Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Ceresstraat 1
Stadskanaal, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1935 - 1936
- Address
- Ceresstraat 1, 9502 EA Stadskanaal
- Place
- Stadskanaal
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.97229, 6.97506
- Monument number
- 516263
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1870 map "Kaart van Westerwolde : zijnde het 6e schooldistrict in de Provincie Groningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WATERTOREN gebouwd in 1935/36 in opdracht van de N.V. Waterleidingmaatschappij voor de provincie Groningen (WAPROG). Als esthetisch adviseur werd ir. H.F. Mertens uit Bilthoven aangetrokken, die het ontwerp maakte. Voor de betonnen draagconstructie en het reservoir was het waterleidingbedrijf zelf verantwoordelijk. De uitvoering van het betongedeelte was in handen van de N.V. Betonbouw Hoogkerk. De watertoren was nodig omdat de afstand tussen de regio Stadskanaal en het pompstation in Onnen te groot was om voldoende druk op het leidingnet te houden. Tevens werd een watertoren gepland in Oude Pekela; deze kwam in 1938 gereed, eveneens naar een ontwerp van H.F. Mertens.
De toren in Stadskanaal, die is vormgegeven in een Zakelijk Expressionistische stijl, is 43 meter hoog en is uitgerust met een vlakbodemreservoir van gewapend beton met een inhoud van 900 m. Sinds 1987 is het gebouw niet meer in gebruik. De WAPROG verkocht het pand dat nu in handen is van de gemeente Stadskanaal. Het gebouw verkeert nog in originele staat en wacht op een nieuwe bestemming.
De watertoren is markant gelegen aan een aftakking van het Stadskanaal, op het punt waar het Stadskanaal een knik maakt, ter hoogte van de afslag naar de Gedempte Vleddermond. Een met klinkers bestrate inrit met aan weerszijden een muur met pergola vormt de entree naar de toren.
Omschrijving
WATERTOREN, bestaande uit een draagconstructie van gewapende beton, een betonnen vlakbodemreservoir en een ommanteling van een licht gesinterde rode baksteen, gemetseld in kettingverband. Het ronde platte dak, dat bekleed is met mastiek, heeft een gemetselde borstwering met betonnen dekrand waarop een buis steunend op open ijzeren ringen. Op het dak een stalen luik en een gemetselde schoorsteen met betonnen dekplaat. De ronde schacht van de toren wordt aan vier zijden geaccentueerd door gemetselde "steunberen", die in de lengte in drieën worden gedeeld door diepe sleuven, waarin zich vensters bevinden. De steunberen reiken tot ruim halverwege de ommanteling van het iets overstekende ronde reservoir, waardoor het lijkt alsof ze het reservoir dragen.
De gevels worden geleed door stalen vensters met rollaag en betonnen onderdorpel; beganegronds drie gebogen, liggende meerruitsvensters; op de derde verdieping vier ronde stalen vensters met roedenverdeling; in het reservoirgedeelte, op beide verdiepingen (vijfde en zesde) vier staande stalen drieruits vensters; op de bovenste, zevende verdieping, elf staande stalen drieruits vensters en een dubbele stalen deur. Tevens bevinden zich op de begane grond en de eerste zes verdiepingen vier keer, twee bij twee geplaatste staande drieruitsvensters, verscholen in de achterwand van de sleuven van de steunberen.
De hoofdentree bevindt zich aan de noordzijde en bestaat uit een dubbele stalen deur met halfrond bovenlicht in een portiek met gemetselde rondboog van vier rollagen, "steunend" op twee halfrond gemetselde muurpijlers met natuurstenen afdekplaat; voor de entree een halfronde, twee treden hoge stoep in decoratief metselwerk. De entree wordt aan weerszijden gemarkeerd door een hoge muur met rollaagbeëindiging, die is vastgebouwd aan de twee steunberen die het gedeelte waar zich de entree bevindt beëindigen. Beide hoge muren eindigen hellend en gaan over in twee lage muur die het watertorenterrein deels omsluiten. Op het hoge gedeelte van de beide muren een houten pergola; de muur links van entree heeft een opening.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang de binnenwanden opgetrokken in een decoratief gemetseld groot formaat gele baksteen; de negen betonnen kolommen die het vlakbodemreservoir dragen, het betonnen vlakbodemreservoir; de stalen trappen (met de hand geklonken in machinefabriek Koster, Stadskanaal).
Waardering
Watertoren van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een watertoren uit 1935 met vlakbodemreservoir in gewapend beton
- vanwege de opvallende expressieve vormgeving
- als goede representant van het oeuvre van ir. H.F. Mertens
- vanwege de hoge mate van gaafheid van zowel het in- als het exterieur
- vanwege de betekenis voor de geschiedenis van de WAPROG en de watervoorziening in de provincie Groningen
- vanwege de typologische zeldzaamheid in de provincie Groningen
- vanwege de beeldbepalend ligging aan het Stadskanaal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
WATER TOWER built in 1935/36 on behalf of the N.V. Waterleidingmaatschappij voor de provincie Groningen (WAPROG). Engineer H.F. Mertens from Bilthoven was engaged as aesthetic advisor and produced the design. The water company itself was responsible for the concrete load-bearing structure and the reservoir. The execution of the concrete work was carried out by N.V. Betonbouw Hoogkerk. The water tower was necessary because the distance between the Stadskanaal region and the pumping station in Onnen was too great to maintain sufficient pressure on the water distribution network. A water tower was also planned in Oude Pekela; this was completed in 1938, also designed by H.F. Mertens.
The tower in Stadskanaal, which is designed in a Business Expressionist style, is 43 metres high and is equipped with a flat-bottomed reinforced concrete reservoir with a capacity of 900 m³. Since 1987 the building has not been in use. WAPROG sold the property which is now in the hands of the municipality of Stadskanaal. The building remains in its original state and awaits a new purpose.
The water tower is markedly situated at a branch of the Stadskanaal, at the point where the Stadskanaal bends, at the level of the turn-off towards the Gedempte Vleddermond. An entrance drive paved with clinker bricks with a wall and pergola on either side forms the entrance to the tower.
Description
WATER TOWER, consisting of a load-bearing structure of reinforced concrete, a concrete flat-bottomed reservoir and a cladding of light sintered red brick, laid in stretcher bond. The round flat roof, which is clad in mastic, has a brick parapet with concrete coping and a pipe supported on open iron rings. On the roof a steel hatch and a brick chimney with concrete capping plate. The round shaft of the tower is accentuated on four sides by brick "buttresses", which are divided lengthwise into thirds by deep slots, in which windows are located. The buttresses extend to well over halfway up the cladding of the slightly projecting round reservoir, making it appear as though they support the reservoir.
The facades are articulated by steel windows with roller shutter and concrete sill; on the ground floor three curved, horizontal multi-pane windows; on the third storey four round steel windows with glazing bars; in the reservoir section, on both storeys (fifth and sixth) four vertical steel three-pane windows; on the topmost, seventh storey, eleven vertical steel three-pane windows and a double steel door. There are also on the ground floor and the first six storeys four times, two by two placed vertical three-pane windows, concealed in the back wall of the slots of the buttresses.
The main entrance is on the north side and consists of a double steel door with semicircular fanlight in a porch with brick semicircular arch of four roller courses, "supported" by two semicircular brick wall piers with natural stone capping plate; in front of the entrance a semicircular, two-step high stoop in decorative brickwork. The entrance is marked on either side by a high wall with roller shutter termination, which is built onto the two buttresses which terminate the section where the entrance is located. Both high walls end sloping and merge into two low walls which partially enclose the water tower grounds. On the high section of both walls a wooden pergola; the wall to the left of the entrance has an opening.
In the INTERIOR of particular importance are the inner walls constructed in decoratively laid large-format yellow brick; the nine concrete columns which support the flat-bottomed reservoir, the concrete flat-bottomed reservoir; the steel stairs (hand-riveted at Koster machinery works, Stadskanaal).
Valuation
Water tower of general importance because of cultural and architectural-historical value
- as an example of a water tower from 1935 with flat-bottomed reservoir in reinforced concrete
- because of the striking expressive design
- as a good representative of the oeuvre of engineer H.F. Mertens
- because of the high degree of integrity of both interior and exterior
- because of its significance for the history of WAPROG and water supply in the province of Groningen
- because of typological rarity in the province of Groningen
- because of its landmark location on the Stadskanaal.
Nearby in the register
- Ter MarseWoonhuisunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Ceresstraat 2 ADienstwoningunder 1 mi
- Slachthuis, Oosterstraat 73Industrieunder 1 mi
- Protestantse kerk, Oosterkade 5Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.