Rijksmonumentenregister · Netherlands
Begraafplaats, a.d. Lingend./Oosterwijk Leerdam (Vijfheerenlanden 26)
Leerdam, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Begraafplaats en -onderdelen
- Function
- Begraafplaats
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1829
- Address
- a.d. Lingend./Oosterwijk Leerdam (Vijfheerenlanden 26)
- Place
- Leerdam
- Municipality
- Vijfheerenlanden
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.88090, 5.08433
- Part of complex
- 514992
- Monument number
- 514995
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1820 map "Kaartje van de Groote Koninklijke Weg no. 9, van Gorinchem tot Vianen aan de Lek / Veelwaard Jz. sculp." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de Lingedijk bij het dorp Oosterwijk ligt de in 1829 aangelegde BEGRAAFPLAATS(1) een complex vormend tesamen met het toegangshek en het baarhuisje. De Lingedijk, in de middeleeuwen aangelegd op de noordelijke oeverwal van de rivier, beschermde het achterliggende polderlandschap bij hoge waterstanden. Toch vonden verschillende dijkdoorbraken plaats waaronder een bij Oosterwijk in 1820. Het hierdoor ontstane wiel werd buitengedijkt en het overbodig geworden dijksegment werd in 1828 door het dijkcollege van Ter Leede en Schoonrewoerd aan de gemeente Leerdam overgedragen om het als begraafplaats in te richten. Een jaar eerder was per Koninklijk Besluit bepaald dat vanaf 1829 niet langer in kerken begraven mocht worden maar op een verhoogd terrein buiten de bebouwde kom. De begraafplaats werd na egalisering van het terrein op 1 januari 1830 geopend.
De formele overdracht geschiedde in 1832. In 1843 werd een deel van de algemene begraafplaats afgescheiden door een haag en ingericht als Israëlitische begraafplaats. Een uitbreiding hiervan volgde in 1859 waarvoor een terrein werd aangekocht aan de dijk vlak achter de entree naar de begraafplaats.
Opvallend op het algemene deel zijn enkele grafstenen omgeven door smeedijzeren kettingen of boomstammetjes en een afgebroken grafzuil. Het oudste graf stamt uit 1830.
Omschrijving
Begraafplaats omgeven door een haag van laurier, gelegen op een langgerekt perceel op de dijk van een wiel buiten de bebouwde kom van Leerdam, oostelijk van Oosterwijk. De zuid-westelijke hoek ligt lager, aan de voet van de dijk en is met 32 graven in gebruik als joodse begraafplaats, op het overige deel zijn christelijke graven aangelegd. Beide delen zijn aan de zuidzijde toegankelijk via een hek tussen hekpijlers dat naar een pad leidt wat omgeven is door hulsstruiken en eindigt bij het baarhuisje. Het pandje ligt met de langsgevel aan het pad en scheidt het joodse van het christelijke deel. Afgezien van het joodse deel is de algemene begraafplaats bedekt met grind. Voor de ingang staan twee monumentale lindebomen.
Waardering
De begraafplaats met een joods en een algemeen deel is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als een vroeg en nog bestaand voorbeeld van een begraafplaats aangelegd direct na het Koninklijk Besluit op de ter aarde bestelling van 1829 en als kenmerkend voorbeeld van een buiten de bebouwde kom gelegen israëlitische begraafplaats.
De begraafplaats is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een begraafplaats met een gescheiden aanleg en vanwege de combinatie van bebouwing en groenaanleg op een landschappelijk bijzonder terrein.
De begraafplaats is van belang als ensemble van grafmonumenten en groenelementen.
De begraafplaats is stedenbouwkundig van belang vanwege de bijzondere situering op een voormalig dijksegment.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the Lingedijk near the village of Oosterwijk lies the CEMETERY (1) laid out in 1829, forming a complex together with the entrance gate and the bier house. The Lingedijk, laid out in the Middle Ages on the northern bank levee of the river, protected the polderland behind it during high water levels. Nevertheless several dike breaches occurred, including one near Oosterwijk in 1820. The resulting wiel was excluded from the dike and the no longer needed dike segment was in 1828 transferred by the dike board of Ter Leede and Schoonrewoerd to the municipality of Leerdam to be developed as a cemetery. A year earlier it had been determined by Royal Decree that from 1829 burial in churches was no longer permitted but on raised ground outside the built-up area. The cemetery was opened on 1 January 1830 after levelling of the land.
The formal transfer took place in 1832. In 1843 part of the general cemetery was separated by a hedge and developed as a Jewish cemetery. An expansion of this followed in 1859 for which land was acquired at the dike just behind the entrance to the cemetery.
Notable on the general section are some gravestones surrounded by wrought-iron chains or small tree trunks and a broken gravestone column. The oldest grave dates from 1830.
Description
Cemetery surrounded by a hedge of laurel, situated on an elongated plot on the dike of a wiel outside the built-up area of Leerdam, east of Oosterwijk. The south-west corner lies lower, at the foot of the dike and is in use with 32 graves as a Jewish cemetery, on the remaining part Christian graves are laid out. Both sections are accessible from the south via a gate between gate pillars that leads to a path surrounded by holly shrubs and ends at the bier house. The building stands with its long side along the path and separates the Jewish from the Christian section. Apart from the Jewish section the general cemetery is covered with gravel. Two monumental linden trees stand in front of the entrance.
Valuation
The cemetery with a Jewish and a general section is of general importance because of its cultural-historical value as an early and still existing example of a cemetery laid out immediately after the Royal Decree on burial of 1829 and as a characteristic example of a Jewish cemetery situated outside the built-up area.
The cemetery is of general importance because of its architectural-historical value as an example of a cemetery with a separated layout and because of the combination of buildings and green space on a landscape particularly special site.
The cemetery is important as an ensemble of grave monuments and green elements.
The cemetery is of urban planning importance because of its special location on a former dike segment.
Nearby in the register
- Baarhuisje, a.d. Lingedijk/Leerd.Oost Oosterwijk (Vijfheerenlanden 26)Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Toegangshek, a.d.Lingedijk/Leerd.Oost. Oosterwijk (Vijfheerenlanden 26)Erfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Lingedijk bij 28Woonhuisunder 1 mi
- Vanwege onderdelen kerk, Kerkelaantje 4Vanwege onderdelen kerkunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.