Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Doezastraat 2 A
Leiden, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Doezastraat 2 A, 2311 HB Leiden
- Place
- Leiden
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15501, 4.48955
- Monument number
- 515117
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Stedelijke GYMNASIUM aan de Doezastraat in 1883 ontworpen door de gemeente-architect J.W. Schaap in de stijl van de Engelse Neo-Gotiek. Het ontwerp is exemplarisch voor Schaaps oeuvre, dat weliswaar diverse bouwstijl-varianten laat zien, maar waarin pleisterwerk decoraties de boventoon voeren. De ornamenten en details van dit ontwerp zijn afkomstig uit de Engelse Tudorgotiek.
Het schoolgebouw werd gebouwd op het terrein van de Grote Ruïne, dat sinds de buskruitramp uit 1807 braak lag. Voor het terrein passeerden diverse plannen de revue. Er werd gedacht aan een feestgebouw, universiteitsgebouw en woningen. Allen in combinatie met een park. In 1883 werden zowel het gymnasium als de HBS voor meisjes aan de Garenmarkt (eveneens van Schaap) gebouwd. Het Rijksmuseum voor Natuurlijke Historie werd er later tussengevoegd. In 1884 werd de Koepoortsgracht gedempt en ontstond de Doezastraat. In 1886 werd het aangrenzende Van der Werfpark naar een ontwerp van tuinarchitect Copijn aangelegd. Het gymnasium staat achter een ijzeren hek en maakt inmiddels deel uit van het beschermd stadsgezicht.
Het stedelijk gymnasium is de opvolger van de Latijnse school aan de Lokhorststraat. In 1876 werd er de Wet op het Hoger onderwijs aangenomen, die bepaalde dat er 6-jarige Alfa- en Beta-afdelingen kwamen. Latijn als voertaal werd afgeschaft.
Het gymnasium was oorspronkelijk symmetrisch van opzet. Door een uitbreiding aan de linkerkant (noord) in 1914, is deze symmetrie verdwenen. Doordat de aanbouw geheel in stijl is uitgevoerd maakt het onlosmakelijk deel uit van het schoolgebouw. Rechts (zuid) is een aanbouw toegevoegd die niet zo naadloos aansluit op het ontwerp. Het oorspronkelijke steile afgeknotte schilddak op de middenrisaliet is verwijderd.
Omschrijving
Het gymnasium is onderkelderd en over twee bouwlagen opgetrokken in rode baksteen onder een samengesteld afgeknot schilddak met antracietgrijze Hollandse pannen en een goot.
De hoofdzakelijk rechthoekige plattegrond van het gebouw is enigszins onregelmatig door verschillende uitbouwen en risalieten. De hoofdingang in de voorgevel (west) bevindt zich in de drie bouwlagen hoge middelste risaliet. De twee buitenste risalieten van de voorgevel eindigen in een tuitgevel onder een dwarskap. De hoeken van de gevels en risalieten zijn afgeschuind onder uitkragend metselwerk net onder de goot.
Een gepleisterde borstwering met gepleisterde deklijst boven een hardstenen plint. Tussen de begane grond en eerste verdieping een waterlijst met een gepleisterd fries van hangende en staande keperbogen. Rondboogfriezen onder de houten goot en langs de daklijsten van de geveltoppen. IJzeren sierankers in alle gevels. Verder worden de gevels geleed door rechtgesloten vierruits schuifvensters met bovenlichten, die voorzien zijn van driepasmotieven in de bovenhoeken. Rond de vensters geprofileerde en gepleisterde vensterlijsten, die rond de bovenlichten extra zijn aangezet met midden boven de vensters een kleine keperboog.
De voorgevel telt elf vensterassen: een verhoogde middenrisaliet met één vensteras, aan weerszijden twee vensterassen, daarnaast de zijrisalieten met ieder twee vensterassen en geheel links de twee vensterassen die later in stijl zijn aangebouwd.
De hoofdingang in de middelste risaliet bestaat uit een rechtgesloten paneeldeur met een keperboogvormig bovenlicht en twee zijlichten. Voor de ingang een hardstenen bordestrap met een balustrade waarin driepassen. Boven de ingang een gepleisterde banderol, daarboven een dubbel venster met tudorbogen gekoppeld onder één tudorboog. Boven dit venster een gepleisterde gevelsteen met de inscriptie "Anno 1883". Bovenin de middenrisaliet twee smalle gekoppelde vensters met keperbogen.
Dezelfde gekoppelde vensters zijn geplaatst in de geveltoppen van de zijrisalieten. Aan weerszijden van de vensters een gepleisterde cartouche en geheel in de top een penant. Onder de daklijsten klimmende boogfriezen.
In de rechter zijgevel (zuid) twee risalieten met drie vensterassen, waartussen een terugliggende brede vensteras. In de brede vensteras op beide bouwlagen een driedelig venster in een gepleisterde lijst met keperboog. In de linker risaliet voornamelijk nissen in plaats van vensters.
In de linker zijgevel (noord) vijf vensterassen, waarvan de drie rechter assen risaleren. Op de linkerhoek een diagonaal geplaatste gemetselde schoorsteen.
Aan de achterkant (oost) van de school bevinden zich diverse aanbouwen.
Waardering
Het gymnasium is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde wegens de rol die het speelde in de ontwikkeling van het terrein van de Grote Ruïne, dat sinds de buskruitramp uit 1807 braak lag. Het pand is tevens van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde wegens de vormgeving met bijzondere gepleisterde vensterlijsten en ornamenten die afkomstig zijn uit de engelse Tudorgotiek. Het ontwerp is bovendien van belang als kenmerkend voorbeeld van het oeuvre van Schaap.
Het schoolgebouw is stedebouwkundig van belang vanwege de beeldbepalende situering aan de Doezastraat en het Van de Werfpark.
Het exterieur van de school is relatief gaaf.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Stedelijke GYMNASIUM on the Doezastraat designed in 1883 by municipal architect J.W. Schaap in the style of English Neo-Gothic. The design is exemplary of Schaap's oeuvre, which although showing diverse architectural style variants, is dominated by rendered stucco decorations. The ornaments and details of this design are derived from English Tudor Gothic.
The school building was constructed on the site of the Grote Ruïne, which had lain vacant since the gunpowder disaster of 1807. Various plans were considered for the site. There were thoughts of a festive building, university building and dwellings. All in combination with a park. In 1883 both the gymnasium and the HBS for girls on the Garenmarkt (also by Schaap) were built. The Rijksmuseum voor Natuurlijke Historie was later inserted between them. In 1884 the Koepoortsgracht was filled in and the Doezastraat was created. In 1886 the adjacent Van der Werfpark was laid out according to a design by landscape architect Copijn. The gymnasium stands behind an iron fence and now forms part of the protected townscape.
The municipal gymnasium is the successor to the Latin school on the Lokhorststraat. In 1876 the Higher Education Act was adopted, which stipulated that there would be 6-year Alpha and Beta divisions. Latin as the language of instruction was abolished.
The gymnasium was originally symmetrical in layout. Due to an extension on the left side (north) in 1914, this symmetry has disappeared. Because the extension has been executed entirely in style it forms an inseparable part of the school building. On the right (south) an extension has been added that does not fit so seamlessly with the design. The original steep truncated hipped roof on the central risalit has been removed.
Description
The gymnasium is undercellared and constructed over two storeys in red brick under a composite truncated hipped roof with anthracite-grey Dutch tiles and a gutter.
The primarily rectangular floor plan of the building is somewhat irregular due to various outbuildings and risalits. The main entrance in the front facade (west) is located in the three-storey-high central risalit. The two outer risalits of the front facade end in a spout gable under a transverse roof. The corners of the facades and risalits are chamfered under projecting masonry just below the gutter.
A rendered breast wall with rendered drip moulding above a stone plinth. Between the ground floor and first storey a drip moulding with a rendered frieze of hanging and standing herringbone arches. Segmental arch friezes below the wooden gutter and along the roof lines of the gable ends. Ornamental wall anchors in all facades. Furthermore the facades are articulated by straight-sided four-light sash windows with fanlights, which are provided with trefoil motifs in the upper corners. Around the windows profiled and rendered window surrounds, which around the fanlights are additionally emphasized with a small herringbone arch in the centre above the windows.
The front facade has eleven window bays: a raised central risalit with one window bay, on either side two window bays, adjacent to which the side risalits each with two window bays and far left the two window bays which were later added in style.
The main entrance in the central risalit consists of a straight-sided panelled door with a herringbone arch-shaped fanlight and two sidelights. Before the entrance a stone staircase with a balustrade featuring trefoils. Above the entrance a rendered banner stone, above that a double window with Tudor arches coupled under one Tudor arch. Above this window a rendered facing stone with the inscription "Anno 1883". At the top of the central risalit two narrow coupled windows with herringbone arches.
The same coupled windows are placed in the gable ends of the side risalits. On either side of the windows a rendered cartouche and right at the top a pendant. Below the roof lines climbing arch friezes.
In the right side facade (south) two risalits with three window bays, between which a recessed wide window bay. In the wide window bay on both storeys a three-part window in a rendered surround with herringbone arch. In the left risalit primarily niches instead of windows.
In the left side facade (north) five window bays, of which the three right bays are risalited. On the left corner a diagonally placed brick chimney.
At the rear (east) of the school there are various outbuildings.
Valuation
The gymnasium is of general importance due to its cultural-historical value because of the role it played in the development of the site of the Grote Ruïne, which had lain vacant since the gunpowder disaster of 1807. The property is also of general importance due to its architectural-historical value because of the design with special rendered window surrounds and ornaments which are derived from English Tudor Gothic. The design is moreover of importance as a characteristic example of Schaap's oeuvre.
The school building is of urban-planning importance because of its prominent location on the Doezastraat and the Van de Werfpark.
The exterior of the school is relatively intact.
Nearby in the register
- Rijksmuseum v. Natuurlijke HistorieOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Hofje, Heiligen Geesthofje 1Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Sociale zorg, liefdadigheid, Samuel de Zee'shof 1Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Doezastraat 18Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.