Rijksmonumentenregister · Netherlands
Graftombe De Gijselaar
Doesburg, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Begraafplaats en -onderdelen
- Function
- Graftombe
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1872
- Address
- Meipoortwal bij 3, Locatie: Centrum, 6981 DD Doesburg
- Place
- Doesburg
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01484, 6.13930
- Part of complex
- 513136
- Monument number
- 513139
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1863 map "Niederlande und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De GRAFTOMBE van Geertruida Cornelia Henriëtte DE GIJSELAAR, Gerritjen Harmsen en Cornelis Nicolaas Hoffman is vervaardigd in 1872 door J.B. Leverman in eclectische stijl. De weduwe Geertruida Cornelia Henriëtte de Gijselaar is geboren in Brussel in 1789 als dochter van Cornelis de Gijselaar (1751-1815). Cornelis (Kees) de Gijselaar was één van de leiders van het patriottische verzet tegen stadhouder Willem V. Hij was bij de komst van de Pruisen in 1787 uitgeweken naar Brussel en in 1799 teruggekeerd naar Leiden. De broer van Geertruida, Nicolaas Cornelis de Gijselaar (1793-1873), was directeur van de Stadstekenacademie en later directeur van het Kabinet van Pleisterbeelden en Prenten te Leiden. Hij was de leermeester en mentor van Alexander Ver Huell en heeft ook enkele jaren in Doesburg gewoond. Geertruida de Gijselaar is na de dood van haar man in 1845, naar Doesburg verhuisd. Zij bewoonde, als rentenierster, een voornaam herenhuis aan de Koepoortstraat (het huidige pand Koepoortstraat 20) samen met haar zoon Cornelis Nicolaas Hoffman en haar dienstmeid Gerritjen Harmsen. De weduwe De Gijselaar stierf in 1871. Zij werd begraven op de Algemene Begraafplaats in Doesburg, waar het graf in 1872 werd voorzien van een door J.B. Leverman gemaakte graftombe. Later werden ook de dienstmeid en de zoon in het graf bijgezet. De tombe is omgeven door een rijk geornamenteerd hekwerk. Boven de tombe bevond zich een zinken baldakijn. Het baldakijn, dat nog tot ca. 1980 aanwezig was, rustte op S-vormige steunen, die op de hoekposten van het hekwerk waren geschroefd. Het is niet duidelijk of het hekwerk en het baldakijn uit dezelfde tijd als de tombe dateren. Jan Bernard Leverman (1823-1880), geboren in Hummelo, stond in Doesburg ingeschreven als steenhouwer/ metselaar. Zijn bedrijf was gevestigd aan de Paardenmarkt (het huidige pand Paardenmarkt 2) De graftombe is gelegen op het centrale ovaal van de begraafplaats enkele rijen links van het middenpad.
Omschrijving
De tombe bestaat uit een rechthoekig liggende steen met omlopend kwartrond profiel op een lage rechte voet waarop zich een rechthoekige sarcofaag met hellende bovenzijde bevindt. De sarcofaag is bedekt met een geplooid, marmeren 'kleed' met geschulpte rand, dat op zes plaatsen door zware koorden opgenomen wordt. Op deze punten zitten vlinders of duiven. Op het kleed ligt een vaandel, versierd met franje en dubbele koorden en knopen, waarop de gegevens van de drie overledenen staan: "GEBOREN 7 JUNI 1789/ OVERLEDEN 14 JAN 1871/ GEERTRUIDA CORNELIA HENRIETTE/ DE GIJSELAAR/ WEDUWE/ MR. FRANCISCUS GERHARDUS HOFFMAN/ GERRITJEN HARMSEN/ GEBOREN 19 DECEMBER 1816/ OVERLEDEN 6 AUGUSTUS 1875/ CORNELIS NICOLAAS HOFFMAN/ GEBOREN 21 SEPTEMBER 1820/ OVERLEDEN 28 JULI 1890".
Boven het vaandel ligt een cartouche met een laag geplooide stof, een laag gesteven kant en een laag stof met een rijk geornamenteerde rand. Deze rand is versierd met allerlei symbolen zoals: een oog, een vinger en een oor, een duim en een wijsvinger die een bloem vasthouden, vogels, insecten en een kleine figuur van een mens die ergens onderuit kruipt. In het midden van dit geheel ligt een rouwkrans van wolken, waarin een bazuinengel zweeft. Onder het vaandel met de namen bevindt zich een cirkel met het opschrift: "J.B. LEVERMAN/ FECIT/ 1872/ DOESBORCH". Om de tombe staat een hekwerk met rijk geornamenteerde gietijzeren hoekzuiltjes en gebogen smeedijzeren spijlen die aan de bovenzijde zijn voorzien van naar buiten gebogen gietijzeren eikenbladeren met eikels en lege eikeldoppen. De zuiltjes en de bladeren zijn kopergroen, de eikeldoppen lichtgroen en oranje. Uit de bovenzijde van de zuiltjes steken deels afgebroken schroeven, waarop voorheen de S-vormige steunen van het baldakijn waren bevestigd. Tombe en hekwerk staan op een vernieuwde kelderzerk van beton.
Waardering
De GRAFTOMBE DE GIJSELAAR, vervaardigd voor de weduwe De Gijselaar in 1872 door J.B. Leverman in eclectische stijl. Van kunsthistorisch belang:
- als voorbeeld van een marmeren graftombe in eclectische stijl met rijk uitgevoerd beeldhouwwerk.
Van stedenbouwkundig belang:
- als functioneel onderdeel van een begraafplaats met een kenmerkend 19de-eeuws karakter.
Van cultuurhistorisch belang:
- vanwege de funerair-historische en genealogische waarde van het grafteken.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The GRAVE MONUMENT of Geertruida Cornelia Henriëtte DE GIJSELAAR, Gerritjen Harmsen and Cornelis Nicolaas Hoffman was made in 1872 by J.B. Leverman in eclectic style. The widow Geertruida Cornelia Henriëtte de Gijselaar was born in Brussels in 1789 as the daughter of Cornelis de Gijselaar (1751-1815). Cornelis (Kees) de Gijselaar was one of the leaders of the patriotic resistance against Stadtholder Willem V. When the Prussians arrived in 1787 he fled to Brussels and returned to Leiden in 1799. The brother of Geertruida, Nicolaas Cornelis de Gijselaar (1793-1873), was director of the Stadstekenacademie and later director of the Cabinet of Plaster Casts and Prints in Leiden. He was the teacher and mentor of Alexander Ver Huell and also lived in Doesburg for several years. Geertruida de Gijselaar moved to Doesburg after the death of her husband in 1845. She occupied, as a woman of independent means, a prestigious townhouse on the Koepoortstraat (the present building Koepoortstraat 20) together with her son Cornelis Nicolaas Hoffman and her maidservant Gerritjen Harmsen. The widow De Gijselaar died in 1871. She was buried at the General Cemetery in Doesburg, where the grave was provided with a grave monument made by J.B. Leverman in 1872. Later the maidservant and the son were also buried in the grave. The monument is surrounded by richly ornamented ironwork. Above the monument stood a zinc baldachin. The baldachin, which was still present until approximately 1980, rested on S-shaped supports that were screwed onto the corner posts of the ironwork. It is unclear whether the ironwork and the baldachin date from the same time as the monument.
Jan Bernard Leverman (1823-1880), born in Hummelo, was registered in Doesburg as a stonemason/bricklayer. His business was located on the Paardenmarkt (the present building Paardenmarkt 2). The grave monument is located on the central oval of the cemetery several rows to the left of the central path.
Description
The monument consists of a rectangular stone with a continuous quarter-round moulding on a low straight base on which sits a rectangular sarcophagus with sloping top. The sarcophagus is covered with a pleated marble 'cloth' with scalloped edge, which is gathered at six points by heavy cords. At these points sit butterflies or doves. On the cloth lies a banner, decorated with fringe and double cords and knobs, on which the details of the three deceased are recorded: "BORN 7 JUNE 1789/ DIED 14 JAN 1871/ GEERTRUIDA CORNELIA HENRIETTE/ DE GIJSELAAR/ WIDOW/ OF MR. FRANCISCUS GERHARDUS HOFFMAN/ GERRITJEN HARMSEN/ BORN 19 DECEMBER 1816/ DIED 6 AUGUST 1875/ CORNELIS NICOLAAS HOFFMAN/ BORN 21 SEPTEMBER 1820/ DIED 28 JULY 1890".
Above the banner lies a cartouche with a layer of lightly pleated cloth, a layer of stiffened lace and a layer of cloth with a richly ornamented edge. This edge is decorated with various symbols such as: an eye, a finger and an ear, a thumb and a forefinger holding a flower, birds, insects and a small figure of a person crawling out from underneath. In the middle of all this lies a wreath of clouds, in which an angel with a trumpet floats. Below the banner with the names is a circle with the inscription: "J.B. LEVERMAN/ FECIT/ 1872/ DOESBORCH". Around the monument stands ironwork with richly ornamented cast-iron corner pilasters and curved wrought-iron spars which at the top are provided with outward-facing cast-iron oak leaves with acorns and empty acorn cups. The pilasters and the leaves are copper-green, the acorn cups light green and orange. Partly broken screws protrude from the top of the pilasters, onto which the S-shaped supports of the baldachin were formerly fastened. Monument and ironwork stand on a renewed concrete vault stone.
Appraisal
The GRAVE MONUMENT DE GIJSELAAR, made for the widow De Gijselaar in 1872 by J.B. Leverman in eclectic style. Of art-historical significance:
- as an example of a marble grave monument in eclectic style with richly executed sculptural work.
Of urban planning significance:
- as a functional component of a cemetery with a characteristic 19th-century character.
Of cultural-historical significance:
- because of the funerary-historical and genealogical value of the grave monument.
Nearby in the register
- Aanleg Alg. BegraafplaatsBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- PoortgebouwBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Woonhuis, Meipoortstraat 61Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Bergstraat 69Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.