Rijksmonumentenregister · Netherlands
Vredeoord
Apeldoorn, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1878
- Address
- Oranjelaan 9, Locatie: Parken, 7316 AL Apeldoorn
- Place
- Apeldoorn
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21968, 5.96281
- Monument number
- 514538
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Forse vrijstaande VILLA met SCHUUR, gelegen in een ruime tuin aan de westzijde van de Oranjelaan op de hoek met de Jhr mr G.W. Molleruslaan. Het pand, in oorsprong Vredeoord genaamd, is in 1878 gebouwd naar ontwerp en in opdracht van de Amsterdamse civiel-ingenieur en architect Theodor Sanders, de man bij wie H.P. Berlage na zijn studie ging werken. Het oorspronkelijke adres was Oranjelaan 1. Het pand is gebouwd in een Overgangsarchitectuur waarin invloeden van de Neo-Renaissance en (in mindere mate) de Art Nouveau zijn verwerkt.
De op het getal 82 in één van de hoekornamenten van het stucplafond in de eetkamer gebaseerde bouwdatum 1882 is onjuist. Dit getal is het catalogusnummer van één van de, rond de eeuwwisseling, stucornament producerende bedrijven. De ornamenten in het pand zijn vrijwel zeker afkomstig van het Atelier Silberling & Zoon te Amsterdam-Sloterdijk. Naar verluidt zou het stucwerk zijn aangebracht door het bedrijf Brüggemann te Apeldoorn.
Het terrein is gesplitst in 1885 en nogmaals in 1925. In 1887 wordt het omschreven als 'huis, zomerhuis, schuur en tuin'. Het zomerhuis stond, vanuit de huidige situatie gezien, achter de schuur op het later afgescheiden deel van het terrein, nu deel uitmakend van de tuin van een pand aan het Prins Hendrikplein. De schuur is later verbouwd tot garage. De veranda tegen de rechter zijgevel is rond 1910 dichtgezet en verbouwd tot serre.
De woning is lange tijd in gebruik geweest als artsenwoning met praktijkruimte en daarvoor is het interieur na 1973 voor een deel gewijzigd. Ook is aan de linker zijde in de jaren dertig een aanbouw (bijkeuken) aangebracht. Daarin werd na 1973 de toegang tot de praktijkruimte aangebracht.
Omschrijving
Het in kruisverband gemetselde bakstenen pand is opgetrokken op rechthoekig grondplan en telt twee bouwlagen onder een met gesmoorde platte Friese pannen gedekt omlopend afgeplat schilddak met overstek op niet geprofileerde en in ajour uitgezaagde houten steunen. De gevels hebben een gepleisterde plint en in de eerste bouwlaag speklagen en een gepleisterde strek boven de vensters. Verder een geprofileerde cordonlijst ter hoogte van de eerste verdiepingsvloer en een architraaf onder de dakrand. De verdieping heeft gepleisterde cirkelvormige rollagen tussen de vensters en houten frontons met gesneden timpaan boven de gevelopeningen. Vensters en tuindeuren zijn voorzien van persiennes of zonnerakken. De gepleisterde onderdelen hadden in oorsprong een zandsteenkleur (nog waarneembaar op de schuur).
De van de weg afgekeerde nagenoeg symmetrische VOORGEVEL bezit in de middenas de hoofdingang met aan weerszijden een forse vijfzijdige bakstenen erker met enkelruits schuifvensters, die op de verdieping een vijfzijdige houten erker met meerruits vensters tussen geprofileerde stijlen draagt. De entree bevat een blankhouten stolpdeur met gietijzeren deurroosters en een bovenlicht en daarboven een T-venster met gedeeld bovenlicht.
De LINKER ZIJGEVEL wordt op de begane grond links aan het oog onttrokken door de latere aanbouw. Rechts heeft de gevel op de begane grond een schuifdeur en op de verdieping een T-venster en links een klein enkelruits venster. De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL bevat op de begane grond en de verdieping drie T-vensters.
De aan de Oranjelaan gelegen, vier traveeën brede RECHTER ZIJGEVEL bezit op de begane grond in het midden een brede rechthoekige serre met balkon met balustrade voorzien van in ajour uitgezaagde panelen. De serre bezit nog de oorspronkelijke zijwanden van de veranda met in ajour uitgezaagde panelen en zeshoekige meerruits ramen en geprofileerde stijlen. De serre heeft aan de voorzijde een driezijdige sluiting met enkelruits ramen en deuren en licht getoogde bovenlichten, bezet met veelkleurig Art Nouveau glas-in-lood. Links en rechts daarvan heeft de gevel in beide bouwlagen een T-venster. Het balkon is toegankelijk via een tweetal stolpdeuren met enkelruits bovenlicht.
Het INTERIEUR is zéér rijk gedetailleerd en bevat in vrijwel alle vertrekken stucplafonds. De hal en het trappenhuis hebben rijk gestucte wanden. Het stucwerk van de hal verwijst naar de jacht en heeft nog de oorspronkelijke kleuren. De serre bevat nog een deel van de oorspronkelijke terrazzovloer van de veranda. Op de zolder bevindt zich een meidenkamer met bedstee met schuifdeur. Boven aan de trap op de eerste verdieping bevindt zich een oorspronkelijk koperen lampetkraantje. De tochtdeur en de tochtpui van de hal hebben geëtst glas met bloemmotieven.
De in halfsteens verband gemetselde bakstenen SCHUUR is opgetrokken op rechthoekige grondslag en heeft een zadeldak tussen licht geprofileerde windveren, gedekt met rode tuiles du nord. De schuur dateert uit de bouwtijd en vertoont gelijke architectonische kenmerken. De gevels hebben nog de oorspronkelijke, in zandsteenkleur geschilderde speklagen. De voorgevel heeft een later ingehakte garagedeur met in de geveltop een gietijzeren radvenster. De zijgevels hebben getoogde 9-ruits en ronde gietijzeren vensters.
De tuin wordt deels afgescheiden met een uit de jaren '20 daterend houten hekje. In de tuin bevinden zich een regenkelder en enkele forse oude bomen, waaronder een 150 jaar oude beuk.
Waardering
VILLA met SCHUUR uit 1878 in Overgangsarchitectuur met invloeden van de Neo-Renaissance en de Art Nouveau.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en zeer gaaf bewaard gebleven voorbeeld van een villa in Overgangsarchitectuur met ornamentiek beïnvloed door de Neo-Renaissance. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de zeer rijke ornamentiek. Karakteristiek zijn onder meer de erkers over twee verdiepingen, de tot serre omgebouwde veranda, de gesneden (kozijn)onderdelen en het zeer rijk uitgevoerde interieur. Er is sprake van een ensemblewaarde als onderdeel van de villawijk de Parken, waarbinnen het pand behoort tot de omstreeks 1900 gangbare villatypen, welke samen met de oudere en later typen en stijlen zeer goed de ontwikkeling van de villabouw weergeven.
- Van stedebouwkundige waarde door de situering op de hoek van de Oranjelaan en de Jhr.mr. G.W. Molleruslaan. Beide lanen bezitten nog een in vrij gave staat bewaard bestand aan historische huizen, die tezamen met de vele particuliere en openbare groenelementen een aantrekkelijk, waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting van de nieuwe en kapitaalkrachtige stedelijke elite, die zich bij voorkeur vestigde in kapitale villa's in ruim opgezette romantisch aangelegde villawijken. De Parken behoort tot de grootste en oudste villawijken van dit type in ons land en de aanleg droeg er toe bij dat het aanzien van het dorp en de sociale gelaagdheid van haar bevolking sterk veranderde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Substantial detached VILLA with BARN, situated in a spacious garden on the west side of the Oranjelaan at the corner with the Jhr mr G.W. Molleruslaan. The building, originally named Vredeoord, was built in 1878 according to the design and at the commission of Amsterdam civil engineer and architect Theodor Sanders, the man with whom H.P. Berlage went to work after his studies. The original address was Oranjelaan 1. The building was constructed in a Transitional architecture in which influences of the Neo-Renaissance and (to a lesser extent) Art Nouveau are incorporated.
The building date of 1882 based on the numeral 82 in one of the corner ornaments of the stucco ceiling in the dining room is incorrect. This numeral is the catalogue number of one of the companies producing stucco ornaments around the turn of the century. The ornaments in the building are almost certainly from the Atelier Silberling & Zoon in Amsterdam-Sloterdijk. It is said that the stucco work was applied by the company Brüggemann in Apeldoorn.
The plot was subdivided in 1885 and again in 1925. In 1887 it is described as 'house, summer house, barn and garden'. The summer house stood, from the current perspective, behind the barn on the later separated part of the plot, now forming part of the garden of a building on the Prins Hendrikplein. The barn was later converted into a garage. The veranda against the right side wall was enclosed around 1910 and converted into a conservatory.
The dwelling was used for a long time as a doctor's residence with practice rooms and for this reason the interior was partially altered after 1973. Also in the nineteen-thirties an extension (scullery) was added on the left side. After 1973 the entrance to the practice rooms was placed in this extension.
Description
The building is of cross-bonded brickwork, erected on a rectangular ground plan and comprises two storeys under an hipped roof covered with partially hidden flat Friesian tiles with overhang on unproofiled and openwork-sawn wooden supports. The facades have a rendered plinth and on the first storey roof-tile courses and a rendered stripe above the windows. Furthermore a proofiled string course at the height of the first-floor level and an architrave below the roof edge. The first floor has rendered circular roll mouldings between the windows and wooden frontispieces with carved tympanum above the facade openings. Windows and garden doors are provided with louvres or sun blinds. The rendered components originally had a sandstone colour (still visible on the barn).
The nearly symmetrical FRONT FACADE facing away from the road has in the central axis the main entrance with on either side a substantial five-sided brick bay with single-light sash windows, which on the first floor carries a five-sided wooden bay with multi-light windows between proofiled posts. The entrance contains a natural wood door with cast-iron door grilles and a fanlight and above it a T-window with divided fanlight.
The LEFT SIDE FACADE is concealed from view on the ground floor on the left by the later extension. On the right the facade has on the ground floor a sash door and on the first floor a T-window and on the left a small single-light window. The symmetrically arranged REAR FACADE contains on the ground floor and the first floor three T-windows.
The RIGHT SIDE FACADE facing the Oranjelaan, four bays wide, has on the ground floor in the middle a broad rectangular conservatory with balcony with balustrade provided with openwork-sawn panels. The conservatory still possesses the original side walls of the veranda with openwork-sawn panels and hexagonal multi-light windows and proofiled posts. The conservatory has at the front a three-sided enclosure with single-light windows and doors and gently arched fanlights, filled with polychromatic Art Nouveau stained glass. To the left and right of this the facade in both storeys has a T-window. The balcony is accessible via two doors with single-light fanlight.
The INTERIOR is very richly detailed and contains stucco ceilings in almost all rooms. The hall and the stairwell have richly stuccoed walls. The stucco work of the hall refers to hunting and still retains its original colours. The conservatory still contains part of the original terrazzo floor of the veranda. On the attic there is a maid's room with bed-alcove with sliding door. Above the stairs on the first floor there is an original brass washhand tap. The draught door and the draught screen of the hall have etched glass with flower motifs.
The BARN of half-brick bond of brickwork is erected on a rectangular ground plan and has a gabled roof between slightly proofiled bargeboards, covered with red tuiles du nord. The barn dates from the period of construction and displays equal architectural characteristics. The facades still have the original roof-tile courses painted in sandstone colour. The front facade has a later cut-in garage door with in the gable top a cast-iron radial window. The side facades have arched 9-light windows and round cast-iron windows.
The garden is partly separated by a wooden fence dating from the nineteen-twenties. In the garden are a rain cellar and several substantial old trees, including a 150-year-old beech tree.
Valuation
VILLA with BARN from 1878 in Transitional architecture with influences of the Neo-Renaissance and Art Nouveau.
- Of architectural-historical value as a good and well-preserved example of a villa in Transitional architecture with ornamentation influenced by the Neo-Renaissance. The building stands out for high aesthetic qualities, such as the advanced use of materials and the very rich ornamentation. Characteristic features include among others the bays extending over two storeys, the veranda converted into a conservatory, the carved elements of windows and frames and the very richly executed interior. There is an ensemble value as part of the villa district de Parken, within which the building belongs to the villa types current around 1900, which together with the older and later types and styles very well illustrate the development of villa construction.
- Of urban value by virtue of its situation at the corner of the Oranjelaan and the Jhr.mr. G.W. Molleruslaan. Both lanes still possess a stock of historical houses preserved in relatively good condition, which together with the many private and public green elements form an attractive, valuable street scene.
- Of cultural-historical value as a recognizable element from a social development. The building was constructed as a residence for the new and wealthy urban elite, who preferred to establish themselves in substantial villas in spaciously laid-out romantically designed villa districts. De Parken is among the largest and oldest villa districts of this type in our country and its development contributed to a major change in the appearance of the village and the social stratification of its population.
Nearby in the register
- De HermitageWoonhuisunder 1 mi
- Schoolgebouw, Jhr. Mr. G.W. Molleruslaan 42Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- OranjeparkBrugunder 1 mi
- RegentessekerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.