Rijksmonumentenregister · Netherlands
Te Werve
Rijswijk, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Rijswijk Rijswijk
- Place
- Rijswijk
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.04620, 4.32228
- Part of complex
- 515691
- Monument number
- 515693
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesLeiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2: HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot het recreatiepark en de voormalige buitenplaats Te Werve.
Het oorspronkelijk rechthoekige, door sloten omgeven perceel ligt parallel aan de oost-west gerichte Van Vredenburchweg en de zandvaart uit circa 1726. Het huis is toegankelijk via een in aanleg 18de-eeuwse oprijlaan met sloot aan de oostzijde, die haaks op het huis staat en in de landschapsperiode een schuine vertakking naar het huis heeft gekregen. In het begin van de 19de eeuw is de oriëntatie een halve slag gedraaid door het verleggen van de toegangspartij van het hoofdgebouw van de oost- naar de noordgevel. De aanleg in landschapsstijl uit dezelfde tijd sloot hierbij aan door de realisatie van een brede zichtas in zuidelijke richting over het gazon en de weilanden, thans een waterpartij 'de put'. In noordelijke richting is een brede zichtlaan uitgespaard.
Ten westen van de oprijlaan is het landschapspark gesitueerd, ten oosten van de oprijlaan ligt een open veld dat in de 19de eeuw als sierweide deel uitmaakte van de aanleg en thans bij de functieverschuiving naar recreatiepark aan het begin van de 20ste eeuw als sportterrein is ingericht.
In het vroeg-19de-eeuwse landschapspark is gebruik gemaakt van het reliëf van het oude duinlandschap. De structuurbepalende elementen worden gevormd door de serpentinevormige beek en de tot vijverpartij vergraven omgrachting (zie Kadastrale Kaart 1812). Langs de beek en vijver staan monumentale solitaire bomen waaronder een Treurbeuk en een Tamme Kastanje. Vanaf de vijverpartij loopt een lusvormige waterloop rond een eilandje, deze loop wordt voor het eerst op een plattegrond van de aanleg uit 1848 door S.W. van Noordaa aangeven. Op deze kaart is tevens een fijnmazig lobbenvormig padenstelsel getekend, waarvan thans een groot deel verdwenen is. De met beuken beplante gebogen laan aan de noordrand van het park is nog gaaf aanwezig. Het parkbos heeft een groot aantal oude bomen. Ten zuiden van het huis heeft de aanleg een open karakter bepaald door het lobbenvormige gazon voor het huis met enkele solitaire bomen, de duiventoren en een vrij zicht over de waterpartij. 'De put' die tussen 1908 en 1910 voor zandwinning is gegraven heeft het weidelandschap vervangen, maar het open karakter is bewaard gebleven. Bij de zandafgraving is aan de zijde van de buitenplaats een sloot gevolgd, die met een bocht om een kunstmatige verhoging in het landschap loopt (deze 'kaagberg' wordt in 1800 genoemd). Aan de westzijde van de aanleg langs 'De put' loopt een oude weg, de Laan van Bode genaamd, die de boeren gebruikten om bij de weilanden te komen.
Toen de buitenplaats in 1920 als clubhuis en recreatieterrein werd aangekocht, werd het buiten in gebruik genomen als ontspanningsoord en recreatiepark. Hiervoor werd Te Werve met een botenhuis, tennisbanen en dergelijke voor deze nieuwe bestemming ingericht.
Het rechthoekige terrein ten oosten van de duiventoren was ingericht als nuts- annex siertuin met kassen, stenen bloembakken, een oranjerie en een tuinmuur. Thans herinneren alleen de oranjerie en tuinmuur aan deze functie.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Te Werve is van algemeen belang:
- vanwege de ouderdom;
- vanwege de vroeg-19de-eeuwse aanleg in landschapsstijl waarbij gebruik is gemaakt van het oude duinlandschap en waarbij de serpentinevormige waterloop en de vijverpartij karakteristiek elementen vormen;
- vanwege de visuele samenhang met de overige onderdelen van de buitenplaats;
- als voorbeeld van een ontspanningsoord en recreatiepark van een grote Nederlandse onderneming.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description component 2: HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the recreation park and former country estate Te Werve.
The originally rectangular parcel, surrounded by ditches, lies parallel to the east-west oriented Van Vredenburchweg and the sand canal from circa 1726. The house is accessible via an eighteenth-century driveway in layout with a ditch on the east side, which stands at right angles to the house and in the landscape period acquired an oblique branch towards the house. At the beginning of the nineteenth century, the orientation was rotated halfway by relocating the access part of the main building from the east to the north facade. The landscape-style arrangement of the same period connected to this by the creation of a broad sight axis in a southerly direction across the lawn and meadows, now a water feature 'de put'. In a northerly direction a broad sight avenue was preserved.
To the west of the driveway is situated the landscape park; to the east of the driveway lies an open field which in the nineteenth century as ornamental meadow formed part of the arrangement and now with the functional shift to recreation park at the beginning of the twentieth century has been laid out as sports grounds.
In the early nineteenth-century landscape park use was made of the relief of the old dune landscape. The structure-determining elements are formed by the serpentine-shaped stream and the moat enlarged into a pond feature (see Cadastral Map 1812). Along the stream and pond stand monumental solitary trees including a Weeping Beech and a Common Horse Chestnut. From the pond feature runs a loop-shaped water course around a small island; this course is indicated for the first time on a plan of the arrangement from 1848 by S.W. van Noordaa. On this map is also drawn a fine-meshed lobe-shaped path system, much of which has now disappeared. The curved avenue planted with beeches along the north edge of the park is still intact. The park wood has a large number of old trees. To the south of the house the arrangement has determined an open character by the lobe-shaped lawn before the house with some solitary trees, the dovecote and a clear view over the water feature. 'De put' which was dug between 1908 and 1910 for sand extraction has replaced the meadow landscape, but the open character has been preserved. During the sand excavation, a ditch on the side of the country estate was followed, which runs with a bend around an artificial elevation in the landscape (this 'kaagberg' is mentioned in 1800). On the west side of the arrangement along 'De put' runs an old road, called the Laan van Bode, which farmers used to reach the meadows.
When the country estate was acquired in 1920 as a clubhouse and recreation grounds, the country property was put into use as a recreational destination and recreation park. For this purpose Te Werve was furnished with a boathouse, tennis courts and the like for this new use.
The rectangular area to the east of the dovecote was laid out as a utility and ornamental garden with greenhouses, stone flower beds, an orangery and a garden wall. Now only the orangery and garden wall remind of this function.
Valuation
The HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Te Werve is of general importance:
- because of its age;
- because of the early nineteenth-century landscape-style arrangement in which use was made of the old dune landscape and in which the serpentine-shaped water course and pond feature form characteristic elements;
- because of the visual coherence with the other components of the country estate;
- as an example of a recreational destination and recreation park of a major Dutch enterprise.
Nearby in the register
- Te WerveKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Tuinsieraad, Van Vredenburchweg bij 105Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Duivenhok(L), Van Vredenburchweg bij 105Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Orangerie, Van Vredenburchweg bij 105Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.