Rijksmonumentenregister · Netherlands
Heldringkerk
Hoenderloo, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1857 - 1858
- Address
- Heldringsweg 10, 7351 BE Hoenderloo (Apeldoorn 25)
- Place
- Hoenderloo
- Municipality
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12003, 5.87942
- Monument number
- 514555
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande KERK met aangebouwde CONSISTORIEKAMER van de Hervormde Gemeente Hoenderloo aan de Heldringsweg te Hoenderloo. De kerk is in 1857-1858 gebouwd in opdracht van dominee Otto Gerhard Heldring (1804-1876) naar ontwerp van W. de Waal uit Arnhem uitgevoerd door aannemer W. Lensink uit Arnhem. De eerste steen is op 29 augustus 1857 gelegd door de dochter van Heldring, Louise. De inwijding van de kerk vond plaats in 1858 tijdens het Pinksterfeest.
Heldring had in 1839 Hoenderloo bezocht en besloten de bewoners aldaar, die voor een deel nog in plaggenhutten woonden, een betere toekomst te bieden. Dit deed hij onder meer door de bouw van een school, het graven van een waterput, de bouw van de kerk met pastorie en de bouw van een Doorgangshuis. Grond werd aangekocht om via ontginning werkgelegenheid te verschaffen.
De kerk is in een heuvelachtige omgeving gebouwd als eenvoudige zaalkerk die zich kenmerkt door gepleisterde en witgeschilderde gevels. Hierdoor zijn parallellen te ontdekken met de later (1870) gebouwde vluchtheuvelkerk in de gemeente Valburg. Ook die kerk werd in opdracht van Heldring gebouwd.
Omschrijving
Het in baksteen gemetselde, geheel gepleisterde gebouw is opgetrokken op rechthoekige grondslag en telt één hoge bouwlaag onder een met gesmoorde Hollandse pan gedekt zadeldak, ter plekke van de voorgevel achter een trapgevel. Ter plaatse van de voorgevel bevat de kerk een ingebouwde toren eindigend in een ingesnoerde achtzijdige naaldspits gedekt met koper. Alle gevels hebben een uitgemetselde plint en steunberen. De steunberen verjongen eenmaal en hebben ter plaatse van de verjonging en bovenop een afzaat. Behalve in de voorgevel hebben de steunberen in het voorvlak spitsbogig afgesloten spiegels.
De TOREN heeft aan alle vier de zijden een terugliggend veld met twee galmgaten waarboven vermoedelijk in oorsprong in alle zijden een wijzerplaat. Nu bevat alleen de voorzijde een wijzerplaat. De velden worden beëindigd met een rondboogfries. De spits bevat een kruis, staande in een soort bloemkelk.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL bevat in het midden de entree met houten stolpdeuren, waarboven een spitsbogig bovenlicht met roedeverdeling. Links en rechts een blindnis en op de hoeken een steunbeer met elk twee afzaten. Boven de entree en smalle lichtspleet en daarboven een rond gietijzeren venster met bloemvormige roedeverdeling. De treden van de trapgevel hebben een afdekking met natuurstenen platen.
De LINKER ZIJGEVEL is door steunberen in vier traveeën verdeeld. Elk travee bevat een gietijzeren spitsboogvenster met roedeverdeling met onder meer bladvormige venstervullingen met toten.
De ACHTERGEVEL heeft geheel links en rechts steunberen. De gevel bevat links en rechts een gietijzeren spitsboogvenster en in het midden een spitsboogblindnis. De geveltop heeft een rond gietijzeren venster met bloemvormige roedeverdeling. Tussen rechter venster en blindnis een ingehakte deur.
De RECHTER ZIJGEVEL is door steunberen in vier traveeën verdeeld. Elk travee bevat een gietijzeren spitsboogvenster. Het linker venster is aan de onderzijde ingekort ten behoeve van een aangebouwde consistoriekamer.
Het INTERIEUR is sober en bevat aan de ene zijde een koorbalkon en aan de andere zijde een houten preekstoel. Het in vakken ingedeelde plafond is van houten delen in visgraat- en elleboogverband. De panelen van de deuren hebben toten.
De aangebouwde CONSISTORIEKAMER is een eenlaags gebouw op vierkante grondslag. Elke gevel heeft op de hoeken steunberen, in de voorgevel zonder spiegels. De voorgevel heeft twee spitsboogvensters, de rechter zijgevel heeft een toegang met houten deur en de achtergevel twee spitsboogvensters.
Waardering
KERKGEBOUW uit 1857-1858, ontworpen door architect W. de Waal uit Arnhem uitgevoerd door aannemer W. Lensink, in opdracht van dominee O.G. Heldring.
- Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een eenvoudige, vrijgelegen zaalkerk in een landelijke omgeving. Het gebouw valt op door witgepleisterde gevels en de karakteristieke, aangebouwde consistoriekamer. Hoewel deze kerk kleiner is uitgevoerd is er een vergelijking te maken met de vluchtheuvelkerk in de gemeente Valburg, die door dezelfde opdrachtgever werd gebouwd.
- Van stedebouwkundige waarde vanwege de prominente, enigszins verhoogd gelegen situering aan de rand van de huidige dorpskern.
- Van cultuurhistorische waarde omwille van de herinnering aan de ontwikkeling van Hoenderloo als ontginningsdorp in de 19de eeuw en de charitatieve instelling van ds. Heldring die de nog steeds bestaande Heldring stichting oprichtte.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached CHURCH with annexed CONSISTORY ROOM of the Reformed Congregation Hoenderloo on the Heldringsweg at Hoenderloo. The church was built in 1857-1858 on the orders of Reverend Otto Gerhard Heldring (1804-1876) according to designs by W. de Waal from Arnhem, executed by contractor W. Lensink from Arnhem. The foundation stone was laid on 29 August 1857 by Heldring's daughter, Louise. The consecration of the church took place in 1858 during Whitsuntide.
Heldring had visited Hoenderloo in 1839 and decided to offer the inhabitants there, some of whom still lived in sod houses, a better future. He did this among other things by building a school, digging a well, building the church with parsonage and building a Transit House. Land was purchased to provide employment through reclamation.
The church was built in a hilly environment as a simple hall church characterised by plastered and whitewashed facades. Through this, parallels can be found with the later (1870) built hill refuge church in the municipality of Valburg. That church was also built on Heldring's orders.
Description
The brick-built, wholly plastered building is constructed on a rectangular ground plan and comprises one high storey under a gabled roof clad with muted Dutch tiles, at the front facade behind a stepped gable. At the front facade the church contains a built-in tower ending in a constricted eight-sided spire clad with copper. All facades have an applied plinth and buttresses. The buttresses taper once and have a setoff at the point of tapering and on top. Apart from in the front facade, the buttresses in the front plane have pointed arch recesses.
The TOWER has on all four sides a recessed field with two louvers and presumably originally a clock face on all sides. Now only the front contains a clock face. The fields are terminated with a round arch frieze. The spire contains a cross, standing in a kind of flower calyx.
The symmetrically arranged FRONT FACADE contains in the centre the entrance with wooden casement doors, above which a pointed arch fanlight with glazing bars. On the left and right a blind opening and on the corners a buttress each with two setoffs. Above the entrance a narrow light slot and above that a round cast-iron window with flowering-shaped glazing bars. The steps of the stepped gable have a covering with natural stone plates.
The LEFT SIDE FACADE is divided by buttresses into four bays. Each bay contains a cast-iron pointed arch window with glazing bars including amongst others leaf-shaped window openings with tassels.
The REAR FACADE has buttresses on the far left and right. The facade contains on the left and right a cast-iron pointed arch window and in the centre a pointed arch blind opening. The gable top has a round cast-iron window with flowering-shaped glazing bars. Between the right window and blind opening an inserted door.
The RIGHT SIDE FACADE is divided by buttresses into four bays. Each bay contains a cast-iron pointed arch window. The left window is shortened at the bottom for the benefit of an annexed consistory room.
The INTERIOR is austere and contains on one side a choir balcony and on the other side a wooden pulpit. The ceiling divided into panels consists of wooden parts in herringbone and elbow bond. The panels of the doors have tassels.
The annexed CONSISTORY ROOM is a single-storey building on a square ground plan. Each facade has buttresses on the corners, in the front facade without recesses. The front facade has two pointed arch windows, the right side facade has an entrance with wooden door and the rear facade two pointed arch windows.
Valuation
CHURCH BUILDING from 1857-1858, designed by architect W. de Waal from Arnhem executed by contractor W. Lensink, on the orders of Reverend O.G. Heldring.
- Of architectural historical value as an example of a simple, detached hall church in a rural environment. The building stands out for its whitewashed facades and the characteristic, annexed consistory room. Although this church was executed on a smaller scale, a comparison can be made with the hill refuge church in the municipality of Valburg, which was built by the same patron.
- Of urban planning value because of the prominent, somewhat elevated situated location at the edge of the current village centre.
- Of cultural historical value by virtue of the memory of the development of Hoenderloo as a reclamation village in the 19th century and the charitable disposition of Reverend Heldring who founded the still existing Heldring foundation.
Nearby in the register
- De ArckeWoonhuisunder 1 mi
- DeelerwoudDienstwoningunder 1 mi
- Straatmeubilair, Waterput bij de kruising Hoenderloo (Apeldoorn 25)Straatmeubilairunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Otterloseweg 309Dienstwoningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.