Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Cortgene 8
Alblasserdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1899
- Address
- Cortgene 8, 2951 ED Alblasserdam
- Place
- Alblasserdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.86209, 4.65591
- Monument number
- 516070
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "S2. Supplementblad No. 2 Pelser en Noord. Alblasserdam (1879)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KERK van de Nederlands-Hervormde gemeente uit 1899 in neogotische stijl. De Grote Kerk ligt buitendijks, aan de Cortgene even terug van de weg aan een voorplein dat met een hek en bomen is omgeven. Direct ernaast ligt de pastorie uit 1882 in neoklassieke stijl die voor bescherming van ondergeschikt belang is.
De consistorie aan de achterzijde van de kerk is recentelijk verbouwd waarbij een aantal binnenwanden zijn verwijderd en nieuwe lambriseringen zijn aangebracht. De originele kerklampen zijn in deze ruimte opgehangen. Tevens bevindt zich hier de oude kluis. De kerk heeft een nieuwe houten vloer en een nieuw bankenplan. Het ingangsportaal is middels een nieuwe glazen wand van de kerk afgesloten.
Omschrijving
De symmetrische kerk is opgetrokken in rode baksteen vanuit een Grieks kruisvormige plattegrond. De kerk heeft een samengesteld schilddak met steekkappen en een vierkante klokkentoren met achthoekige opbouw en spits met leien in maasdekking.
De vensteropeningen zijn spitsvormig (in lichte mate). De ramen hebben drie maten waarbij telkens de hoogte verschilt. Tevens zijn er een aantal roosvensters. De vensters hebben ijzeren traceringen, rollagen en gemetselde onderdorpels. Meerdere dubbele houten deuren met ijzerbeslag.
De plinten en gekorniste cordonlijsten zijn in staande donkerrode baksteen uitgevoerd. Op alle hoeken bevinden zich lisenen met schouderstukken. Langs de dakranden telkens getrapt boogfries in het metselwerk. Kerk heeft zinken waterafvoerpijpen en houten daklijsten.
De toren is centraal in de voorgevel (zuid) opgenomen. Onderin de toren bevindt zich de hoofdentree met een spitsvormig entreeportiek. Een hardstenen trapje leidt naar de dubbele houten deuren onder bovenlicht met gietijzeren vierpassen.
Boven de entree een zandstenen gevelsteen met de tekst: "ter nagedachtenis van Cornelis Smit, 1784-1858", een gedenksteen die uit de gesloopte Koepelkerk afkomstig is.
In de toren een groot venster in de voorgevel en aan alle zijden drie smalle galmgaten. Het vierkante torendeel eindigt met een opengewerkte borstwering met daaronder een boogfries. In de achthoekige torenspits boogfries en koperen wijzerplaten. Aan weerszijden van de toren in de voorgevel twee ijzeren roosvensters.
In de symmetrische rechterzijgevel bevinden zich twee entreepartijen met dichtgemetselde spitsboogvormige boogvelden. De deuren worden telkens geflankeerd door kleine spitsboogvormige vensters, in totaal vier. Boven de cordonlijst in het middenrisaliet vijf grote staande spitsboogvormige vensters en in de naastliggende geveldelen twee roosvenstertjes.
De middenrisaliet in de symmetrische achtergevel heeft op de begane grond een risalerend geveldeel, hierboven een spitsboogvormig raam. Aan de zijflanken van de middenrisaliet spitsboogvormige deuren onder een roosvenster. Ernaast een spitsboogvormig venster. In de geveldelen naast het middenrisaliet een spitsboogvormig raam.
In de linkerzijgevel heeft de middenrisaliet drie grote staande spitsboogvormige vensters en twee kleine spitsboogvormige vensters. Links een houten deur met spitsboog onder een roosvenster met tracering.
INTERIEUR. In het tochtportaal enkele grafstenen en twee lancetramen. In de kerk bevinden zich vier balkons met een doorlopende houten paneellambrisering. De balkons steunen op gietijzeren zuiltjes met Korintisch kapiteel. In het balkon in de noordgevel tegenover de hoofdingang, een rijkbewerkte houten orgelkas. Op de begane grond een bewerkte eiken houten preekstoel met zeshoekig afdak en met een hangende zeshoekige kuip die aan de onderzijde een schubbenmotief heeft.
De kerk heeft een houten kap van kraalschoten. Het vlakke plafond en de schuine zijwanden van deze houten constructie rusten op houten klampen en worden bovendien met een ijzeren netwerk van trek- en hangstangen met in het midden een rozet, ondersteund. In het plafond een aantal vierkante ijzeren ventilatieroosters.
In de kerk bevindt zich een tweeklaviers orgel met pedaal, gemaakt in 1881 door de orgelmaker R. Meijer uit Veendam. In 1899 overgeplaatst naar het huidige kerkgebouw. Het instrument werd in 1982 gerestaureerd en uitgebreid door de fa. Reil uit Heerde. De uitbreiding is niet van waarde uit het oogpunt van monumentenzorg.
Waardering
De kerk is van algemeen belang wegens cultuur-historische waarde als voorbeeld van een laat negentiende eeuwse Nederlands Hervormde Kerk.
De kerk is van algemeen belang wegens architectuur-historische waarde vanwege de herkenbare typologie en de neogotische bouwstijl; een voor de protestantse kerkbouw afwijkende bouwstijl.
De kerk is gaaf in hoofdvorm, detaillering en materiaalgebruik. Het interieur is nagenoeg gaaf en vanwege orgelkas, preekstoel en houtconstructie van waarde.
De kerk heeft ensemblewaarde vanwege de beeldbepalende ligging buitendijks, aan de rand van Alblasserdam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
CHURCH of the Dutch Reformed congregation from 1899 in neo-Gothic style. The Grote Kerk is situated outside the dike, on the Cortgene slightly back from the road at a forecourt surrounded by a fence and trees. Directly adjacent lies the parsonage from 1882 in neoclassical style which is of subordinate importance for protection.
The consistory at the rear of the church has recently been renovated with a number of internal walls removed and new panelling installed. The original church lamps are hung in this room. The old safe is also located here. The church has a new wooden floor and a new seating plan. The entrance vestibule is separated from the church by means of a new glazed wall.
Description
The symmetrical church is constructed in red brick from a Greek-cross floor plan. The church has a complex hipped roof with peaked gables and a square bell tower with octagonal superstructure and spire with slate in Maas coverage.
The window openings are pointed (to a slight degree). The windows are in three sizes with the height varying each time. There are also a number of circular windows. The windows have iron tracery, roll mouldings and mortared sills. Several double wooden doors with iron fittings.
The plinths and corniced cordon mouldings are executed in standing dark-red brick. On all corners are pilasters with shoulders. Along the roof edges stepped arch friezes throughout the brickwork. Church has zinc rainwater pipes and wooden roof cornices.
The tower is incorporated centrally in the front façade (south). At the base of the tower is the main entrance with a pointed entrance portico. A sandstone step leads to the double wooden doors beneath a fanlight with cast-iron quatrefoils.
Above the entrance a sandstone facade stone with the text: "in memory of Cornelis Smit, 1784-1858", a memorial stone originating from the demolished Koepelkerk.
In the tower a large window in the front façade and on all sides three narrow sound holes. The square tower section ends with an open battlemented parapet with below it an arch frieze. In the octagonal tower spire arch friezes and copper clock faces. On either side of the tower in the front façade two cast-iron circular windows.
In the symmetrical right-side façade are two entrance sections with sealed pointed-arch arch fields. The doors are each flanked by small pointed-arch windows, four in total. Above the cordon moulding in the central risalit five large tall pointed-arch windows and in the adjacent façade sections two small circular windows.
The central risalit in the symmetrical rear façade has on the ground floor a projecting façade section, above this a pointed-arch window. On the flanks of the central risalit pointed-arch doors beneath a circular window. Beside it a pointed-arch window. In the façade sections beside the central risalit a pointed-arch window.
In the left-side façade the central risalit has three large tall pointed-arch windows and two small pointed-arch windows. On the left a wooden door with pointed arch beneath a circular window with tracery.
INTERIOR. In the entrance vestibule several gravestones and two lancet windows. In the church are four galleries with continuous wooden panel panelling. The galleries rest on cast-iron columns with Corinthian capital. In the gallery in the north façade opposite the main entrance, an ornately worked wooden organ case. On the ground floor an worked oak wooden pulpit with hexagonal canopy and with a hanging hexagonal body which has a scale-like motif on its underside.
The church has a wooden roof truss structure of decorative beading. The flat ceiling and sloping side walls of this wooden construction rest on wooden brackets and are moreover supported by an iron network of tie and hanging rods with a rosette in the centre. In the ceiling a number of square iron ventilation grilles.
In the church is a two-manual organ with pedal, made in 1881 by the organ maker R. Meijer from Veendam. In 1899 relocated to the present church building. The instrument was restored and expanded in 1982 by the firm Reil from Heerde. The expansion is not of value from the point of view of heritage conservation.
Valuation
The church is of general interest because of its cultural-historical value as an example of a late nineteenth-century Dutch Reformed Church.
The church is of general interest because of its architectural-historical value due to its recognizable typology and neo-Gothic architectural style; a building style that differs from typical Protestant church construction.
The church is authentic in main form, detailing and material use. The interior is nearly authentic and is of value because of the organ case, pulpit and wooden roof structure.
The church has ensemble value because of its visually dominant location outside the dike, on the outskirts of Alblasserdam.
Nearby in the register
- Woonhuis, Cortgene 7Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Cortgene 127Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kerkstraat 49Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Oost Kinderdijk 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.