Rijksmonumentenregister · Netherlands
Remonstrantse Kerk
Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1895 - 1897
- Address
- Westersingel 76, 3015 LB Rotterdam (and others)
- Place
- Rotterdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.91496, 4.47371
- Monument number
- 513882
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryTU Delft LibraryHistorical map archives, georeferenced via AllmapsUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1880 map "18. Rotterdam (1880)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding:
KERK (en ORGEL) met CONSISTORIE van de Remonstrantse gemeente, gebouwd in 1895-1897 in Overgangsarchitectuur met neo-Romaanse elementen ontworpen door H. Evers en J.P. Stok Wzn.
Omschrijving:
De Remonstrantse kerk is een vierkante centraalbouw met een hoge toren op de zuidoostelijke (straat)hoek. De kerk wordt aan de west- en noordzijde ingesloten door aangrenzende bebouwing. Oorspronkelijk (tot 1965) was het voorplein aan de Westersingel omheind met een smeedijzeren sierhekwerk tussen bakstenen pijlers met ezelsruggen.
De kerk is opgetrokken in rode baksteen met een hardstenen plint, met decoratieve onderdelen van natuursteen. De zadel- en schilddaken zijn gedekt met pannen en leien en voorzien van crête kammen.
De gevel aan de Westersingel heeft in het midden een ingangspartij met puntgevel waarin een dwerggalerij en aan weerszijden, in de voet van de torens, twee kleinere ingangen waarvan de linker met een afdakje.
De ingangspartij bestaat uit een verhoogd boogvormig portaal, waarboven de tekst: "Eenheid in het noodige, vrijheid in 't onzekere, in alles de liefde", geflankeerd door twee gebeeldhouwde vrouwenfiguren - allegorieën voor: links de Vrijheid, rechts de Verdraagzaamheid, door S. Miedema - waarboven een lijst gedragen door consoles waartussen rozetten. Boven de ingang een groot tweelichtvenster en een glasmozaïek waarin een engel met een bijbel en aan weerszijden de woorden "Geloof" en "Onderzoek" (door de Parijse mozaïst Facchina).
Rechts van de ingangspartij een lage toren met (spits) schilddak.
Links een hoge toren met een onderbouw waarin (boven elkaar) een smal, hoog rondboogvenster en een smal, hoog tweelichtvenster waarboven een rondlicht. Boven het tweelichtvenster een rechthoekig spaarveld met rondboogfries. De onderbouw van de toren wordt afgesloten met een op consoles steunende lijst waarboven hoektorentjes met tentdakjes en daartussen kleine trapgevels. De toren wordt bekroond door een achtzijdige bovenbouw met koepel en windvaan. In vier zijden van de bovenbouw bevinden zich de galmgaten en (sinds 1909) uurwerken.
De gevel aan het Museumpark heeft een middendeel dat wordt gearticuleerd door twee naar boven toe terugspringende muurpijlers waartussen een puntgevel, met een groot rondboog vierlichtvenster, waarboven een rondlicht en een dwerggalerij. Op de begane grond bevinden zich rondboogvensters. In de rondboog boven het venster een glasmozaïek met drie portretten van Remonstrantse leidsmannen Arminius, Episcopius en Uytenbogaert (door Facchina). De geveldelen links en rechts van deze middenpartij hebben een identieke opbouw met boogvensters en dwerggalerij.
Het kerkgebouw wordt links afgesloten met een lage toren met (spits) schilddak. Deze toren heeft op de begane grond een verhoogde ingang met bovenlicht en decoratieve omlijsting.
Links van de toren bevindt zich de consistorie, bestaande uit twee bouwlagen en souterrain onder een samenstel van pannen zadeldaken.
De voorgevel heeft in het midden een klein puntgeveltje met dwerggalerij en drielichtvenster. De rechthoekige vensters op de begane grond hebben bovenlichten en natuurstenen lateien. De ingang rechts met dubbele houten deur met glas-in-lood bovenlicht heeft een gemeenschappelijk (overigens niet oorspronkelijk) bordes met de ingang van de kerk aan deze gevelzijde.
Het interieur bestaat uit een vierkante centraalbouw met een houten kruisgewelf (amerikaans grenen) op vier pilasters die worden begeleid door colonetten op natuurstenen consoles. Het muurwerk is van baksteen met natuurstenen banden op de pilasters en onder de ramen een horizontale band met meanderversiering in zwart geglazuurde steen waarin 22 glasmozaïeken zijn opgenomen (Facchina). De zijruimten met zitplaatsen zijn voorzien van houten kruisgewelven en houten galerijen op ijzeren zuilen. Alle stenen en bronzen kapitelen en consoles, evenals vijf bronzen panelen in de sokkel van de kansel, zijn van S. Miedema. In de zijruimtes hangen bronzen lichtkronen en aan de balustrades van de galerijen steeds twee lichtarmaturen. Aan de noordgevel bevindt zich het orgel uit 1898 dat is gebouwd door de orgelbouwers Steenkuyl en Recourt. Hieronder de kansel met houtsnijwerk. De kerk wordt verlicht door glas-in-loodramen met gestileerd bloemmotief, ontworpen door de glasschilder L. de Contini. Van zijn hand zijn ook de twee middenramen, met bijbelse voorstellingen, van het in vieren gedeelde hoofdraam tegenover de kansel. Deze ramen zijn gesigneerd.
In de detaillering van de kerk komt duidelijk de invloed van de Jugendstil naar voren, bijvoorbeeld in het houtsnijwerk van de kansel, de lichtkronen en lichtarmaturen, het bloemmotief van de ramen. Ook de kerkeraadskamer en de hal (oorspronkelijk een open binnenplaats) aan de westzijde van de kerk zijn, op het plafond van de kamer na, nog in originele staat. Hier bevinden zich een marmeren schouw, eikehouten lambrizering met pilasters aan weerszijden die draagbalken dragen, vier glas-in-loodramen met gestileerd bloemmotief en twee stel dubbele deuren in eikehouten omlijsting. De deuren naar het portaal bij de kosterswoning zijn een reconstructie van de originele deuren welke bij een brand in 1985 verloren gingen. Hetzelfde geldt voor het stel deuren met bovenlicht van de hal naar het entreeportaal.
Van rijkswege beschermenswaardig is bovendien het orgel met Hoofdwerk, Zwelwerk en zelfstandig Pedaal, in 1898 gemaakt door de firma Steenkuyl en Recourt. In later tijd uitgebreid met enige pneumatisch toegevoegde registers. Gerestaureerd in 1978 door J.L. van den Heuvel.
Waardering:
De Remonstrantse kerk, inclusief orgel en consistorie, gebouwd in 1895-1897 naar ontwerp in Overgangsarchitectuur met neo-Romaanse elementen van H. Evers en J.P. Stok Wzn., is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische en beeldbepalende waarde, alsmede van belang binnen het oeuvre van H. Evers.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction:
CHURCH (and ORGAN) with VESTRY of the Remonstrant congregation, built in 1895-1897 in Transitional architecture with neo-Romanesque elements designed by H. Evers and J.P. Stok Wzn.
Description:
The Remonstrant church is a square central-plan building with a tall tower on the south-eastern (street) corner. The church is enclosed on the west and north sides by adjoining buildings. Originally (until 1965) the forecourt on the Westersingel was enclosed with wrought-iron ornamental fencing between brick piers with saddle-backs.
The church is built in red brick with a hardstone plinth, with decorative elements of natural stone. The gabled and hipped roofs are covered with tiles and slates and provided with crête ridges.
The facade on the Westersingel has in the centre an entrance section with a pointed gable in which a dwarf gallery and on either side, at the foot of the towers, two smaller entrances, the left one with a canopy.
The entrance section consists of an elevated arched portal, above which the text: "Unity in what is necessary, freedom in what is uncertain, in all things charity", flanked by two sculptured female figures - allegories for: on the left Freedom, on the right Tolerance, by S. Miedema - above which a moulding supported by consoles with rosettes in between. Above the entrance a large two-light window and a glass mosaic depicting an angel with a bible and on either side the words "Faith" and "Inquiry" (by the Parisian mosaicist Facchina).
To the right of the entrance section a low tower with a (pointed) hipped roof.
On the left a tall tower with a base in which (one above the other) a narrow, tall semicircular-arched window and a narrow, tall two-light window above which a circular light. Above the two-light window a rectangular sparing field with semicircular-arched frieze. The base of the tower is closed off with a moulding supported on consoles above which corner turrets with tent roofs and stepped gables in between. The tower is crowned by an octagonal superstructure with cupola and weathervane. In four sides of the superstructure are the sound holes and (since 1909) clock faces.
The facade on the Museumpark has a central section that is articulated by two wall piers which step back towards the top between which a pointed gable, with a large semicircular-arched four-light window, above which a circular light and a dwarf gallery. On the ground floor are semicircular-arched windows. In the arch above the window a glass mosaic with three portraits of Remonstrant leaders Arminius, Episcopius and Uytenbogaert (by Facchina). The facade sections to the left and right of this central section have an identical composition with arched windows and dwarf gallery.
The church building is closed off on the left by a low tower with a (pointed) hipped roof. This tower has on the ground floor an elevated entrance with fanlight and decorative frame.
To the left of the tower is the vestry, consisting of two storeys and a basement under a series of tiled gabled roofs.
The front facade has in the centre a small pointed gable with dwarf gallery and three-light window. The rectangular windows on the ground floor have fanlights and natural stone lintels. The entrance on the right with double wooden door with leaded glass fanlight has a shared (though not original) platform with the entrance of the church on this facade side.
The interior consists of a square central-plan building with a wooden cross vault (American pine) on four pilasters which are accompanied by small columns on natural stone consoles. The masonry is of brick with natural stone bands on the pilasters and below the windows a horizontal band with meander decoration in black glazed stone in which 22 glass mosaics are set (Facchina). The side spaces with seating are provided with wooden cross vaults and wooden galleries on iron columns. All stone and bronze capitals and consoles, as well as five bronze panels in the base of the pulpit, are by S. Miedema. In the side spaces hang bronze light crowns and on the gallery balustrades there are always two light fixtures. On the north facade is the organ from 1898 which was built by the organ builders Steenkuyl and Recourt. Below this the pulpit with woodcarving. The church is lit by leaded glass windows with stylised flower motif, designed by the glass painter L. de Contini. Also from his hand are the two central windows, with biblical scenes, of the four-part main window opposite the pulpit. These windows are signed.
In the detailing of the church the influence of Art Nouveau is clearly evident, for example in the woodcarving of the pulpit, the light crowns and light fixtures, the flower motif of the windows. Also the church council chamber and the hall (originally an open courtyard) on the west side of the church are, apart from the ceiling of the chamber, still in original state. Here are a marble fireplace, oak wainscoting with pilasters on either side which carry beams, four leaded glass windows with stylised flower motif and two sets of double doors in oak frame. The doors to the portal at the caretaker's house are a reconstruction of the original doors which were lost in a fire in 1985. The same applies to the set of doors with fanlight from the hall to the entrance portal.
Also worthy of protection by the state is the organ with Great, Swell and independent Pedal, made in 1898 by the firm Steenkuyl and Recourt. In later times expanded with some pneumatically added stops. Restored in 1978 by J.L. van den Heuvel.
Valuation:
The Remonstrant church, including organ and vestry, built in 1895-1897 after a design in Transitional architecture with neo-Romanesque elements by H. Evers and J.P. Stok Wzn., is of general importance because of its cultural and architectural-historical and image-determining value, as well as of importance within the oeuvre of H. Evers.
Nearby in the register
- Handel en kantoor, Westersingel 74Handel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Westersingel 84Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Museumpark 9Woonhuisunder 1 mi
- (Chabot Museum)Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.