Rijksmonumentenregister · Netherlands
Winkelwoning, Van Kinsbergenstraat 1 B
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Winkelwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1900
- Address
- Van Kinsbergenstraat 1 B, 7311 BL Apeldoorn (and others)
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21543, 5.96062
- Monument number
- 514543
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1892 map "Kaart ten behoeve der cavaleriemanoeuvres in 1892 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande WINKELWONING uit 1897. Deze aan de zuidzijde van de licht gekromde Van Kinsbergenstraat gesitueerde, in 1897 gebouwde, winkelwoning maakt deel uit van de best bewaarde stedelijke bebouwing van Apeldoorn. De Van Kinsbergenstraat kent een nog oorspronkelijke zuidelijke gevelwand die is ontstaan als gevolg van de verkaveling van het landgoed "Randerode". Het pand is uitgevoerd in OVERGANGSARCHITECTUUR, waarin ondermeer invloeden van de Vakwerk-stijl aanwijsbaar zijn. Dit is ondermeer afleesbaar aan de vormgeving van de houten erker aan de voorzijde. De winkelpui op de begane grond is in de jaren 80 gerestaureerd.
Omschrijving
Het vrijstaande woon/winkelpand heeft een rechthoekige (op de verdieping L-vormig) plattegrond en telt twee bouwlagen. De gevels zijn grotendeels opgebouwd van in kruisverband gemetselde baksteen. Voor de verdieping van de voorgevel is rode baksteen gebruikt. De gevels worden afgesloten door een samengestelde platgedekte kap met stijl aflopende dakschilden, waarop zich gesmoorde Kruispannen bevinden. Daknok en hoekkepers zijn met lood belegd. Boven de gevels bevindt zich een omlopend hoofdgestel, bestaande uit een fries van stucwerk tussen een gesneden houten bloktandlijst aan de onderzijde en een op rijk gesneden korbelen en klossen rustende geprofileerde bakgoot, die is voorzien van een in bloktandmotief gesneden druiplijst. De meeste vensters worden afgesloten door anderhalfsteens strekken, voorzien van gepleisterde geboorte- en sluitstenen. De vensters op de verdieping van de voorgevel zijn onder de strek voorzien van een geprofileerde gepleisterde latei. De vensters van de zijgevels en achtergevel hebben aan de onderzijde een hardstenen lekdorpel.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft op de begane grond boven een hardstenen borstwering, met uitspringende basementen voor de pilasters, een rijk gesneden houten winkelpui over het gehele gevelvlak. De grote enkele ramen van de winkelpui worden geflankeerd door pilasters, voorzien van gesneden motieven en profielen. De grote raamkozijnen zijn in de bovenhoeken voorzien van rijk gesneden hoekconsoles. Hiertussen zijn decoratieve lijsten aangebracht met rijen gesneden vierkanten. In het midden van de winkelpui bevindt zich een rechthoekig deurkozijn met gesneden hoekconsoles. Hierin is thans een recent rolluik aangebracht. De ingang wordt overdekt door een houten luifel, die aan beide zijden is bevestigd op korbelen. De winkelpui heeft aan beide uiteinden afgeschuinde hoeken en wordt van de verdieping gescheiden door een monumentale cordonlijst met daarboven een doorlopend fries van stucwerk. Het fries wordt afgesloten door een doorgetrokken waterslaglijst. Voor de afgeschuinde hoeken van de gevel lopen het fries en de omsluitende lijsten over in balkons met gesneden balusters. Boven de luifel van de ingang bevindt zich een rechthoekige houten erker. Deze in vakwerk uitgevoerde erker heeft aan de voorzijde boven drie houten panelen in het midden een stolpraam met enkelruits bovenlicht, geflankeerd door twee enkele ramen met enkelruits bovenlicht. Deze ramen bevinden zich ook in beide zijgevels van de erker. Boven het in bloktandmotief gesneden kalf bevindt zich een dubbele rij panelen met fraai gesneden consoles. Hierop is een omlopende houten kroonlijst aangebracht. De erker wordt bekroond door een met leien gedekte naaldspits met een gestileerde zinken kruisbloem. De voet van de spits is aan de voorzijde voorzien van een kleine dakkapel met leien spits en pinakel. Aan weerszijden van de erker heeft de gevel een groot rechthoekig venster, voorzien van vernieuwde ramen. In de afgeschuinde hoeken achter de balkons heeft de gevel een rechthoekig deurkozijn met in bloktandmotief gesneden kalf, voorzien van stolpdeuren met enkelruits bovenlicht. In de dakschilden boven de afgeschuinde hoeken is een kleine platgedekte dakkapel aangebracht, voorzien van een draairaam en geprofileerde daklijst.
De LINKER ZIJGEVEL heeft boven een gecementeerde plint op de begane grond aan de rechterzijde een paneeldeur, voorzien van dubbele gietijzeren roosters en een enkelruits bovenlicht. Boven de deur heeft de gevel op de verdieping twee enkele draairamen. Links van de deur op de begane grond bevindt zich een groot, later dichtgezet, venster. Hierboven bevindt zich een groot venster, voorzien van een meerruits stolpdeur met houten panelen en twee enkelruits bovenlichten. Voor de bovenlichten zijn diefijzers aangebracht. Boven dit venster bevindt zich een door de bakgoot stekende dakkapel, voorzien van twee 8-ruits draairamen. De dakkapel wordt gedekt door een aangekapt zadeldak, dat aan beide uiteinden rust op twee rijk gesneden consoles. Hiertussen bevindt zich een katrol. Het meest linkse gevelvlak heeft op de begane grond en verdieping een enkelruits draairaam.
De RECHTER ZIJGEVEL heeft boven een lage gecementeerde plint in het linkse gevelvlak een enkel dichtgezet raam. Rechts hiervan springt de gevel op de verdieping in, waardoor een laag platgedekt geveldeel op de begane grond is ontstaan. Hiervan is de gevel aan de bovenzijde voorzien van een eenvoudige daklijst met daarboven een recent balkon. Het terugspringende gevelvlak heeft boven het één bouwlaag tellende geveldeel naast elkaar drie rechthoekige deurkozijnen. Het meest rechtse is voorzien van een stolpdeur met enkelruits bovenlicht. Links hiervan hebben de overige kozijnen één enkelruits deur met enkelruits bovenlicht. Hierboven bevinden zich twee rechthoekige vensters van verschillende afmetingen, afgesloten door een strek zonder gepleisterde stenen. Deze zijn voorzien van T-schuiframen met enkelruits bovenlichten. In de belendende muur van het terugspringende gevelvlak, is naast de meest linkse deur een klein draairaam aangebracht. Hierboven bevindt zich een rechthoekig venster, voorzien van een T-schuifraam met enkelruits bovenlicht. Ook dit venster een strek zonder gepleisterde stenen. De bovenzijde van laatst genoemde gevels wordt afgesloten door een eenvoudige daklijst. De ACHTERGEVEL is boven een gecementeerde plint voorzien van twee grote 2 delige kozijnen, voorzien van traliewerk.
Van het oorspronkelijke INTERIEUR is binnen het winkelgedeelte vrijwel niets bewaard gebleven.
Waardering
WINKELWONING uit 1897 in OVERGANGSARCHITECTUUR.
- Van architectuurhistorische waarde als goed bewaard voorbeeld van een winkel woonhuis uit de late 19e eeuw, met een fraai uitgevoerde winkelpui. Het exterieur van het pand heeft hoogwaardige esthetische kwaliteiten en is gebouwd in de karakteristieke Overgangsarchitectuur, waarin ondermeer invloeden van de Vakwerkstijl aan te wijzen zijn.
Hoewel het interieur van het pand is aangepast vormen de gaaf bewaarde hoofvorm en de detaillering van het exterieur in combinatie met de situering een waardevol geheel. Als goed voorbeeld van een laat negentiende eeuws winkelpand is er tevens sprake van typologische waarde.
- Van stedebouwkundige waarde als bewaard gebleven oorspronkelijk onderdeel van de gave zuidelijke straatwand van de Van Kinsbergenstraat. In combinatie met de overige, veelal monumentale, bebouwing in deze straat en in het bijzonder met het naastgelegen pand Van Kinsbergenstraat 3 heeft dit pand een sterk beeldbepalende waarde. De licht gekromde Van Kinsbergenstraat is de best bewaarde winkelstraat in het centrum van Apeldoorn.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached shop-dwelling from 1897. This shop-dwelling, situated on the south side of the slightly curved Van Kinsbergenstraat and built in 1897, forms part of the best-preserved urban development in Apeldoorn. The Van Kinsbergenstraat retains an original southern facade wall that came about as a result of the subdivision of the estate "Randerode". The building is executed in TRANSITION ARCHITECTURE, in which influences of the Half-timbered style are discernible among other things. This is evident among other things in the design of the wooden bay window on the front. The shop frontage on the ground floor was restored in the 1980s.
Description
The detached residential/shop building has a rectangular (on the upper storey L-shaped) floor plan and comprises two storeys. The facades are largely constructed of brick laid in alternating bond. Red brick has been used for the upper storey of the front facade. The facades are finished with a composite flat-topped roof with sloping roof tiles, on which closed Spanish tiles are placed. The roof ridge and hip rafters are lined with lead. Above the facades is a continuous cornice comprising a stucco frieze between a carved wooden block-tooth moulding at the bottom and a profiled gutter resting on richly carved corbels and blocks, which is fitted with a drip moulding carved in block-tooth motif. Most windows are finished with one-and-a-half brick reveals, provided with plastered brick and closing stones. The windows on the upper storey of the front facade are provided below the reveal with a profiled plastered lintel. The windows of the side facades and rear facade have a hard stone water table at the bottom.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has on the ground floor above a hard stone plinth, with projecting bases for the pilasters, a richly carved wooden shop frontage across the entire facade surface. The large single windows of the shop frontage are flanked by pilasters, provided with carved motifs and mouldings. The large window frames are provided at the upper corners with richly carved corner consoles. Decorative mouldings with rows of carved squares are placed between these. In the centre of the shop frontage is a rectangular door frame with carved corner consoles. A recent roller shutter is now placed in it. The entrance is covered by a wooden canopy, which is attached on both sides to corbels. The shop frontage has chamfered corners at both ends and is separated from the upper storey by a monumental stringcourse with a continuous stucco frieze above it. The frieze is finished by a continuous water-table moulding. Over the chamfered corners of the facade the frieze and the surrounding mouldings continue into balconies with carved balusters. Above the entrance canopy is a rectangular wooden bay window. This half-timbered bay window has on the front above three wooden panels in the centre a casement window with single-light fanlight, flanked by two single windows with single-light fanlight. These windows are also found in both side facades of the bay window. Above the block-tooth motif carved calf is a double row of panels with finely carved consoles. A continuous wooden cornice is placed on this. The bay window is crowned with a slate-covered needle spire with a stylised zinc cross finial. The foot of the spire is provided on the front with a small dormer with slate spire and pinnacle. On either side of the bay window the facade has a large rectangular window, provided with renewed frames. In the chamfered corners behind the balconies the facade has a rectangular door frame with block-tooth motif carved calf, provided with casement doors with single-light fanlight. In the roof tiles above the chamfered corners a small flat-topped dormer is placed, provided with a pivot window and profiled eaves moulding.
The LEFT SIDE FACADE has above a cemented plinth on the ground floor on the right side a panel door, provided with double cast-iron grilles and a single-light fanlight. Above the door the facade has on the upper storey two single pivot windows. To the left of the door on the ground floor is a large, later filled-in, window. Above this is a large window, provided with a multi-light casement door with wooden panels and two single-light fanlights. Anti-theft bars are placed for the fanlights. Above this window is a dormer projecting through the gutter, provided with two 8-light pivot windows. The dormer is covered by an abutting gabled roof, which rests at both ends on two richly carved consoles. Between these is a pulley. The most left facade surface has on the ground floor and upper storey a single-light pivot window.
The RIGHT SIDE FACADE has above a low cemented plinth in the left facade surface a single filled-in window. To the right of this the facade steps back on the upper storey, creating a low flat-topped facade section on the ground floor. The facade of this is provided at the top with a simple eaves moulding and above it a recent balcony. The recessed facade surface has above the single-storey facade section three rectangular door frames next to each other. The most right one is provided with a casement door with single-light fanlight. To the left of this the remaining frames have one single-light door with single-light fanlight. Above these are two rectangular windows of different sizes, finished with a reveal without plastered stones. These are provided with T-shaped sash windows with single-light fanlights. In the adjoining wall of the recessed facade surface, next to the most left door is a small pivot window placed. Above this is a rectangular window, provided with a T-shaped sash window with single-light fanlight. This window also has a reveal without plastered stones. The top of the last-mentioned facades is finished by a simple eaves moulding. The REAR FACADE is above a cemented plinth provided with two large 2-part frames, provided with grille work.
Of the original INTERIOR, virtually nothing has been preserved within the shop section.
Valuation
SHOP-DWELLING from 1897 in TRANSITION ARCHITECTURE.
- Of architectural historical value as a well-preserved example of a late 19th-century shop-dwelling, with a finely executed shop frontage. The exterior of the building has high aesthetic qualities and is built in the characteristic Transition Architecture, in which influences of the Half-timbered style can be discerned among other things.
Although the interior of the building has been adapted, the well-preserved main form and the detailing of the exterior in combination with the siting form a valuable whole. As a good example of a late nineteenth-century shop building, there is also typological value.
- Of townscape value as a preserved original component of the intact southern street wall of the Van Kinsbergenstraat. In combination with the other, largely monumental, buildings in this street and in particular with the adjoining building at Van Kinsbergenstraat 3, this building has a strong image-determining value. The slightly curved Van Kinsbergenstraat is the best-preserved shopping street in the centre of Apeldoorn.
- Of cultural-historical value as a distinctive expression of a socio-economic development.
Nearby in the register
- Woonhuis, Van Kinsbergenstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- MinervaWelzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Woonhuis, Paslaan 13Woonhuisunder 1 mi
- Kerk, By Raadhuisplein 8 ApeldoornKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.