an added row of overhanging tiles no longer has any drainage function. Between the adjacent rear house and the side barn there is a valley gutter. The front house is covered by a hipped roof where on the ridge of the roof there are two chimneys. The middle house in the right gable has developed into a complete two-storey residential section with gabled roof with which it is joined to the gabled roof of the rear house.
The north-west facing FRONT FACADE has five window bays of which the door opening is separated by a shuttered window with six-pane 2x(1+2) sash window from the right corner. The leftmost window contains a 2x(1+1)-pane division. The windows and the door which occur in the front house are closed off by a 1½-brick course above and all have a cemented underdorpel. The cellar light located on the left in the front facade is executed as a storm window and provided with theft bars. Above the clamped panel door an iron life-tree is placed in the single-pane fanlight. The door frame rests on hardstone underdorpel and likewise neuted. In the plastered cornice three two-pane (seed) attic windows occur.
The LEFT SIDE GABLE of the front house has a divided cellar light, a four-pane sash window above it with next to it a small casement window and an attic window all of the type as described in the front facade. At the far left, at the height of the transition of the front house into the rear house, there is a four-pane sash window in the low middle house section here covered with corrugated sheets. Apart from the attic window, all windows are unloaded by a 1½-brick course and rest on a cemented underdorpel.
The RIGHT SIDE GABLE of the front house has a six-pane sash window and an attic window of the known type. The middle house situated at the place of the transition from front to rear house has in the first storey four window bays, of which the two, left of the panel door contain single-pane sash windows with two-pane fanlights and to the right of the door opening a window with six-pane sash window of the standard type; in the second storey two, identical to these but narrower executed windows which all are closed off by one-brick segmental arch with blind gable field above. The windows all rest on cemented underdorpels, the door has a hardstone dorpel and the frame rests on likewise neuted. The gable top is clad and provided with a maker with wooden gable top sign. The right side wall of the rear house is built in half-brick bond and contains five concrete windows with two-pane stable windows. The REAR FACADE has a double split door with middle sill in undercarriage, which above is closed off by a 1½-brick corbel arch with plastered closing and setting stones, on which is stated: '1874'. The doors in this gable all consist of beaded schroten and are, apart from the split door as mentioned, ended by one-brick plastered closing and setting stones. On both sides of the entrance doors, there is a semi-circular closed window, provided with a cemented underdorpel and above closed by a roller layer. The semi-circular stable windows are of the church window type. On the right side below the described window there is still an arched four-pane stable window with roller layer leak dorpel and at the far right in the gable, below the lightly raised stable section two doors, of which the rightmost has a square door pane. In the left section of the gable there is a stable door placed identical to the right side doors. The masonry has below the gable line closed by wind vanes flutters only on the left side. The sturdy gable top which consists of vertical beaded schroten is crowned by a gable top sign.
The adjacent BARN is described from the front facade which lies parallel to that of the front house in a clockwise direction as one mass. The FRONT FACADE of the, partly covered by red and smothered old-Dutch pan tile side barn (c. 1925) with half-hipped hipped roof, lies almost level with the rear side of the front house. The front facade has on the corners a 2x2-pane window under a course. In their middle is a six-pane sash window of the standard type present and to the right of this a clamped door. Both are closed off by a 1½-brick course. The windows are all provided with leak dorpels of brick on their flat.
The LEFT SIDE GABLE of the side barn, contains three arched windows with multi-pane stable windows (so-called wiebertjes) which rest on an outmortised roller layer. At the far right a clamped stable door is situated.
The REAR FACADE has to the right of a double split door provided with beaded schroten which is closed off by a corbel arch with plastered closing and setting stones, a smaller rectangular stable door with one-brick course. Above the door opening there is a clamped attic door.
The INTERIOR of the residential house is largely intact and has several valuable components. The large kitchen has a floor of Portland cement (red) and a beam ceiling and original panel doors. The tiled fireplace mantel is provided with a wooden chimney breast, in which the hearth plate is also still present. The wainscoting is wooden. In the small kitchen of the middle house (c. 1920) there is a wooden chimney breast with tiled fireplace mantel. The walls are likewise tiled, the floor consists of so-called 'kanneschrotten' ('potsherd'). In the living room there is still a wooden chimney breast and beam ceiling present. The upper room contains a cupboard and simple chimney breast.
The rear house has a section with (former) cattle stall and hay loft and is subdivided by anchor beams into four and later by expansion, into six bay sections. The side barn has four bay sections with in the front side a bakehouse and pig sty. Obliquely placed roof trusses (with carved carpenters' marks) on the side of the adjacent rear house support the anchor beams resting partly on the outer wall.
Valuation
- Of architectural-historical value as a good example of a farmhouse which in main form and detailing, both in exterior and interior, including with upper room, has remained largely intact. The farmhouse is a good example of the functional and typological development of the T-farmhouse in the early twentieth century.
- Of urban planning value because the farmhouse is characteristic and prominent in location and forms part of the historically developed built environment in this part of the municipality Borculo.
- Of cultural-historical importance as a good example of a farmhouse with clearly legible development history, in relation with the agricultural (business) development of the area. The farmhouse also gives a good picture of agricultural life and the agricultural business in the Achterhoek in the period 1850-1940.
Nearby in the register
- 't WolinkBoerderijunder 1 mi
- Kerk, Wolinkweg 19Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- VeldinkBoerderijunder 1 mi
- Schuur(M), Eibergseweg 58Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.