Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Tolstraat 1
Meerkerk, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1890
- Address
- Tolstraat 1, 4231 BB Meerkerk (Vijfheerenlanden 26)
- Place
- Meerkerk
- Municipality
- Vijfheerenlanden
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.92140, 4.99873
- Monument number
- 515487
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Laat-negentiende eeuws WOONHUIS van het type herenhuis. Het huis is omstreeks 1890 gebouwd voor een niet bij naam bekende opdrachtgever, door en eveneens onbekende architect.
Het huis is gebouwd in een aan het Eclecticisme verwante bouwstijl met invloeden van de Hollandse Neo-Renaissance. Het pand is lange tijd in gebruik geweest als burgemeesterswoning maar heeft tegenwoordig weer de oorspronkelijke functie van particulier woonhuis. Het pand vormt de noord- westelijke afsluiting van een klein plein. Hierdoor is het pand een belangrijke stedebouwkundige en beeldbepalend element in het hart van van Meerkerk.
Omschrijving
Vanuit een rechthoekige plattegrond, in baksteen opgetrokken huis met verdieping onder een met Bouletpannen gedekt, afgeknot schilddak. Symmetrische, vijf-assige voorgevel van het type lijstgevel met getoogde gevelopeningen, hardstenen plint en hoeklisenen met geprofileerde kroonlijstjes tussen de bouwlagen en hoekaccenten met diamantkop. Licht risalerende middentravee met in de deur twee ramen met smeedijzeren raamdecoraties. De deur staat tussen wit geschilderde accenten met diamantkop, onder een met glas-in-lood ingevuld bovenlicht en een strekse boog met hardstenen sluitsteen, die is verbonden met een geprofileerd kroonlijstje. Aan weerszijden van de deur staan twee vensters met hardstenen onderdorpel die door middel van eveneens hardstenen platen met de plint zijn verbonden. De bovenlichten en de strekse bogen met sluitsteen zijn als die boven de deur. Op de verdieping in het risaliet een boven een geprofileerde lijst staand venster met T-raam, waarin een getoogd, met glas-in-lood ingevuld bovenraam. Het venster staat tussen hoekaccenten met diamantkoppen. Aan weerszijden van het risaliet twee iets bredere, maar verder identieke vensters met aan de hardstenen onderdorpel een wit geschilderde "vensterbaard". Alle verdiepingsvensters staan onder strekse bogen met hardstenen sluitstenen als die op de begane grond. De gevel wordt beëindigd door een wit geschilderd, gepleisterd entablement met geprofileerde uitkragende gootlijst. Uit het midden van het voorste dakschild steekt een met zink gedekte rondboogvormige dakkapel met rechthoekige vleugelstukken, een rondboog venster binnen een profiellijst en als bekroning een akroterie met palmet. Aan weerszijden van de dakkapel een zinken dakvenster met ovaal raam binnen een geprofileerde omlijsting.
Rechter zijgevel met gepleisterde plint. In beide bouwlagen een links tegen de hoekliseen aanstaand venster, een smallere versie van de vensters op de begane grond in de voorgevel. Rechts in de gevel staan twee vensters op de begane grond en één op de verdieping, gelijk aan de verdiepingsvenster in de voorgevel. De gevel wordt, evenals de achtergevel en de andere zijgevel beëindigd door een dunne kroonlijst. Uit het dakschild links en rechts steekt een gemetselde schoorsteen.
Achtergevel met gepleisterde plint en rechtgesloten gevelopeningen met glas-in- lood bovenlichten onder strek. Links op de begane grond een dubbele glasdeur met rechts daarvan een smallere versie hiervan. Tussen deze deur en een venster met kruisverdeling in het onderraam staat een klein venstertje. Geheel rechts in de gevel een derde deurpartij. Op de verdieping drie identieke vensters, als het venster op de begane grond. Tegen de hoekliseen van de linker zijgevel staat in beide bouwlagen een venster als de vensters naast de hoekliseen in de andere zijgevel. De glasdeur in het midden van de gevel staat onder een getoogd bovenlicht met glas-in-lood als die van de vensters rechts in deze gevel. Het rechtgesloten, onder rollaag staande zesruits venster links van de deur is toegevoegd. Het hierboven staande verdiepingsvenster is als de verdiepingsvensters in de voorgevel. Uit het dakschild steken twee gemetselde schoorstenen. Het ijzeren tuinhek links van het huis staat tussen gemetselde balusters en op eveneens gemetselde muurtjes.
In het interieur zijn enkele oorspronkelijke onderdelen bewaard gebleven. De gang heeft een marmeren vloer. In de voorkamer op de begane grond zijn de vensters voorzien van blinden. In de achterkamer staat een marmeren schouw. De trap naar de verdieping is een scheluwe trap met snijwerk in de trappaal. De paneeldeuren op de verdieping staan, evenals die op de begane grond en de vensters, binnen geprofileerde kozijnen. De ruimteindeling op de verdieping is gewijzigd. De kelder bevat troggewelfjes en een met plavuizen bedekte vloer.
Waardering
Het herenhuis is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedebouwkundige waarde.
- Het herenhuis is van cultuurhistorisch belang vanwege de geschiedenis als ambtswoning van de burgemeester.
- Het herenhuis heeft architectuurhistorische waarde als een karakteristiek voorbeeld van woningbouw voor welgestelden uit de betreffende bouwperiode en als representant van een destijds gangbare bouwstijl.
- Vanwege de situering en als representatief en beeldbepalend onderdeel van de dorpsbebouwing is er tevens sprake van stedebouwkundige en ensemblewaarde.
- Het huis is bovendien van belang vanwege de herkenbaarheid en de redelijke mate van gaafheid van het exterieur en delen van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Late nineteenth-century TOWNHOUSE of the townhouse type. The house was built around 1890 for a client whose name is not known, by an architect who is likewise unknown.
The house was built in a building style related to Eclecticism with influences from Dutch Neo-Renaissance. The property was in use for a long time as the mayor's residence but nowadays has returned to its original function as a private dwelling. The property forms the north-western closure of a small square. As a result, the property is an important urban planning and characterising element in the heart of Meerkerk.
Description
From a rectangular ground plan, a house built in brick with a storey under a hipped roof covered with Boulet tiles. Symmetrical, five-bay front facade of the cornice-topped type with arched facade openings, hard stone plinth and corner pilasters with moulded cornices between storeys and corner accents with diamond head. Slightly projecting central bay with in the door two windows with wrought-iron window decorations. The door stands between white-painted accents with diamond head, under a fanlight filled with leaded glass and a flat arch with hard stone keystone, which is connected with a moulded cornice. On either side of the door stand two windows with hard stone sill which are connected by means of hard stone plates to the plinth. The fanlights and the flat arches with keystones are as those above the door. On the storey in the risalit a window standing above a moulded list with T-frame, in which an arched fanlight filled with leaded glass. The window stands between corner accents with diamond heads. On either side of the risalit two slightly wider, but otherwise identical windows with on the hard stone sill a white-painted "window beard". All storey windows stand under flat arches with hard stone keystones as those on the ground floor. The facade is terminated by a white-painted, rendered entablature with moulded projecting gutter moulding. From the centre of the front roof slope projects a curved roof dormer covered with zinc with rectangular wing pieces, a round-arch window within a moulded frame and as crown an acroterion with palmette. On either side of the roof dormer a zinc roof light with oval window within a moulded frame.
Right side facade with rendered plinth. In both storeys a window standing on the left against the corner pilaster, a narrower version of the windows on the ground floor in the front facade. On the right in the facade stand two windows on the ground floor and one on the storey, equal to the storey window in the front facade. The facade is, as well as the rear facade and the other side facade, terminated by a thin cornice. From the roof slope on the left and right projects a brick chimney.
Rear facade with rendered plinth and right-angled facade openings with leaded glass fanlights under flat arch. On the left on the ground floor a double glazed door with to its right a narrower version of this. Between this door and a window with glazing bars in the lower frame stands a small little window. Far right in the facade a third door section. On the storey three identical windows, as the window on the ground floor. Against the corner pilaster of the left side facade stand in both storeys a window as the windows beside the corner pilasters in the other side facade. The glazed door in the centre of the facade stands under an arched fanlight with leaded glass as those of the windows on the right in this facade. The right-angled, under rolling bond standing six-pane window to the left of the door was added. The storey window above it is as the storey windows in the front facade. From the roof slope project two brick chimneys. The iron garden gate to the left of the house stands between brick balusters and on likewise brick walls.
In the interior some original components have been preserved. The corridor has a marble floor. In the front room on the ground floor the windows are provided with blinds. In the back room stands a marble fireplace. The staircase to the storey is a winding staircase with carved work in the stair string. The panelled doors on the storey stand, as well as those on the ground floor and the windows, within moulded frames. The room layout on the storey has been altered. The cellar contains barrel vaults and a floor covered with tiles.
Valuation
The townhouse is of general importance because of its cultural-historical, architectural-historical and urban planning value.
- The townhouse is of cultural-historical importance because of its history as official residence of the mayor.
- The townhouse has architectural-historical value as a characteristic example of housing construction for the well-to-do from the building period in question and as a representative of a building style that was current at that time.
- Because of its location and as a representative and characterising component of the village development, there is also a matter of urban planning and ensemble value.
- The house is moreover of importance because of the recognisability and the reasonable degree of integrity of the exterior and parts of the interior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Kerkstraat 2 aWoonhuisunder 1 mi
- Kerk, Kerkstraat 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Hotel Sap en SapWoonhuisunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Burgemeester Sloblaan 18Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.