Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Wilhelminastraat 32
Haarlem, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1885
- Address
- Wilhelminastraat 32, 2011 VN Haarlem (and others)
- Place
- Haarlem
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37933, 4.62710
- Monument number
- 513425
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de westzijde van de Wilhelminastraat, tussen de Mauritsstraat (noord) en Alexanderstraat (zuid), gelegen WOONBLOK.
Het in een mengeling van Eclecticisme en neorenaissance stijl opgetrokken woonblok omvat tien woningen en werd in 1885 gebouwd naar ontwerp van A. van der Steur jr. Het woonblok maakt onderdeel uit van het formele stedenbouwkundige plan van de Wilhelminastraat en haar directe omgeving. De Wilhelminastraat werd in 1881 aangelegd als hoofdas van een westelijke stadsuitbreiding die plaats vond op de plek van de gedempte voormalige stadssingel. Deze stadsuitbreiding kenmerkt zich door een regelmatig en strak stratenpatroon, waarbij de individueel ontworpen woonblokken en woonhuizen een architectonische eenheid vormen. Met name langs de Wilhelminastraat en Mauritsstraat zijn de uit verschillende woonblokken en woonhuizen opgetrokken straatwanden opvallend door hun stedenbouwkundige eenheid en architectuur. De woonbebouwing langs de Wilhelminastraat wordt afgewisseld door een kerk en twee scholen, welke eveneens in de stedenbouwkundige opzet van de straat passen.
Omschrijving
Uit tien herenhuizen bestaand woonblok op rechthoekige plattegrond. Het woonblok bestaat uit twee verschillende woningtypen gerangschikt in het schema A-A-B-B-A-A-B-B-A-A. Het woonblok is opgetrokken in baksteen op een natuurstenen plint en wordt geheel gedekt door een doorlopend afgeknot schilddak bekleed met grijze Hollandse pannen en mastiek.
Het woningtype A is opgebouwd uit een kelderverdieping, begane grond, verdieping, mezzanino en kapverdieping. De woningen zijn elk vier vensterassen breed. De buitenste vensterassen van de twee hoekwoningen zijn afgeschuind. Deze afgeschuinde vensterassen zijn evenals de hoeken van de panden en de enigszins risalerende vensterassen waarin zich de entree bevindt, voorzien van pilasterstellingen. Op de bel-etage zijn deze pilasterstellingen van een Dorische orde en voorzien van speklagen. Op de verdieping bezitten de pilasters een Ionisch kapiteel. De voorgevels zijn voorts onder meer versierd met pleisterwerk cordonlijsten tussen de verschillende bouwlagen. Ter hoogte van de mezzanino is de gevel rijk bewerkt met gepleisterde detailleringen, zoals onder meer de fantasie-pilasters welke zich tussen de vensters bevinden. De risalerende vensteras waarin zich de entree bevindt wordt boven de gootlijst afgesloten door een gebroken fronton en dakkapel. De dakkapel, welke te weerszijden is voorzien van klauwstukken, wordt eveneens afgesloten door een gebroken halfrond fronton. De entree zelf bestaat uit een houten deur met gietijzeren sierrooster en is bereikbaar door middel van een drie treden tellende natuurstenen trap. De deur wordt omlijst door een Dorische pilasterstelling en afgesloten door een fronton. Het bovenlicht van de entree wordt afgesloten door een kroonlijst. De vensters van het woningtype A zijn op de bel-etage en verdieping alle schuifvensters. Op de verdieping hebben de vensters in oorsprong alle een T-naald en gedeeld bovenlicht. De vensters hebben alle gepleisterde sluitstenen met een diamantkop ter decoratie. Bij de vensters op de verdieping bevindt zich in de spaarboog boven de vensters een decoratie van gekleurde baksteen. Het venster op de verdieping in de risalerende vensterassen heeft een schelpmotief ter decoratie in het spaarveld. De vensters ter hoogte van de mezzanino bestaan uit, per vensteras, twee smalle halfrond beëindigde vensters.
Het woningtype B is opgebouwd uit een begane grond, verdieping, tweede verdieping en kapverdieping. Deze woningen zijn alle drie vensterassen breed. De voorgevels zijn versierd met gepleisterde cordonlijsten tussen de verdiepingen. Met name de enigszins teruggelegen vensterassen waarin zich de entrees bevinden (afwisselend uiterst links of uiterst rechts) zijn rijk bewerkt met pleisterwerk. Zo wordt de houten voordeur met gietijzeren sierrooster omlijst door een rustica-achtige gepleisterde pilasterstelling met fronton. Het venster op de verdieping boven de voordeur wordt omlijst door gepleisterde halfzuiltjes en afgesloten door een hoofdgestel. Het venster op de tweede verdieping van deze vensteras wordt omlijst door twee Dorische bakstenen pilasters en bezit een door bewerkte consoles ondersteunde vensterbank. De iets terugliggende vensterassen worden boven de geprofileerde kroonlijst afgesloten door een dakkapel met ter weerszijden daarvan klauwstukken en een fronton. Onder het fronton loopt een fries met triglyfen en metopen. De vensters in de voorgevel van het woningtype B zijn, met uitzondering van de begane grond, alle schuifvensters. Op de tweede verdieping bezitten de schuifvensters in oorsprong alle een T-naald en gedeeld bovenlicht. De vensters op de begane grond zijn dubbele openslaande houten vensters. De ramen op de verdieping hebben een bakstenen mozaïek als spaarveldvulling en hebben een sluitsteen in de vorm van een leeuwenkop De vensters op de tweede verdieping hebben enkele gepleisterde boogstenen in de hanekam en een sluitsteen in de vorm van een console die de houten gootlijst ondersteunt.
De beide zijgevels van het woonblok bezitten geen vensters of deuren en ook geen pleisterwerk decoraties. De achtergevel van het woonblok is soberder van uitvoering en decoratie dan de voorgevel en bezit in oorsprong houten zesruits schuifvensters c.q. T-schuifvensters op de verdiepingen en houten openslaande tuindeuren en keukendeuren ter hoogte van de bel-etage c.q. begane grond. De tuindeuren op de bel-etage waren in oorsprong bereikbaar door middel van dubbele houten trappen met overdekte veranda's.
Waardering
Grotendeels gaaf bewaard woonblok met herenhuizen uit 1885 in combinatie van Eclecticisme en neorenaissance stijl, van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde en de stedenbouwkundige en ensemblewaarde als karakteristiek onderdeel van de 19de-eeuwse formele stadsuitbreiding rondom de Wilhelminastraat; het woonblok is een beeldbepalend element in de westelijke gevelwand van de qua architectuur als eenheid aandoende Wilhelminastraat. Tevens is het woonblok cultuurhistorisch van belang als element in de geschiedenis van het wonen voor welgestelden en van belang binnen het oeuvre van de architect A. van der Steur jr.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
On the west side of the Wilhelminastraat, between the Mauritsstraat (north) and Alexanderstraat (south), located RESIDENTIAL BLOCK.
The residential block, erected in a mixture of Eclecticism and neo-Renaissance style, comprises ten dwellings and was built in 1885 according to a design by A. van der Steur jr. The residential block forms part of the formal urban planning scheme of the Wilhelminastraat and its immediate surroundings. The Wilhelminastraat was laid out in 1881 as the main axis of a western urban expansion which took place on the site of the filled-in former city rampart. This urban expansion is characterized by a regular and orderly street pattern, whereby the individually designed residential blocks and dwellings form an architectural unity. In particular along the Wilhelminastraat and Mauritsstraat, the street facades formed from various residential blocks and dwellings are striking in their urban planning unity and architecture. The residential development along the Wilhelminastraat is interspersed with a church and two schools, which likewise fit into the urban planning scheme of the street.
Description
Residential block consisting of ten townhouses on a rectangular ground plan. The residential block consists of two different housing types arranged in the scheme A-A-B-B-A-A-B-B-A-A. The residential block is built in brick on a natural stone plinth and is entirely covered by a continuous truncated hipped roof clad with grey Dutch tiles and mastic.
Housing type A is composed of a basement storey, ground floor, first storey, mezzanine and attic storey. The dwellings are each four window bays wide. The outermost window bays of the two corner dwellings are chamfered. These chamfered window bays are, like the corners of the buildings and the somewhat projecting window bays in which the entrance is located, provided with pilaster arrangements. On the piano nobile these pilaster arrangements are of a Doric order and provided with banding. On the first storey the pilasters have an Ionic capital. The front facades are furthermore decorated amongst others with plastered string courses between the different storeys. At the height of the mezzanine the facade is richly worked with plastered detailing, such as amongst others the fantasy pilasters which are located between the windows. The projecting window bay in which the entrance is located is closed above the eaves line by a broken pediment and roof dormer. The roof dormer, which is provided on either side with claw stones, is likewise closed by a broken half-round pediment. The entrance itself consists of a wooden door with cast-iron decorative grille and is accessible by means of a natural stone flight of three steps. The door is framed by a Doric pilaster arrangement and closed by a pediment. The fanlight of the entrance is closed by a cornice. The windows of housing type A are on the piano nobile and first storey all sash windows. On the first storey the windows originally all have a T-crossbar and divided fanlight. The windows all have plastered voussoirs with a diamond-shaped decoration. At the windows on the first storey there is in the spandrel above the windows a decoration of coloured brick. The window on the first storey in the projecting window bay has a shell motif as decoration in the spandrel. The windows at the height of the mezzanine consist of, per window bay, two narrow half-round ended windows.
Housing type B is composed of a ground floor, first storey, second storey and attic storey. These dwellings are all three window bays wide. The front facades are decorated with plastered string courses between the storeys. In particular the somewhat recessed window bays in which the entrances are located (alternating at the extreme left or extreme right) are richly worked with plasterwork. Thus the wooden front door with cast-iron decorative grille is framed by a rustic-like plastered pilaster arrangement with pediment. The window on the first storey above the front door is framed by plastered half-columns and closed by a head-piece. The window on the second storey of this window bay is framed by two Doric brick pilasters and possesses a window sill supported by worked consoles. The slightly recessed window bays are closed above the profiled cornice by a roof dormer with claw stones on either side thereof and a pediment. Below the pediment runs a frieze with triglyphs and metopes. The windows in the front facade of housing type B are, with the exception of the ground floor, all sash windows. On the second storey the sash windows originally all have a T-crossbar and divided fanlight. The windows on the ground floor are double opening wooden windows. The frames on the first storey have a brick mosaic as spandrel filling and have a voussoir in the form of a lion's head. The windows on the second storey have some plastered voussoirs in the arch and a voussoir in the form of a console which supports the wooden eaves line.
Both side facades of the residential block have no windows or doors and also no plastered decorative details. The rear facade of the residential block is simpler in execution and decoration than the front facade and originally possesses wooden six-pane sash windows or T-sash windows on the storeys and wooden opening garden doors and kitchen doors at the height of the piano nobile or ground floor. The garden doors on the piano nobile were originally accessible by means of double wooden flights of steps with covered verandas.
Valuation
Largely well-preserved residential block with townhouses from 1885 in a combination of Eclecticism and neo-Renaissance style, of general importance due to its architectural historical value and its urban planning and ensemble value as a characteristic component of the 19th-century formal urban expansion around the Wilhelminastraat; the residential block is a defining visual element in the western facade of the Wilhelminastraat, which appears architecturally as a unified whole. Furthermore, the residential block is of cultural historical importance as an element in the history of housing for the wealthy and of importance within the oeuvre of architect A. van der Steur jr.
Nearby in the register
- Schoolgebouw, Wilhelminastraat 43 AOnderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Woonhuis, Wilhelminastraat 45Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Mauritsstraat 1 CWoonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Wilhelminastraat 43Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.