Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vierde Verlaat/Sapsverlaat
Musselkanaal, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Schutsluis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1841
- Address
- Schoolstraat bij 104 A, 9581 GE Musselkanaal (Stadskanaal 20)
- Place
- Musselkanaal
- Municipality
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.95990, 6.97855
- Part of complex
- 516245
- Monument number
- 516247
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesHistorical map archives, georeferenced via AllmapsDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 16. Groningen. 17. Drenthe" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het Vierde Verlaat, Eerste Musselverlaat of Sapsverlaat werd aangelegd in 1841 in opdracht van de stad Groningen (stadsbezitting). De naam Sapsverlaat is afkomstig van de sluismeesters J.E. Sap en O. Sap die in functie waren, uit het tweede helft van de negentiende eeuw in Musselkanaal. De schutsluis met draaibrug was oorspronkelijk een enkelvoudige sluis, aangelegd door U.J. Reinders uit Hoogezand. De sluis werd in 1910 aan de Schoolkadezijde uitgebreid met een tweede sluiskom en draaibrug in verband met de toename van het scheepsverkeer. De sluis is in de loop der tijd vernieuwd op onderdelen. Het houten materiaalhokje en het gemaal, gelegen op de dam, zijn na-oorlogs en komen voorlopig wegens te geringe ouderdom niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. De sluismeesterswoning uit 1858 werd in 1962 afgebroken.
Omschrijving
SCHUTSLUIS, bestaande uit twee bovenhoofden, twee benedenhoofden en twee schutkolken, met dubbele DRAAIBRUG.
De beide schutkolken hebben donker bakstenen wanden afgezet met hoekstaal en worden gescheiden door een gemetselde dam met aan beide zijden twee dichtgemetselde rondbogen; ijzeren bolders.
Boven- en benedenhoofd van de kleine schutkolk (straatzijde), oorspronkelijk aangelegd in 1841, hebben donker bakstenen sluiswanden met natuurstenen dekstenen. In het bovenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme; dubbele schotbalksponningen aan weerszijden. In het benedenhoofd vernieuwde houten puntdeuren met niet-originele leuningen (buisstaal); dubbele schotbalksponningen aan weerszijden.
Boven- en benedenhoofd van de grote kolk (kadezijde), aangelegd in 1910, hebben donker bakstenen sluiswanden met natuurstenen dekstenen. In het boven- en benedenhoofd houten puntdeuren met ijzeren leuningen van hoekstaal en ijzeren bedieningsmechanisme. In het bovenhoofd aan de zuidzijde één en aan de noordzijde twee schotbalksponningen; in het benedenhoofd aan weerszijden dubbele schotbalksponningen.
De beide, niet in het verlengde van elkaar geplaatste, ongelijkarmige DRAAIBRUGGEN hebben houten rijvloeren op INP hoofd- en tussenliggers; brugleuningen van gelaste ijzeren profielen; brug aan de kadezijde gemetselde draaikom. De brug gelegen aan de straatzijde is ingekort; gemetselde draaikom afgedekt met beton.
Waardering
Dubbele schutsluis met dubbele draaibrug van algemeen belang vanwege cultuurhistorische en stedenbouwkundige waarde:
- als voorbeeld van een van oorsprong negentiende-eeuwse enkele schutsluis, waarvan in de jaren tien van de twintigste eeuw een dubbele sluis is gemaakt, in de provincie Groningen
- vanwege de historisch-functionele relatie met de andere schutsluizen in het kanaal
- vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen
- vanwege de markante en beeldbepalende ligging in het Musselkanaal
- vanwege de herinnering aan de veenafgravingen en bloeiende scheepvaart.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Fourth Verlaat, First Musselverlaat or Sapsverlaat was constructed in 1841 on behalf of the city of Groningen (city property). The name Sapsverlaat derives from the lock masters J.E. Sap and O. Sap who were in service from the second half of the nineteenth century in Musselkanaal. The lock with bascule bridge was originally a single lock, constructed by U.J. Reinders from Hoogezand. The lock was expanded in 1910 on the Schoolkade side with a second lock chamber and bascule bridge due to the increase in ship traffic. The lock has been renewed in parts over time. The wooden material shed and the pumping station, located on the dam, are post-war and are provisionally not eligible for protection by the national government due to insufficient age. The lock master's house from 1858 was demolished in 1962.
Description
LOCK, consisting of two upper heads, two lower heads and two lock chambers, with double BASCULE BRIDGE.
Both lock chambers have dark brick walls finished with angle steel and are separated by a masonry dam with on both sides two sealed round arches; iron bollards.
Upper and lower head of the small lock chamber (street side), originally constructed in 1841, have dark brick lock walls with natural stone coping stones. In the upper head wooden pointed gates with iron handrails of angle steel and iron operating mechanism; double sill sponsons on both sides. In the lower head renewed wooden pointed gates with non-original handrails (tubular steel); double sill sponsons on both sides.
Upper and lower head of the large chamber (kade side), constructed in 1910, have dark brick lock walls with natural stone coping stones. In the upper and lower head wooden pointed gates with iron handrails of angle steel and iron operating mechanism. In the upper head on the south side one and on the north side two sill sponsons; in the lower head on both sides double sill sponsons.
Both bascule bridges, not placed in line with each other, unequal-armed, have wooden decks on INP main and intermediate beams; bridge handrails of welded iron profiles; bridge on the kade side with masonry pivot circle. The bridge located on the street side has been shortened; masonry pivot circle covered with concrete.
Valuation
Double lock with double bascule bridge of general importance due to cultural-historical and urban planning value:
- as an example of an originally nineteenth-century single lock, of which in the nineteen-tens of the twentieth century a double lock was made, in the province of Groningen
- due to the historical-functional relationship with the other locks in the canal
- due to typological rarity in the province of Groningen
- due to the striking and visually defining location in the Musselkanaal
- due to the memory of peat excavations and flourishing shipping.
Nearby in the register
- Winkelwoning, Schoolstraat 107Werk-woonhuisunder 1 mi
- Ter MarseWoonhuisunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Ceresstraat 2 ADienstwoningunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Ceresstraat 1Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.