Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fort, Waverdijk bij 19
Waverveen, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Fort, vesting en -onderdelen
- Function
- Fort
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1886
- Address
- Waverdijk bij 19, 3646 AS Waverveen (De Ronde Venen 26)
- Place
- Waverveen
- Municipality
- De Ronde Venen
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.24944, 4.87061
- Monument number
- 514704
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het FORT Waver-Amstel maakt deel uit van de voormalige Stelling van Amsterdam, de kringstelling van permanente verdedigingsbouw rond de hoofdstad, die tevens gold als nationaal reduit en die werd aangelegd tussen 1880 en 1914 door het Departement van Oorlog. In 1886 werd het aardwerk aangelegd, dat in 1895 verdedigbaar werd gemaakt. In 1911 kwamen de bomvrije gebouwen gereed. Het fort is van model type B, een T-vormig bouwtype, dat vanaf 1907 is toegepast.
Naar militaire bevelstructuur behoorde het fort tot sector Ouderkerk, groep De Nes, vak Waver-Amstel. Het bezettingsaantal is onbekend. Het fort ligt bij het ontmoetingspunt van de Oude Waver en de Amstel, bij de Nessersluis. Het fort had als functie de afsluiting en verdediging van het voor het fort gelegen gedeelte van het waterschap Polder van Groot Mijdrecht, van het droog blijvend terrein of acces voor de (inundeerbare) hoofdverdedigingslijn tussen dit fort en het Fort in de Botshol en van de ten westen en ten noorden van het fort gelegen inundatiesluizen.
Aan de keelzijde werd voor het fort een houten genieloods gezet, alsmede een fortwachterswoning. Beide zijn gesloopt. De loods is vervangen door een woonhuis in de sfeer van de loods. De huidige woning valt buiten de bescherming. De inlaatsluizen ten noorden en ten westen van het fort zijn verdwenen. In 1959 is het fort buiten gebruik gesteld.
Omschrijving
Het ten zuiden van de Amstel en de Oude Waver, bij de Nessersluis gelegen fort bestaat uit een omgracht aardwerk met daarin betonnen bomvrije gebouwen van het type B, een standaard T-vormig model. De bomvrije gebouwen zijn opgetrokken uit ongewapend grindbeton. De opzet van het fort bestaat uit een hoofdgebouw met poterne, met ter weerszijden brede vleugels waar onder meer de manschappen in ondergebracht werden. Deze vleugels lopen uit in geknikte verbindingsgangen die voeren naar naar de frontzijde uitstekende hefkoepelgebouwen. De poterne leidt in het midden naar het mitrailleurgebouw, dat middenvoor op de frontwal staat. Op de wal bevinden zich aan beide zijden tussen het mitrailleurgebouw en de hefkoepels mitrailleurstellingen. Midden op en aan weerszijden van het hoofdgebouw zijn uitkijkposten gezet. Het geheel is met aarde overdekt.
De ontsluiting van het omgrachte fort bevindt zich aan de noordzijde. De noordgevel of keelzijde is opgetrokken in beton en bevat vensters en stalen dubbele deuren, alle met getoogde bovenzijde. Boven de iets uit het midden gelegen hoofdtoegang is de tekst: 'Waver-Amstel.1911.' aangebracht. Links en rechts zijn tussen de manschappenvleugel en de gang naar het hefkoepelgebouw tegen de gevel kazematten geplaatst.
De vertrekken in het fort zijn gewelfd en ze zijn genummerd boven de deuren. Over het algemeen zijn ze voorzien van een aanduiding met de functie. Grijsgeschilderde houten betimmeringen zijn grotendeels nog aanwezig, evenals restanten van de keuken, een waterpomp, privaten en opstelplaatsen voor het geschut. Aan de frontzijde van de poterne bevinden zich een lokaal voor manschappen en een ruimte voor de wacht. De vertrekken in de vleugels worden door twee lange gangen ontsloten. In de rechtervleugel zijn verblijfplaatsen voor de manschappen, alsmede voor de telegrafist en voor zieken. Hier bevindt zich ook de keuken. De linkervleugel heeft een soortgelijke indeling voor manschappen en officieren. Aan het eind van beide zijden zijn bergplaatsen voor munitie bij de keelkazematten. Verder zijn er aan beide zijden een privaat- en reinigingslokaal. Deze vertrekken zijn later deels ontoegankelijk gemaakt, evenals de hefkoepelgebouwen en het frontgebouw. De poterne heeft aan de zuidoost- en zuidwestzijde dubbele deuren ten behoeve van het plaatsen van geschut en manschappen bij de mitrailleuropstelplaatsen.
Waardering
Het fort is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische waarde als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, vanwege architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een grotendeels gaaf bewaard T-vormig fort van het type B, alsmede vanwege de situationele en ensemblewaarde binnen het landelijke, ongerepte schootsveld en als onderdeel van de Stelling van Amsterdam.
Cultuurhistorische omschrijving
De bewapening was als volgt: twee hefkoepels bestemd voor twee kanonnen van 6 centimeter, mitrailleurs aan de frontzijde en twee mitrailleurs aan de keelzijde, per kazemat twee kanonnen van 7 centimeter voor groot flankement tot het fort in de Botshol en het fort bij Uithoorn en een kanon van 6 centimeter bestemd voor reversvuur. In het midden van het frontgebouw en aan weerszijden op het hoofdgebouw zijn uitkijkposten gezet.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FORT Waver-Amstel is part of the former Defence Line of Amsterdam, the ring fortification of permanent defensive structures around the capital, which also served as a national reduit and which was constructed between 1880 and 1914 by the Department of War. In 1886 the earthwork was constructed, which in 1895 was made defensible. In 1911 the bomb-proof buildings were completed. The fort is of model type B, a T-shaped building type, which has been applied from 1907 onwards.
According to military command structure the fort belonged to sector Ouderkerk, group De Nes, section Waver-Amstel. The garrison strength is unknown. The fort is located at the meeting point of the Oude Waver and the Amstel, at the Nessersluis. The fort had the function of closing off and defending the section of the waterboard Polder van Groot Mijdrecht situated in front of the fort, of the dry terrain or access for the (inundatable) main defensive line between this fort and the Fort in de Botshol and of the inundation sluices situated to the west and north of the fort.
On the gorge side a wooden engineering shed was erected for the fort, as well as a fort keeper's dwelling. Both have been demolished. The shed has been replaced by a dwelling house in the style of the shed. The current dwelling falls outside the protection. The inlet sluices to the north and west of the fort have disappeared. In 1959 the fort was taken out of service.
Description
The fort, situated to the south of the Amstel and the Oude Waver, at the Nessersluis, consists of a moated earthwork with bomb-proof concrete buildings of type B, a standard T-shaped model. The bomb-proof buildings are erected from unreinforced gravel concrete. The layout of the fort consists of a main building with a covered passage, with on either side broad wings where among other things the men were housed. These wings run out into bent connecting corridors that lead to lifting-cupola buildings projecting on the front side. The covered passage leads in the middle to the machine-gun building, which stands centrally in front on the front wall. On the wall there are on both sides between the machine-gun building and the lifting cupolas machine-gun positions. Lookout posts are set in the middle of and on either side of the main building. The whole is covered with earth.
The access to the moated fort is situated on the north side. The north facade or gorge side is erected in concrete and contains windows and steel double doors, all with arched tops. Above the slightly offset main entrance the text: 'Waver-Amstel.1911.' is inscribed. On the left and right, between the men's wing and the corridor to the lifting-cupola building, casemates are placed against the facade.
The rooms in the fort are vaulted and they are numbered above the doors. In general they are provided with an indication of the function. Grey-painted wooden panelling is largely still present, as are remnants of the kitchen, a water pump, privies and gun positions. On the front side of the covered passage there are a room for men and a guard room. The rooms in the wings are accessed by two long corridors. In the right wing are accommodation for the men, as well as for the telegraph operator and for the sick. The kitchen is also located here. The left wing has a similar layout for men and officers. At the end of both sides are storage places for ammunition at the gorge casemates. Furthermore, there are on both sides a privy and cleaning room. These rooms were subsequently partly made inaccessible, as were the lifting-cupola buildings and the front building. The covered passage has on the south-east and south-west sides double doors for the purpose of placing guns and men at the machine-gun positions.
Valuation
The fort is of general interest because of its cultural-historical value as part of the Defence Line of Amsterdam, because of its architectural-historical value as an example of a largely well-preserved T-shaped fort of type B, as well as because of its situational and ensemble value within the rural, unspoilt field of fire and as part of the Defence Line of Amsterdam.
Cultural-historical description
The armament was as follows: two lifting cupolas intended for two 6-centimetre cannons, machine-guns on the front side and two machine-guns on the gorge side, per casemate two 7-centimetre cannons for heavy flanking fire to the fort in de Botshol and the fort at Uithoorn and a 6-centimetre cannon intended for reverse fire. In the middle of the front building and on either side of the main building lookout posts are set.
Nearby in the register
- Boerderij(M1), Botsholsedwarsweg 25Boerderijunder 1 mi
- Hek, Amsteldijk Zuid bij 145Erfscheidingunder 1 mi
- Pastorie(F), Amsteldijk Zuid 145Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Kerk, Amsteldijk Zuid 144Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.