Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kindertehuis of Centrale Gebouw
Alphen aan den Rijn, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sociale zorg, liefdadigheid
- Function
- Kindertehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1910 - 1911
- Address
- Cornelis Geellaan 43, 2406 JE Alphen aan den Rijn
- Place
- Alphen aan den Rijn
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12454, 4.66609
- Part of complex
- 516128
- Monument number
- 516129
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1905 map "Bl. 17 Leiden, 1905" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De eerste steen van het Centrale Gebouw of KINDERTEHUIS, onderdeel van het complex van de Marthastichting, werd 7 juni 1910 gelegd en op 30 april 1911 werd het pand ingewijd. In het kindertehuis, dat ontworpen is in de Nieuw-Historiserende stijl, werd gewassen en gekookt terwijl in een met het hoofdgebouw verbonden paviljoen, de douche- en badgelegenheid was ondergebracht (oost). Aan het douche- en badgebouw is in de jaren negentig van de 20ste eeuw een achtzijdig aanbouw in passende vormgeving toegevoegd; het douche- en badgebouw is toen met het hoofdgebouw verbonden door een vernieuwd tussenlid. Het interieur van het Centrale Gebouw is geheel vernieuwd.
Omschrijving
Het Centrale Gebouw is in rode baksteen opgetrokken over twee bouwlagen op een rechthoekige plattegrond. Aan de oostkant bevindt zich tegen de eindgevel een rechthoekig paviljoen (bad- en douchegebouw) van één bouwlaag, die vier vensterassen telt en iets smaller is dan het hoofdvolume; een tussenlid verbindt de beide volumes met elkaar. Tegen de westelijke eindgevel is een eenlaagse uitbouw van twee vensterassen. De drie delen worden afgedekt door een overstekend wolfdak met gesmoorde tuile-du-Nordpannen, windveren en goten op gesneden klampen. Op het oostelijke nokeind van het hoofdvolume staat een dakruiter onder een koperen uidak met aan vier zijden uurwerken en galmborden. Zes kleine dakkapellen onder lessenaardakjes en vier onder zadeldaken op het hoofdvolume. Langgerekte platte dakkapellen op de uitbouwen.
De gevels zijn geleed door vensters die zijn samengesteld uit zesruits ramen; onder de vensters hardstenen waterdorpels. Op de begane grond en in de geveltoppen boven de vensters lateien van kunststeen en segmentvormige ontlastingsbogen met aanzet- en sluitstenen. De toegangsdeuren zijn voorzien van rijk gedecoreerde kunststenen omlijstingen. Bij de ingangen hardstenen stoepen en schampstenen. Grote muurankers op de hoogte van de verdiepingsvloer.
De symmetrische voorgevel (noord) telt negen vensterassen. Centraal in de gevel de omlijste ingang: een houten deur onder een rondboog met een ovaal bovenlicht, gevat in een omlijsting met schijnvoegen, kroonlijstjes, pilasters, in reliëf "AºD" en "1910" en een rondboog fronton met daarin een kinderkopje. Op de begane grond kruisvensters, op de verdieping stolpvensters.
In de symmetrische eindgevel van de westelijke uitbouw een omlijste ingang tussen twee grote samengestelde vensters. De deur eindigt hier in een korfboog en heeft een omlijsting met een rechtgesloten achtruits bovenlicht, voluten en een rondboog fronton met een schelpmotief. Boven de deur een hardstenen gevelsteen met de inscriptie "De liefde sticht". In de afgeknotte geveltop een negenruits venster tussen twee zesruits vensters. Achter deze eindgevel bevindt zich de eindgevel van het hoofdvolume, met twee stolpvensters en twee zesruits vensters.
De achtergevel (zuid) telt veertien vensterassen. De vensters zijn hier per drie gekoppeld met op de begane grond kloostervensters en op de verdieping enkele vensters. In de vierde vensteras van links en van rechts bevinden zich houten deuren met bovenlichten. In de zevende vensteras van links een rondboogvormige deur onder een rechtgesloten bovenlicht gevat in een omlijsting met een driehoekig fronton. De deur wordt geflankeerd door achtruits zijlichten. Door de deuren en afwijkende vensterformaten zijn de vensterassen verschillend van breedte en is deze gevel als enige niet symmetrisch ingedeeld.
De eindgevel aan de oostzijde wordt op de begane grond in beslag genomen door het tussenlid dat het bad- en douchegebouw verbindt met het hoofdvolume. In de geveltop een balkondeur geflankeerd door twee stolpvensters. Op de nok van de uitbouw staat een grote vierkante dakruiter met horizontale zesruits vensters. In de eindgevel van het hoofdvolume vier zesruits vensters.
Het bad- en douchegebouw is opgetrokken op een rechthoekige plattegrond onder een tentdak. De top van het dak is aan een zijde opgelicht en er zijn horizontale achtruits vensters tussen geplaatst, waardoor een lichthuis is ontstaan. In de gevels zesruits vensters en gekoppelde vierruits vensters en glasdeuren met roedenverdeling.
Waardering
Het Centrale Gebouw van de Marthastichting is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde te weten de rol die het heeft gespeeld in de sociaal-culturele ontwikkeling van kindertehuizen in het begin van de twintigste eeuw.
Het Centrale Gebouw is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde wegens de vormgeving in de Nieuw-Historiserende bouwstijl en als kenmerkend voorbeeld in het oeuvre van de gebroeders Van Nieukerken.
In stedenbouwkundig opzicht is het Centrale Gebouw van algemeen belang vanwege de functionele en ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van het complex in de parkaanleg.
Het exterieur van het gebouw is in hoge mate gaaf.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The first stone of the Central Building or CHILDREN'S HOME, part of the complex of the Martha Foundation, was laid on 7 June 1910 and on 30 April 1911 the building was inaugurated. In the children's home, which was designed in the Neo-Historicist style, washing and cooking took place while in a pavilion connected to the main building, the shower and bathing facilities were housed (east). In the 1990s an octagonal extension in matching design was added to the shower and bath building; the shower and bath building was then connected to the main building by a renewed intermediate section. The interior of the Central Building has been completely renovated.
Description
The Central Building is constructed in red brick over two storeys on a rectangular floor plan. On the east side, against the gable end, there is a rectangular pavilion (bath and shower building) of one storey, which has four window bays and is slightly narrower than the main volume; an intermediate section connects the two volumes. Against the western gable end is a single-storey extension of two window bays. The three parts are covered by an overhanging half-hipped roof with hipped tuile-du-Nord tiles, wind ridges and gutters on cut brackets. On the eastern ridge end of the main volume stands a roof turret under a copper roof with clocks on four sides and gable boards. Six small roof dormers under lean-to roofs and four under gabled roofs on the main volume. Elongated flat roof dormers on the extensions.
The facades are articulated by windows composed of six-pane windows; beneath the windows are hardstone drip mouldings. On the ground floor and in the gable tops above the windows are lintels of artificial stone and segmented relieving arches with springing and closing stones. The entrance doors are fitted with richly decorated artificial stone frames. At the entrances are hardstone stoops and chamfered stones. Large ornamental wall anchors at the height of the floor.
The symmetrical front facade (north) has nine window bays. Centrally in the facade is the framed entrance: a wooden door under a round arch with an oval fanlight, set in a frame with mock joints, small cornices, pilasters, in relief "AºD" and "1910" and a round arch pediment with a cherub's head within. On the ground floor are cross windows, on the upper floor are sash windows.
In the symmetrical gable end of the western extension is a framed entrance between two large composite windows. The door ends here in a basket arch and has a frame with a right-angled eight-pane fanlight, volutes and a round arch pediment with a shell motif. Above the door is a hardstone fascia stone with the inscription "Love builds". In the truncated gable top is a nine-pane window between two six-pane windows. Behind this gable end is the gable end of the main volume, with two sash windows and two six-pane windows.
The rear facade (south) has fourteen window bays. The windows here are coupled in threes with cloister windows on the ground floor and single windows on the upper floor. In the fourth window bay from left and from right are wooden doors with fanlights. In the seventh window bay from left is a round arch-shaped door under a right-angled fanlight set in a frame with a triangular pediment. The door is flanked by eight-pane side lights. Because of the doors and differing window formats, the window bays vary in width and this facade is the only one without symmetrical layout.
The gable end on the east side is occupied on the ground floor by the intermediate section connecting the bath and shower building to the main volume. In the gable top is a balcony door flanked by two sash windows. On the ridge of the extension stands a large square roof turret with horizontal six-pane windows. In the gable end of the main volume are four six-pane windows.
The bath and shower building is constructed on a rectangular floor plan under a tent roof. The top of the roof is opened on one side and horizontal eight-pane windows are placed between, creating a light well. In the facades are six-pane windows and coupled four-pane windows and glazed doors with glazing bars.
Valuation
The Central Building of the Martha Foundation is of general interest because of its cultural-historical value, namely the role it has played in the socio-cultural development of children's homes in the early twentieth century.
The Central Building is of general interest because of its architectural-historical value due to its design in the Neo-Historicist building style and as a characteristic example in the oeuvre of the Van Nieukerken brothers.
In urban planning terms, the Central Building is of general interest because of the functional and spatial coherence with the other components of the complex in the park layout.
The exterior of the building is in a high degree of integrity.
Nearby in the register
- Park, Cornelis Geellaan bij 43Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Zitbank, Cornelis Geellaan bij 43Straatmeubilairunder 1 mi
- toegangshekErfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Cornelis Geellaan 45Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.