Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Van Kinsbergenstraat 3
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897
- Address
- Van Kinsbergenstraat 3, Locatie: Indische Buurt, 7311 BL Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21528, 5.96046
- Monument number
- 514574
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Kaart ten behoeve der cavaleriemanoeuvres in 1892 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Gedeeltelijk vrijstaande, voormalige, WINKELWONING uit 1897. Deze aan de zuidzijde van de licht gekromde Van Kinsbergenstraat gesitueerde, in 1897 gebouwde, voormalige winkelwoning maakt deel uit van de best bewaarde stedelijke bebouwing van Apeldoorn. De Van Kinsbergenstraat kent een nog oorspronkelijke zuidelijke gevelwand die is ontstaan als gevolg van de verkaveling van het landgoed "Randerode". Het pand is uitgevoerd in OVERGANGSARCHITECTUUR, waarin ondermeer invloeden van de vakwerkstijl aanwijsbaar zijn. Dit is ondermeer zichtbaar aan de vormgeving van de erker van de gevelbeëindigingen met wit gepleisterde vlakken en pseudo-vakwerk. In het voormalige winkelgedeelte is tegenwoordig een restaurant gevestigd. Het pand maakt deel uit van de best bewaarde stedelijke bebouwing van Apeldoorn uit de periode rond de eeuwwisseling. Omschrijving
De op één hoek vrijstaande winkelwoning heeft een rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen. De gevels zijn grotendeels opgebouwd van in kruisverband gemetselde baksteen. De gevels worden afgesloten door een samengesteld afgeplat schilddak met stijl aflopende dakschilden. De kap is gedekt door gesmoorde kruispannen. Daknok en hoekkepers zijn met lood belegd. Boven de gevels bevindt zich een omlopend hoofdgestel, bestaande uit een fries van stucwerk tussen een gesneden houten bloktandlijst aan de onderzijde en een op korbelen en klossen rustende geprofileerde bakgoot aan de bovenzijde, die is voorzien van een in bloktandmotief gesneden druiplijst. De vensters worden afgesloten door geprofileerde wit gepleisterde lateien. De meeste vensters zijn voorzien van gecementeerde lekdorpels. De vensters op de verdieping zijn voorzien van wit gepleisterde dagkanten met sierblokken. De a-symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft op de begane grond een trasraam dat wordt afgesloten door een waterslaglijst van geglazuurde lekdorpeltegels. Het risaliet aan de rechterzijde heeft op de begane grond twee rechthoekige vensters, elk voorzien van een enkelruits schuifraam met 9-ruits bovenlicht. De vensters worden afgesloten door een koppellatei. Boven de latei bevindt zich een steense segmentboog met gepleisterde geboortestenen en een sluitsteen met diamantkop. Onder de segmentboog is het boogveld voorzien van siermetselwerk in keperverband. Boven de segmentboog is in het gevelvlak van de verdieping een rechthoekig venster aangebracht, voorzien van een recent stolpraam met 8-ruits bovenlicht. Boven dit venster is het gevelvlak van de afsluitende topgevel voorzien van een gesneden schijnspant. Onder het dakoverstek bevindt zich een stolpraam met 8-ruits bovenlicht. De topgevel wordt afgesloten door een afgewolfd zadeldak. Het terugspringende gevelvlak heeft op de verdieping een ondiep portiek met hardstenen stoep. In het portiek is een deurkozijn aangebracht, met daarin een rijk gesneden paneeldeur met 8-ruits bovenlicht. De deur is voorzien van drie rechthoekige glazen panelen met daarvoor ijzeren roosters in Art Nouveau stijl. De portiek wordt afgesloten door een wit gepleisterde latei met daarboven een steense segmentboog, voorzien van gepleisterde geboortestenen en een gepleisterde sluitsteen met diamantkop. Links van de portiek bevindt zich een identieke vensterpartij als op de begane grond van het risaliet. Boven de vensters heeft het gevelvlak van de verdieping een soortgelijk venster als in de verdieping van het risaliet. Rechts hiervan bevindt zich een klein rechthoekig venster, afgesloten door een steense segmentboog met gepleisterde geboortestenen en een sluitsteen met diamantkop. Voor het venster is een houten paneel aangebracht met de tekst "Anno 1897". Boven het hoofdgestel is het dakschild voorzien van een dakkapel met twee stolpramen. De dakkapel wordt afgesloten door een aangekapt lessenaarsdak, voorzien van windveren aan de zijkanten en een zinken mastgoot aan de voorzijde. De voorgevel wordt aan de linkerzijde beëindigd door een afgeschuinde hoek. Deze is op de begane grond voorzien van een rechthoekig venster met enkelruits schuifraam en 6-ruits bovenlicht. Hierboven bevindt zich op de verdieping, rustend op twee rijk gesneden korbelen, een rijk uitgevoerde houten erker. Aan beide zijden is de erker voorzien van enkele ramen met een 4-ruits bovenlicht. De voorzijde van de erker heeft een stolpraam met twee 9-ruits bovenlichten. De erker wordt boven de daklijst afgesloten door een met leien gedekte spits. Deze wordt bekroond door een gestileerde zinken pinakel in de vorm van een granaatappel. In de voorzijde van de spits bevindt zich een kleine dakkapel met een enkelruits draairaam. De dakkapel wordt afgesloten door een kleine zinken spits.
De LINKER ZIJGEVEL heeft op de begane grond nabij de voorgevel een ruime houten serre op een gemetselde borstwering. De erker is aan de rechterzijde voorzien van twee gekoppelde enkelruits schuiframen met 9-ruits bovenlichten. Aan de linkerzijde zijn deze ramen thans dichtgezet. De voorzijde van de serre is behoudens het meest rechtse raam dichtgezet en heeft enkel nog vier 9-ruits bovenlichten. De serre heeft aan alle zijden een gesneden kalf in bloktandmotief en wordt afgesloten door een geprofileerde bakgoot op rijk gesneden consoles en klossen. De bakgoot is voorzien van een decoratief gezaagde druiplijst. Achter een recente balustrade heeft het gevelvlak op de verdieping een deurkozijn, voorzien van gepleisterde dagkanten met sierblokken. In het kozijn bevinden zich twee enkelruits draaideuren met 9-ruits bovenlichten. Aan de linkerzijde van de serre heeft de gevel op de begane grond twee rechthoekige vensters, afgesloten door een wit gepleisterde koppellatei. De vensters zijn dichtgezet. Boven de latei bevindt zich een steense segmentboog met gepleisterde geboortestenen en een sluitsteen met diamantkop. Het boogveld onder de segmentboog is voorzien van siermetselwerk in keperverband. Op de verdieping bevindt zich een rechthoekig kozijn met gepleisterde dagkanten en sierblokken dat wordt afgesloten met een gepleisterde latei. Het venster is voorzien van een stolpraam met 8-ruits bovenlicht. Boven de bakgoot is het dakschild voorzien van een aangekapte dakkapel. Deze is identiek aan de dakkapel in het dakschild van de voorgevel. De gevel wordt aan de linkerzijde afgesloten door een gepleisterde hoek met bossageblokken.
De gewijzigde ACHTERGEVEL heeft centraal een aanbouw van één enkele bouwlaag. Deze wordt aan de bovenzijde afgesloten door een decoratief gezaagde druiplijst. Links van de aanbouw heeft de gevel op de begane grond een deurkozijn met gesneden kalf in bloktandmotief. Hierin bevindt zich een enkele houten deur met 6-ruits bovenlicht. Links van dit kozijn bevindt zich een rechthoekig venster, voorzien van een 4-ruits schuifraam met 6-ruits bovenlicht. Op de verdieping bevindt zich een rechthoekig venster met stolpraam en 8-ruits bovenlicht. Rechts van de aanbouw heeft de gevel een groot rechthoekig venster, dat wordt afgesloten door een steense strek. Hierin bevinden zich twee enkelruits paneeldeuren met een 8-ruits bovenlicht.
Het INTERIEUR bevat nog enkele oorspronkelijke elementen, waaronder enkele oorspronkelijke vloeren, een gesneden trappaal en enkele paneeldeuren. Onder de verlaagde plafonds bevinden zich vermoedelijk nog de oorspronkelijke stucplafonds.
Waardering
Voormalige WINKELWONING uit 1897 in OVERGANGSARCHITECTUUR.
- Van architectuurhistorische waarde als goed bewaard voorbeeld van een winkel woonhuis uit de late 19e eeuw, met een fraai uitgevoerde winkelpui. Het exterieur van het pand heeft hoogwaardige esthetische kwaliteiten en is gebouwd in de karakteristieke Overgangsarchitectuur, waarin ondermeer invloeden van de Vakwerkstijl aan te wijzen zijn.
Hoewel het interieur van het pand is aangepast vormen de gaaf bewaarde hoofvorm en de detaillering van het exterieur in combinatie met de situering een waardevol geheel. Als oorspronkelijk als winkel/woonhuis gebouwd pand is er tevens sprake van een typologische waarde.
- Van stedebouwkundige waarde als bewaard gebleven oorspronkelijk onderdeel van de gave zuidelijke straatwand van de Van Kinsbergenstraat. In combinatie met de overige, veelal monumentale, bebouwing in deze straat en in het bijzonder met het naastgelegen pand Van Kinsbergenstraat 1 heeft dit pand een sterk beeldbepalende waarde. De licht gekromde Van Kinsbergenstraat is de best bewaarde winkelstraat in het centrum van Apeldoorn.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Semi-detached, former SHOP-HOUSE from 1897. This former shop-house, situated on the southern side of the slightly curved Van Kinsbergenstraat, built in 1897, forms part of the best-preserved urban building stock of Apeldoorn. The Van Kinsbergenstraat retains an original southern facade which arose as a result of the subdivision of the estate "Randerode". The building is executed in TRANSITIONAL ARCHITECTURE, in which among other things influences of the timber-frame style are discernible. This is visible among other things in the design of the oriel of the facade terminations with white rendered surfaces and pseudo-timber-framing. In the former shop section a restaurant is currently established. The building forms part of the best-preserved urban building stock of Apeldoorn from the period around the turn of the century. Description
The corner-positioned shop-house has a rectangular floor plan and comprises two storeys. The facades are largely constructed of brick laid in cross-bond. The facades are terminated by a composite flat hipped roof with stylishly sloping roof tiles. The roof is covered by interlocking roof tiles. Ridge and hip rafters are lined with lead. Above the facades is a continuous main cornice consisting of a stucco frieze between a carved wooden dentil moulding on the underside and a profiled gutter resting on corbels and blocks on the upper side, which is provided with a drip moulding carved in a dentil motif. The windows are closed off by profiled white rendered lintels. Most windows are provided with cemented sill tiles. The windows on the first floor are provided with white rendered window surrounds with ornamental blocks. The asymmetrically arranged FRONT FACADE has on the ground floor a window with transom that is closed off by a drip moulding of glazed sill tiles. The risalit on the right side has on the ground floor two rectangular windows, each provided with a single-light sash window with 9-light fanlight. The windows are closed off by a coupled lintel. Above the lintel is a brick segmental arch with rendered ashlar stones and a keystone with diamond head. Below the segmental arch the arch field is provided with decorative brickwork in chevron bond. Above the segmental arch a rectangular window is placed in the facade surface of the first floor, provided with a recent casement window with 8-light fanlight. Above this window the facade surface of the terminating gable is provided with a carved blind rafter. Below the roof overhang is a casement window with 8-light fanlight. The gable is terminated by a curved gabled roof. The recessed facade surface has on the first floor a shallow porch with hardstone step. In the porch a door frame is placed, containing a richly carved panelled door with 8-light fanlight. The door is provided with three rectangular glass panels with iron grilles in Art Nouveau style in front. The porch is closed off by a white rendered lintel with above it a brick segmental arch, provided with rendered ashlar stones and a rendered keystone with diamond head. To the left of the porch is an identical window unit as on the ground floor of the risalit. Above the windows the facade surface of the first floor has a similar window as on the first floor of the risalit. To the right of this is a small rectangular window, closed off by a brick segmental arch with rendered ashlar stones and a keystone with diamond head. In front of the window is a wooden panel placed with the text "Anno 1897". Above the main cornice the roof tile is provided with a roof dormer with two casement windows. The roof dormer is terminated by an abutted lean-to roof, provided with wind vanes on the sides and a zinc gutter at the front. The front facade is terminated on the left side by a chamfered corner. This is provided on the ground floor with a rectangular window with single-light sash window and 6-light fanlight. Above this on the first floor, resting on two richly carved corbels, is a richly executed wooden oriel. On both sides the oriel is provided with single windows with 4-light fanlight. The front of the oriel has a casement window with two 9-light fanlights. The oriel is above the roof line terminated by a slate-covered spire. This is crowned by a stylized zinc pinnacle in the form of a pomegranate. In the front of the spire is a small roof dormer with a single-light casement window. The roof dormer is terminated by a small zinc spire.
The LEFT SIDE FACADE has on the ground floor near the front facade a spacious wooden conservatory on a mortared wall. The oriel is on the right side provided with two coupled single-light sash windows with 9-light fanlights. On the left side these windows are now closed off. The front of the conservatory except for the rightmost window is closed off and has only four 9-light fanlights remaining. The conservatory has on all sides a carved calf in dentil motif and is terminated by a profiled gutter on richly carved consoles and blocks. The gutter is provided with a decoratively sawn drip moulding. Behind a recent balustrade the facade surface on the first floor has a door frame, provided with rendered window surrounds with ornamental blocks. In the frame are two single-light casement doors with 9-light fanlights. To the left of the conservatory the facade on the ground floor has two rectangular windows, closed off by a white rendered coupled lintel. The windows are closed off. Above the lintel is a brick segmental arch with rendered ashlar stones and a keystone with diamond head. The arch field below the segmental arch is provided with decorative brickwork in chevron bond. On the first floor is a rectangular frame with rendered window surrounds and ornamental blocks that is closed off with a rendered lintel. The window is provided with a casement window with 8-light fanlight. Above the gutter the roof tile is provided with an abutted roof dormer. This is identical to the roof dormer in the roof tile of the front facade. The facade is terminated on the left side by a rendered corner with bossage blocks.
The modified REAR FACADE has centrally an extension of a single storey. This is terminated at the upper side by a decoratively sawn drip moulding. To the left of the extension the facade on the ground floor has a door frame with carved calf in dentil motif. In this is a single wooden door with 6-light fanlight. To the left of this frame is a rectangular window, provided with a 4-light sash window with 6-light fanlight. On the first floor is a rectangular window with casement window and 8-light fanlight. To the right of the extension the facade has a large rectangular window, which is closed off by a brick straight lintel. In this are two single-light panelled doors with an 8-light fanlight.
The INTERIOR contains several original elements, including some original floors, a carved stair rail and some panelled doors. Below the lowered ceilings the original stucco ceilings are presumably still present.
Valuation
Former SHOP-HOUSE from 1897 in TRANSITIONAL ARCHITECTURE.
- Of architectural-historical value as a well-preserved example of a shop-house from the late 19th century, with a finely executed shop front. The exterior of the building has high-quality aesthetic qualities and is built in the characteristic Transitional Architecture, in which among other things influences of the Timber-frame style are discernible.
Although the interior of the building has been adapted, the well-preserved main form and the detailing of the exterior in combination with the setting form a valuable whole. As a building originally constructed as a shop/house there is also a typological value.
- Of urban planning value as a preserved original component of the intact southern street facade of the Van Kinsbergenstraat. In combination with the other, largely monumental, building stock in this street and in particular with the adjacent building Van Kinsbergenstraat 1, this building has a strong image-determining value. The slightly curved Van Kinsbergenstraat is the best-preserved shopping street in the centre of Apeldoorn.
- Of cultural-historical value as a special expression of a social-economic development.
Nearby in the register
- Winkelwoning, Van Kinsbergenstraat 1 BWerk-woonhuisunder 1 mi
- MinervaWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Kerk, By Raadhuisplein 8 ApeldoornKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Paslaan 13Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.