Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Speelhuisplein 2
Helmond, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1914 - 1915
- Address
- Speelhuisplein 2, 5707 DZ Helmond (and others)
- Place
- Helmond
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.47897, 5.64840
- Part of complex
- 513032
- Monument number
- 513034
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1912 map "51 Eindhoven" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De O.L. VROUWE TEN HEMELOPNEMINGKERK werd ontworpen door de architect A. Margry in Neo-Byzantijnse stijl. Jos.Margry nam het werk over. In 1914-1915 werden het priesterkoor en de twee zijarmen gebouwd, in 1925 volgde de afbouw van de kerk. In 1957 werd het priesterkoor veranderd.
Omschrijving
De driebeukige kruisbasiliek heeft een voorportaal geflankeerd door een hoge en een lage toren, een viering en een rondgesloten absis die wordt geflankeerd door twee torens. Het schip telt vijf traveeën. De gevels zijn opgetrokken uit machinale baksteen en geleed door spaarvelden met klimmende en rechte boogfriezen. De toren en de zij- en achtergevels hebben baksteen steunberen met afzaat en versnijding. De afzaten van de steunberen en de vensters zijn van natuursteen. De zadel, lessenaar- en koepeldaken zijn gedekt met leien in maasdekking. De hoge vierkante toren op de noord-westelijke hoek bestaat uit drie geledingen. In de eerste geleding bevindt zich aan de voorzijde een rondboogpoort. Deze heeft, net als de poorten in het voorportaal, een omlijsting van baksteen kolonnetten. Het rondbogige bovenlicht heeft baksteen tracering. Er boven is een smal hoog rondboograam. Dit is net als de overige vensters gevuld met glas-in-lood. De tweede geleding wordt aan boven en onderzijde gescheiden van de overige door een brede waterlijst. In een rondbogig spaarveld is een hoog smal rondboograam opgenomen en een ronde wijzerplaat. De bovenste geleding is laag en heeft drie gekoppelde rondbogen met galmgaten, onder de geprofileerde gootlijst is een smal rondboogfries aangebracht. Op de hoge ingezwenkte klokvormige spits staat een sierkruis. Rechts van de toren is een topgevel met daarvoor een voorportaal met drie rondbogige vleugeldeuren met sierbeslag. In de rondbogige bovenlichten weer baksteen tracering. De middelste poort wordt afgesloten door een topgevel met kruis. De lagere poorten sluiten door middel van een lessenaardak aan op het middenschip. In het muurwerk hiervan is een roosvenster geplaatst met een baksteen sierlijst. Daar onder een reeks van zes gekoppelde rondbogen. In de topgevel met klimmend rondboogfries staat een klein rondboogvenster. Op de zuidwestelijke hoek staat de lage achthoekige toren.
Deze heeft in de eerste geleding een halfronde uitbouw en vervolgens een trapvormige versmalling. In de tweede geleding staan op de vier hoeken smalle hoge rondboogvensters. In de derde geleding zijn korfbogige spaarvelden aangebracht met hoekzuiltjes: in de velden kleine rondboogramen. Op de gedrukte klokvormige spits staat een piron.
De zijbeuken bezitten brede rondboogramen in de zijbeuken onder lessenaardak. In de lichtbeuk zitten smalle rondboogtripletramen. In de dakvlakken zijn dakkapellen met wolf- en zadeldakjes geplaatst. In de zijden van de achthoekige viering zitten drie gekoppelde rondboogramen met deelzuiltjes. Vervolgens een smallere band met rondboogfries, waarin de koepel is opgenomen. In vier van de zijden zitten halfronde dakvensters. Op de koepel staat een lantaarn met klokvormig dak met bol en kruis. De transepten zijn halfrond gesloten. Het onderste deel is blind, daar boven staan vijf rondboogvensters, een rondboogfries en een kegelvormig dak met bolspitspiron. De absis wordt door één travee van de viering gescheiden. Aan beide zijden van de absis staat een achthoekige toren. Het muurwerk hiervan is vrijwel blind gelaten. In het bovenste smalle deel zijn segmentvormige spaarvelden aangebracht met hoekzuiltjes: in de velden smalle rondboogramen. De torens worden bekroond door een klokvormige spits met bolspitspiron.
Het middenschip en de zijbeuken hebben inwendig bakstenen tongewelven. Het transept en de koepelgewelven zijn gepleisterd. In het priesterkoor bevinden zich glas-in-loodramen uit ca. 1915 met voorstellingen uit het leven van Maria. Hier bevindt zich tevens het hoofdaltaar in Neobyzantijnse stijl.
J. Margry heeft het Maria-altaar rond 1925 ontworpen. Het is uitgevoerd in marmer en zandsteen en rijk gebeeldhouwd. Dit geldt ook voor het in dezelfde tijd door Margry ontworpen zijaltaar voor de H. Antonius van Padua. Rond die tijd is er ook de zandstenen Pietà-groep geplaatst. De familie van Asten schonk in 1925-1926 een wit marmeren beeld van de H. Theresia van Lisieux. De kruiswegstaties zijn uit zandsteen gehouwen en in 1933-1935 ontworpen door Margry.
Waardering
De kerk is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorische waarden als voorbeeld van de ontwikkeling van het katholicisme en de dominante plaats het parochieel centrum in een industriestad, het is van belang als voorbeeld van de ontwikkeling van de typologie van de volkskerk. Het geheel is tevens van architectuurhistorisch belang als voorbeeld van de vernieuwing in stijl die de architect toepaste om te breken met de Neo-gotiek, het is tevens van belang als voorbeeld van het werk van de architect Margry. Het is van kunsthistorisch belang vanwege het gave interieur, dat een staalkaart biedt van de kerkelijke kunst van het interbellum. Het gebouw heeft ensemblewaarden als onderdeel van het gehele complex. Het geheel heeft ensemblewaarden vanwege de situering nabij het centrum en heeft door het sihouet van de toren en koepel bijzondere betekenis voor het aanzien van helmond als industriestad. Het geheel is gaaf bewaard gebleven.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHURCH OF THE ASSUMPTION OF OUR LADY was designed by the architect A. Margry in Neo-Byzantine style. Jos. Margry took over the work. In 1914-1915 the presbytery and the two transept arms were built, in 1925 the completion of the church followed. In 1957 the presbytery was altered.
Description
The three-aisle cruciform basilica has a porch flanked by a high and a low tower, a crossing and a rounded closed apse flanked by two towers. The nave comprises five bays. The facades are built of machine-made brick and articulated by spandrels with ascending and straight arch friezes. The tower and the side and rear facades have brick buttresses with offset and chamfering. The offsets of the buttresses and the windows are of natural stone. The gabled, lean-to and dome roofs are covered with slates in Maas bond. The high square tower on the north-western corner consists of three storeys. In the first storey is found on the front a round-arched portal. This has, like the portals in the porch, a framing of brick colonettes. The round-arched fanlight has brick tracery. Above it is a narrow tall round-arched window. This, like the other windows, is filled with stained glass. The second storey is separated at top and bottom from the rest by a broad drip moulding. In a round-arched spandrel is incorporated a tall narrow round-arched window and a round clock face. The upper storey is low and has three coupled round arches with sound openings, beneath the moulded cornice is a narrow round-arch frieze applied. On the high inclined bell-shaped spire stands an ornamental cross. To the right of the tower is a gable with a porch in front of it with three round-arched wing doors with ornamental fittings. In the round-arched fanlights again brick tracery. The middle door is closed by a gable with cross. The lower doors close by means of a lean-to roof onto the central nave. In the masonry thereof is placed a wheel window with a brick decorative moulding. Below it a series of six coupled round arches. In the gable with ascending round-arch frieze is a small round-arched window. On the south-western corner stands the low octagonal tower.
This has in the first storey a half-round projection and subsequently a step-shaped tapering. In the second storey stand on the four corners narrow tall round-arched windows. In the third storey are basket-arched spandrels applied with corner columns: in the fields small round-arched windows. On the low bell-shaped spire stands a weathercock.
The side aisles possess broad round-arched windows in the side aisles under lean-to roof. In the clerestory are narrow round-arched triplet windows. In the roof planes are roof dormers with half-hipped and gabled rooflets placed. On the sides of the octagonal crossing are three coupled round-arched windows with partial shafts. Subsequently a narrower band with round-arch frieze, in which the dome is incorporated. In four of the sides are half-round roof windows. On the dome stands a lantern with bell-shaped roof with orb and cross. The transepts are half-round closed. The lower part is blind, above stand five round-arched windows, a round-arch frieze and a conical roof with orb-and-spike finial. The apse is separated from the crossing by one bay. On both sides of the apse stands an octagonal tower. The masonry thereof is left virtually blind. In the upper narrow part are segment-shaped spandrels applied with corner columns: in the fields narrow round-arched windows. The towers are crowned by a bell-shaped spire with orb-and-spike finial.
The central nave and the side aisles have internally brick barrel vaults. The transept and dome vaults are plastered. In the presbytery are stained-glass windows from c. 1915 with scenes from the life of Mary. Here also is the high altar in Neo-Byzantine style.
J. Margry designed the Mary altar around 1925. It is executed in marble and sandstone and richly sculptured. This applies also to the side altar for St. Anthony of Padua designed by Margry in the same period. Around that time the sandstone Pietà group was also placed. The Van Asten family donated in 1925-1926 a white marble statue of St. Theresa of Lisieux. The stations of the cross are carved in sandstone and were designed in 1933-1935 by Margry.
Valuation
The church is of general importance. The building has cultural-historical values as an example of the development of Catholicism and the dominant place of the parish centre in an industrial city, it is of importance as an example of the development of the typology of the parish church. The whole is also of architectural-historical importance as an example of the stylistic renewal which the architect applied to break with Neo-Gothic, it is also of importance as an example of the work of the architect Margry. It is of art-historical importance because of its well-preserved interior, which provides a survey of ecclesiastical art of the interwar period. The building has ensemble values as part of the entire complex. The whole has ensemble values because of its situation near the centre and has, through the silhouette of the tower and dome, special significance for the appearance of Helmond as an industrial city. The whole has been preserved intact.
Nearby in the register
- Pastorie(F), Wilhelminalaan 16Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Woonhuis, Steenweg 34Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Kanaaldijk N.W. 47Woonhuisunder 1 mi
- Industrie, Kanaaldijk N.W. 49Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.