TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Halve Maan

Apeldoorn, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1917
Address
1e Beukenlaan 3, Locatie: Indische Buurt, 7313 AH Apeldoorn
Place
Apeldoorn
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.22568, 5.93650
Monument number
514558

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Chromo-topographische kaart van Apeldoorn en omgeving op de schaal van 1:25.000 / bew. door de Militaire Verkenningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Deze vrijstaande VILLA is gelegen tussen de Coniferenlaan en de Dennenlaan. De villa is gebouwd in 1917 naar ontwerp van de Apeldoornse architect CHRIS WEGERIF. Het werk van Wegerif draagt het stempel van de Nieuwe Kunst. Er zijn ondermeer invloeden van de Engelse Arts & Craftsbeweging, de Weense Sezession en de Art Nouveau uit te herleiden. Wegerif was een voorstander van de integratie van de toegepaste kunsten in de architectuur. Samen met Johan Thorn Prikker en John. Th. Uiterwijk richtte hij daarom in Den Haag in 1893 de landelijk bekend geworden kunsthandel 'Arts & Crafts' op. In het algemeen tendeert zijn werk naar eenvoud, functionaliteit en naar een sobere maar doordachte ornamentering. Wegerif was afkomstig uit een belangrijke architec- tenfamilie. Naast hemzelf was ook zijn neef, Ahasverus Hendricus Wegerif (1888-1963), een bekend architect. Beide ontwierpen ondermeer in Apeldoorn, onafhankelijk van elkaar diverse panden. De huizen van Chris Wegerif zijn totaalconcepten. Zo ontwierp hij ook vaak betimmeringen, haardpartijen, meubels en soms ook de tuin. Zijn vrouw Agathe ontwierp ondermeer gordijnen en meubelstofferingen. De huizen van Wegerif worden bijna allemaal gekenmerkt door vierkante of rechthoekige plattegrondvormen met verzelfstandigde eindgevels. De meestal witgepleisterde gevels hebben een gesloten karakter, dat gedeeltelijk wordt gecompenseerd door opengewerkte overgangsgebieden als erkers, terrassen, loggia's en balkons. In het interieur is het gebied rond de haardpartij belangrijk. Dit gebied werd als belangrijkste deel van het huis gezien. De architectuur van Chris Wegerif wordt in deze periode gekenmerkt door ruw gepleisterde gevels, eenvoudige hoofdvormen en rond vensters en deurpartijen geconcentreerde detailleringen. Andere belangrijke villa's van hem zijn villa Edera (1918), Zeeuwshe Knoop (1909) en zijn eigen woning Kamp Links (1915).

Het huis is gebouwd als onderdeel van een groter project, de NV De Apel- doornsche Bouwgrond Maatschappij tot exploitatie van het villapark 'Het Loo', die mede door Wegerif was opgericht. Binnen dit project zijn door Wegerif nog ontworpen de villa's Serena (1e Beukenlaan 9, 1916), de hiervoor genoemde villa Edera (Eikenlaan 10) en de gesloopte villa Freya (1e Beukenlaan, 1917). De villa is geplaatst in een ruime tuin met voornamelijk lage begroeiing.

Omschrijving

Deze op een samengesteld plattegrond opgetrokken bakstenen VILLA is op de plint na geheel gepleisterd en wit geschilderd. De villa bestaat uit een tweelaags bouwdeel onder een zadeldak, met tegen de noordgevel hiervan een eenlaags bouwdeel onder een zadeldak waarvan de nokrichting haaks op het tweelaags deel staat. De daken zijn bedekt met roodbruin geglazuurde verbeterde Hollandse pannen en rondom voorzien van een deklijst. Het dak watert af via in de muur verwerkte bakgoten en heeft op het linker dakschild van het tweelaags bouwdeel een vierkante schoorsteen. De gevels worden langs de dakrand afgesloten door een decoratieve fries bestaande uit op regelmatige afstand geplaatste rechthoekige blinde nissen. Alle gevelopeningen zijn omgeven door een regelmatige uitsparing in de gevel. Het pand heeft aan voorzijde een halfronde veranda, tegen de oostgevel halfronde erkeruitbouw en in de westgevel bevindt zich boven de ingang een halfronde luifel. Het toegepaste glas-in-lood is helder met paarse details.

De asymmetrische VOORGEVEL (westgevel) wordt rechts afgesloten door een tuitgevel met schouders voorzien van een deklijst. De tuitgevel wordt bekroond door een liggende halve maan waarop een windvaantje bevestigd is bestaande uit een vlaggetje waarin een uitgesneden halve maantje. In de top bevindt zich een blauwe gevelsteen met een goudkleurige halve maan en de tekst "MCMXVII - halve maan" in goudkleurige letters.

Op de begane grond bevindt zich tegen de gevel een halfronde veranda afgesloten door vier zuilen met een vierkant kapiteel. De veranda is toegankelijk via een enkelruits stolpdeur met houten luiken en een vrij groot halfrond bovenlicht waarin glas in lood. Boven de veranda bevindt zich een balkon omgeven door een borstweringsmuur waarin op regelmatige afstand verticale rechthoekige blinde nissen. Het balkon is toegankelijk via een enkelruits deur met een halfrond bovenlicht waarin glas in lood. Aan weerszijden van de deur een enkelruits draairaam. De voorgevel heeft links twee smalle, staande tweeruits ramen met lekdorpel en gefigureerd glas.

De RECHTER ZIJGEVEL heeft op de begane grond links in de gevel een raam met een halfrond bovenlicht waarin glas in lood, houten luiken en een lekdorpel. Rechts in de gevel een halfronde erker-uitbouw waarin vijf vrij smalle glas in lood ramen. Boven deze erker een balkon afgesloten door een borstweringsmuur. Het balkon is toegankelijk via een tweeruits stolpdeur met een halfrond bovenlicht waarin glas in lood. Links van het balkon bevindt zich een enkelvoudig draairaam met een halfrond bovenlicht waarin glas in lood. De asymmetrische ACHTERGEVEL heeft een risalerend rechterdeel met in het midden een houten paneeldeur met enkelruits bovenpaneel en een vierkant zijraam met lekdorpel. De gevel heeft links op de begane grond een tweeruits stolpdeur met halfrond bovenlicht waarin glas in lood en houten luiken en op de verdieping twee staande ramen met halfrond bovenlicht waarin glas in lood. De LINKER ZIJGEVEL wordt afgesloten door een tuitgevel bekroond door een halve maan. In de top bevindt zich een vrij hoog halfrond afgesloten raam met aan weerszijden twee kleine staande ramen. Alle drie de ramen hebben glas in lood. Op de begane grond zit rechts in de gevel een entree bestaande uit een hardstenen stoep van twee treden en een houten paneeldeur met een enkelruits bovenpaneel. Boven de entree bevindt zich een halfronde, platte luifel gedragen door twee zuilen met een vierkant kapiteel. Links van de entree een vierkant kelderraam met diefijzers en links in de gevel een gedeeld venster met enkelruits onder- en bovenraam, luiken voor de onderramen en een lekdorpel. Het INTERIEUR bevat onder meer rode en witte tegels in schaakbordpatroon in de hal, een houten trap met balusters en een leuning die overgaat in een fraai gevormde trappaal, in de woonkamer twee stucplafonds met een middenornament in de vorm van een gestileerde zon en een haard met houten mantel waarin een tegeltableau, voorstellende een avondlandschap met halve maan, ontworpen door Wegerifs echtgenote, de kunstenares Agathe Wegerif-Gravestein (1867-1944), en gesigneerd AWG 1917.

Waardering

VILLA uit 1917 naar ontwerp van de Apeldoornse architect Chris Wegerif.

- Van architectuurhistorische waarde als goed en vrijwel gaaf voorbeeld van een inventief villaontwerp van de bekende architect Chris Wegerif. Het pand valt op door de hoogwaardige esthetische kwaliteiten zoals de eenvoudige hoofdvormen en de sobere detailleringen. Het interieur is voor een belangrijk deel bewaard gebleven. Karakteristiek zijn de tuitgevels en de steeds terugkerende afgeronde vormen in het ontwerp (erker, balkon, bovenlichten). Er is sprake van een ensemblewaarde binnen de villawijk Berg en Bos. De diverse gebouwen in deze wijk geven samen met de oudere en latere typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw in dit gebied weer.

- Van stedebouwkundige waarde door de situering tussen de 1e Beukenlaan, de Dennenlaan en de Coniferenlaan. De objecten vormen samen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld.

- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette en in dit geval projectmatig ontwikkelde, romantisch aangelegde villawijken. De wijk Berg en Bos is een goed voorbeeld van een dergelijke villawijk. In het ontwerp voor dit huis zijn diverse vormen van toegepaste kunst geïntegreerd in de architectuur. Dit totaalontwerp is typerend voor de tijd waarin het pand werd gebouwd. Er is tevens een cultuurhistorische waarde gelegen in het feit dat het werk van Wegerif een duidelijk herkenbare signatuur draagt en door de geringe geografische spreiding als typerend voor de gemeente Apeldoorn kan worden gezien.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

This detached VILLA is situated between the Coniferenlaan and the Dennenlaan. The villa was built in 1917 to a design by Apeldoorn architect CHRIS WEGERIF. Wegerif's work bears the stamp of the Nieuwe Kunst. There are among others influences from the English Arts & Crafts movement, the Vienna Secession and Art Nouveau to be discerned. Wegerif was an advocate of the integration of the applied arts into architecture. Together with Johan Thorn Prikker and John. Th. Uiterwijk, he therefore founded the nationally well-known art dealership 'Arts & Crafts' in The Hague in 1893. In general, his work tends towards simplicity, functionality and towards sober but carefully considered ornamentation. Wegerif came from an important architectural family. Besides himself, his cousin, Ahasverus Hendricus Wegerif (1888-1963), was also a well-known architect. Both designed among others buildings in Apeldoorn, independently of each other various properties. The houses of Chris Wegerif are total concepts. Thus he also often designed woodwork, chimney pieces, furniture and sometimes also the garden. His wife Agathe designed among others curtains and upholstery fabrics. Wegerif's houses are almost always characterised by square or rectangular floor plans with independent end gables. The mostly white-rendered facades have a closed character, which is partially compensated for by openwork transition areas such as bay windows, terraces, loggias and balconies. In the interior, the area around the chimney piece is important. This area was regarded as the most important part of the house. The architecture of Chris Wegerif is characterised in this period by roughly rendered facades, simple main forms and around windows and door sections concentrated detailing. Other important villas by him are villa Edera (1918), Zeeuwshe Knoop (1909) and his own residence Kamp Links (1915).

The house was built as part of a larger project, the NV De Apeldoornsche Bouwgrond Maatschappij for the development of the villa park 'Het Loo', which was co-founded by Wegerif. Within this project, Wegerif also designed the villas Serena (1e Beukenlaan 9, 1916), the aforementioned villa Edera (Eikenlaan 10) and the demolished villa Freya (1e Beukenlaan, 1917). The villa is situated in a spacious garden with mainly low vegetation.

Description

This brick VILLA erected on a composite floor plan is entirely rendered and painted white except for the plinth. The villa consists of a two-storey component under a gabled roof, with against the north facade of this a one-storey component under a gabled roof whose ridge direction is at right angles to the two-storey part. The roofs are covered with reddish-brown glazed improved Dutch tiles and provided all around with a drip moulding. The roof drains via roof gutters built into the wall and has on the left roof slope of the two-storey component a square chimney. The facades are finished along the roof edge with a decorative frieze consisting of regularly spaced rectangular blind niches. All facade openings are surrounded by a regular recess in the facade. The building has at the front a half-round veranda, against the east facade a half-round bay window projection and in the west facade above the entrance there is a half-round canopy. The applied leaded glass is clear with purple details.

The asymmetrical FRONT FACADE (west facade) is finished on the right by a spout gable with shoulders provided with a drip moulding. The spout gable is crowned by a horizontal half-moon on which a weather vane is affixed consisting of a small flag in which a cut-out half-moon. At the top is a blue facade stone with a gold-coloured half-moon and the text "MCMXVII - halve maan" in gold-coloured letters.

On the ground floor is against the facade a half-round veranda closed off by four columns with a square capital. The veranda is accessible via a single-pane stoep door with wooden shutters and a fairly large half-round fanlight containing leaded glass. Above the veranda is a balcony surrounded by a parapet wall in which regularly spaced vertical rectangular blind niches. The balcony is accessible via a single-pane door with a half-round fanlight containing leaded glass. On either side of the door a single-pane casement window. The front facade has on the left two narrow, tall two-pane windows with a sill and figured glass.

The RIGHT SIDE FACADE has on the ground floor on the left in the facade a window with a half-round fanlight containing leaded glass, wooden shutters and a sill. On the right in the facade a half-round bay window projection in which five fairly narrow leaded glass windows. Above this bay window a balcony closed off by a parapet wall. The balcony is accessible via a two-pane stoep door with a half-round fanlight containing leaded glass. To the left of the balcony is a single casement window with a half-round fanlight containing leaded glass. The asymmetrical REAR FACADE has a projecting right section with in the middle a wooden panel door with single-pane upper panel and a square side window with a sill. The facade has on the left on the ground floor a two-pane stoep door with half-round fanlight containing leaded glass and wooden shutters and on the upper floor two tall windows with half-round fanlight containing leaded glass. The LEFT SIDE FACADE is finished by a spout gable crowned by a half-moon. At the top is a fairly high half-round enclosed window with on either side two small tall windows. All three windows have leaded glass. On the ground floor on the right in the facade is an entrance consisting of a sandstone stoep of two steps and a wooden panel door with a single-pane upper panel. Above the entrance is a half-round, flat canopy supported by two columns with a square capital. To the left of the entrance a square basement window with safety bars and to the left in the facade a divided window with single-pane lower and upper frame, shutters for the lower windows and a sill. The INTERIOR contains among others red and white tiles in checkerboard pattern in the hall, a wooden staircase with balusters and a handrail which develops into a finely formed newel post, in the living room two plaster ceilings with a central ornament in the form of a stylised sun and a fireplace with wooden mantle in which a tile tableau, depicting an evening landscape with half-moon, designed by Wegerif's wife, the artist Agathe Wegerif-Gravestein (1867-1944), and signed AWG 1917.

Valuation

VILLA from 1917 to a design by Apeldoorn architect Chris Wegerif.

- Of architectural-historical value as a good and virtually intact example of an inventive villa design by the well-known architect Chris Wegerif. The building stands out for its high aesthetic qualities such as simple main forms and sober detailing. A substantial part of the interior has been preserved. Characteristic are the spout gables and the constantly recurring rounded forms in the design (bay window, balcony, fanlights). There is an ensemble value within the villa district Berg en Bos. The various buildings in this district together with the older and later types and styles very well illustrate the development of villa construction in this area.

- Of urban-planning value through its location between the 1e Beukenlaan, the Dennenlaan and the Coniferenlaan. The objects together with the many private and public green elements form an attractive and valuable street scene.

- Of cultural-historical value as a recognisable element from a social development. The building was constructed as housing for the new and wealthy urban elite, who preferred to settle in substantial villas in spaciously laid out and in this case systematically developed, romantically arranged villa districts. The district Berg en Bos is a good example of such a villa district. In the design for this house various forms of applied art are integrated into the architecture. This total design is characteristic of the time in which the building was constructed. There is furthermore a cultural-historical value in the fact that Wegerif's work bears a clearly recognisable signature and due to the limited geographical spread can be seen as characteristic of the municipality of Apeldoorn.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map