Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal Van Sasse
Grave, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Gemaal(M3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1928
- Address
- Mars en Wijthdijk 1, 5361 MA Grave (Land van Cuijk 30)
- Place
- Grave
- Municipality
- Land van Cuijk
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.76860, 5.73048
- Monument number
- 514152
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1922 map "Bl. 26 Nijmegen, 1922" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Het ELECTRISCH GEMAAL Van Sasse werd in 1928-'29 in opdracht van het bestuur van het Waterschap De Maaskant gebouwd door Ingenieursbureau Van Hasselt en De Koning. Doel was de afwatering van de Raam op de enkele tientallen meters ten noorden stromende Maas beter te kunnen beheersen. Het rechthoekige gemaal, opvallend gelegen in de uiterwaard, is opgetrokken in traditionalistische Delftse Schoolstijl met expressionistische elementen. Omstreeks 1950 en opnieuw in 1981 is een deel van de apparatuur gemoderniseerd.
Omschrijving
Het gemaal heeft een L-vormige, bijna rechthoekige plattegrond, bestaat uit twee bouwlagen en wordt gedekt door deels a-symmetrische zadeldaken, voorzien van gotische pannen. De voornaamste delen van het gebouw zijn gestort in beton en bekleed met baksteen. De gevels hebben een gesloten karakter en zijn opgetrokken in baksteen, deels voorzien van bakstenen banden in een afwijkende kleur. Opvallende elementen zijn de drie van zeer forse trappen voorziene, a-symmetrische trapgevels, waarvan de middelste, met schoorsteen, het hoogste is opgetrokken en, met het silhouet van de brug, de omgeving domineert.
In de noordelijke gevel bevindt zich een grote kalkstenen gevelsteen, die herinnert aan de eerste steenlegging en ingebruikname van het gemaal, met de inscriptie: "Waterschap de Maaskant A.D. 1928-'29 / Dit gemaal is gesticht onder het bestuur van / F.G Caners, dijkgraaf / W.J.H. Verstraaten / Mr.
H.A.H. Bijvoet / M.A. Poos / J.F. Ploegmakers / Mr. G.J.B.M.
van Zinnic Bergman / W.L. van Teeffelen, heemraden / J.J. van Gulick, griffier / S.A.J. Martens, penningmeester / De eerste steen is gelegd door de dijkgraaf op 19 juli 1928 / De ingebruikstelling is geschied op 29 mei 1929 / door z.exc. den Minister van Waterstaat Mr. H. van der Vegte / Ingenieurs : R.
Verloren van Themaat en L.C.L.W. Sloth Blaauwboer". Tegen de oostelijke gevel is, naast een vlaggemasthouder, in bronzen letters de tekst: "Van Sasse" aangebracht. Globaal kan het gebouw vier ruimten: transformatorhuis, machinekamer, kantoor en turbinekelder. De centrale topgevel markeert de scheiding tussen de twee hoofddelen: het oostelijke (smallere, maar iets diepere) deel is de transformatorruimte.
Deze is aan de noordelijke zijde toegankelijk via een geklonken plaatijzeren vleugeldeur onder kunststenen luifel. Van hieruit worden de generatoren (van onder meer Smit, Slikkerveen en Rademakers, Rotterdam) in het westelijke deel van het gebouw, het eigenlijke gemaal, gevoed. Dit deel van het gebouw heeft twee bouwlagen; op de begane grond is de machinekamer, die door ijzeren, deels openslaande vensters aan de zuidzijde van licht wordt voorzien. Binnen ligt een zwart-wit betegelde vloer. De wanden zijn bepleisterd en voorzien van consoles, waarop een in het zicht gelaten kap rust, bestaande uit verbeterde Hollandse spanten met een doorlopende trekbalk ter hoogte van het blokkeel. Westelijk van de machinekamer is een over de volle hoogte afgescheiden ruimte in gebruik als kantoor en dienstruimte.
De onder de machinekamer gelegen, witgeschilderde turbinekelder is het hart van het gemaal. Aan de zuidelijke zijde wordt het water uit de Raam via een betonnen, na de Tweede Wereldoorlog gemoderniseerd inlaatwerk opgepompt. De vloer van de machinekamer wordt in de turbinekelder geschoord door betonnen togen. Aan de noordelijke zijde verlaat het water het gebouw.
De pijlers van de betonnen uitlaten, zes in getal, zijn bekleed met handvorm baksteen.
Waardering
Het gemaal is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van de sociaal-economische en waterstaatkundige ontwikkeling, namelijk de watervrijmaking van het Maasgebied in het Interbellum en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van het electrische gemaal. Het is architectuurhistorisch van belang vanwege de traditionalistische stijl en de ornamentiek en als voorbeeld van de toegepaste combinatie van techniek en traditionele bouwelementen; het is tevens van belang in het oeuvre van het ingenieursbureau.
Het gebouw is tevens van belang vanwege de gaafheid van het ex- en interieur. Het is zeldzaam wegens opzet en constructie.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The ELECTRIC PUMPING STATION Van Sasse was built in 1928-'29 on the orders of the board of the Waterschap De Maaskant by the Engineering Bureau Van Hasselt and De Koning. The aim was to better control the drainage of the Raam onto the Maas flowing some tens of metres to the north. The rectangular pumping station, strikingly situated in the flood plain, is constructed in traditionalist Delft School style with expressionist elements. Around 1950 and again in 1981, some of the equipment was modernised.
Description
The pumping station has an L-shaped, almost rectangular floor plan, consists of two storeys and is covered by partly asymmetrical gabled roofs, fitted with gothic tiles. The main parts of the building are cast in concrete and clad with brick. The facades have a closed character and are constructed in brick, partly provided with brick bands in a contrasting colour. Striking elements are the three asymmetrical stepped gables with very substantial steps, of which the middle one, with chimney, is constructed at the highest level and, with the silhouette of the bridge, dominates the surroundings.
In the northern facade is a large limestone facade stone, commemorating the laying of the foundation stone and commissioning of the pumping station, with the inscription: "Waterschap de Maaskant A.D. 1928-'29 / This pumping station was founded under the governance of / F.G Caners, dijkgraaf / W.J.H. Verstraaten / Mr.
H.A.H. Bijvoet / M.A. Poos / J.F. Ploegmakers / Mr. G.J.B.M.
van Zinnic Bergman / W.L. van Teeffelen, heemraden / J.J. van Gulick, griffier / S.A.J. Martens, penningmeester / The foundation stone was laid by the dijkgraaf on 19 July 1928 / Commissioning took place on 29 May 1929 / by his excellency the Minister of Waterways Mr. H. van der Vegte / Engineers: R.
Verloren van Themaat and L.C.L.W. Sloth Blaauwboer". Against the eastern facade, next to a flagpole holder, the text "Van Sasse" is inscribed in bronze letters. Broadly speaking, the building comprises four spaces: transformer room, engine room, office and turbine cellar. The central top gable marks the division between the two main sections: the eastern (narrower, but slightly deeper) part is the transformer room.
This is accessible from the northern side via a riveted sheet-iron wing door under artificial stone canopy. From here, the generators (from among others Smit, Slikkerveen and Rademakers, Rotterdam) in the western part of the building, the actual pumping station, are powered. This part of the building has two storeys; on the ground floor is the engine room, which is lit by iron, partly opening windows on the south side. Inside is a black-and-white tiled floor. The walls are plastered and provided with consoles, on which an exposed roof structure rests, consisting of improved Dutch roof trusses with a continuous tie beam at the height of the collar tie. West of the engine room, a space separated over the full height is used as an office and service room.
The white-painted turbine cellar, located below the engine room, is the heart of the pumping station. On the southern side, water from the Raam is pumped in via a concrete intake structure, modernised after the Second World War. The floor of the engine room is braced in the turbine cellar by concrete props. On the northern side, the water exits the building.
The pillars of the concrete outlets, six in number, are clad with handmoulded brick.
Valuation
The pumping station is of general importance. The building has cultural-historical significance as an example of socio-economic and water-management development, namely the water control of the Maas region in the Interwar period, and as an example of the typological development of the electric pumping station. It is architecturally significant due to its traditionalist style and ornamentation and as an example of the applied combination of engineering and traditional building elements; it is also significant in the oeuvre of the engineering bureau.
The building is also of importance because of the integrity of its exterior and interior. It is rare because of its design and construction.
Nearby in the register
- Kazemat (B10), Gemaal van SasseKazematunder 1 mi
- Brugunder 1 mi
- Verkeersbrug, over de Maas Malden (Heumen 25)Brugunder 1 mi
- Kerk, Klokstraatje 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.