Rijksmonumentenregister · Netherlands
Ned. Hervormde Kerk + Kosterswoning
Heerlen, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931 - 1932
- Address
- Tempsplein 14, 6411 ET Heerlen (and others)
- Place
- Heerlen
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 50.88470, 5.97883
- Monument number
- 512810
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
NEDERLANDS HERVORMDE KERK met KOSTERSWONING is gebouwd in 1931-1932 in de stijl van het Traditionalisme met elementen van Zakelijk Expressionisme en Berlagiaanse invloeden naar ontwerp van architecten Jan en Theo Stuivinga uit Zeist. De kerk is gelegen aan het Tempsplein op de hoek met de Ds. Jongeneelstraat en via een gang verbonden met de naastliggende kosterswoning aan de Ds. Jongeneelstraat. Onder meer in 1974 zijn achter de kerk volumes van één bouwlaag gebouwd. De kerk en de kosterswoning zijn gerenoveerd in 1993. Er zijn voorzetramen geplaatst.
VAN BESCHERMING UITGESLOTEN zijn de volumes van één bouwlaag gelegen achter de kerk en de carport tussen kosterswoning en het naastliggende pand van omstreeks 1974.
Omschrijving
De NEDERLANDS HERVORMDE KERK heeft een kruisvormige plattegrond met vier gelijke armen gelegen onder vier hoge zadeldaken. De vierkante toren heeft eveneens een zadeldak en staat tussen twee kruisarmen. De kosterswoning heeft een rechthoekige plattegrond en is door een gang met de kerk verbonden. Beide zijn gelegen onder een zadeldak. De gevels van de kerk en de woning hebben een optrek van baksteen in Vlaams verband en een plint met rollaag. In de gevels bevinden zich rechthoekige houten vensterkozijnen met gekleurd glas-in-lood en bakstenen dorpels, en rechthoekige en spitsboogvormige houten deuren met beslag en hardstenen dorpels. De kopse gevels van de kruisarmen van de kerk en van de woning bestaan uit een bouwlaag waarboven een hoge tuitgevel met vlechtingen en ezelsrug. De kerk heeft aan weerszijden steunberen. Het dak heeft rode Hollandse pannen, bakgoten op consoles en dakkapellen met driedelig venster met glas-in-lood onder een plat dak. Op elk dakschild bevindt zich één dakkapel. De dakkapellen ter plaatse van het orgel zijn hoger en hebben een vierdelig venster.
De VOORGEVEL VAN DE KERK aan de noordzijde heeft een narthex onder drie spitsbogen bereikbaar via vier baksteen treden. Aan weerszijden van de narthex bevinden zich deuren. De kolommen van de bogen hebben kalkzandsteen aanzetstenen met kleine afbeeldingen in reliëf. Boven de middelste boog bevindt zich een koperen lamp. Aan weerszijden van de bogen bevindt zich een rechthoekig venster achter een hekwerk in spitsboogvormige nis. In de tuitgevel bevinden zich drie traveeën van twee, drie en twee vensters. Boven het middelste venster bevindt zich nog een smal venster.
De TOREN staat tegen de westzijde van het schip en de noordzijde van de rechterkruisarm. Deze heeft een entree met spitboogvormige deur gelegen in een nis. Op de hoek met de rechtergevel van de toren bevindt zich een koperen lamp. In de noord- en westgevel van de toren bevindt zich over de volle hoogte een hoog smal venster. In de top zijn vier spitsboogvormige galmgaten met een uitspringende baksteen balustrade met kruisvormige openingen. Op de hoeken bevindt zich een waterspuwer. De toren wordt beëindigd door een iets risalerende tuitgevel met kleine nis gelegen onder een zadeldak.
De KOPSE GEVEL VAN DE RECHTERKRUISARM aan de westgevel bestaat uit drie traveeën van drie, vier en drie vensters met aan weerszijden een klein rechthoekig venster in een spitsboogvormige nis. In de top van de gevel bevindt zich een smal venster.
In de ZUIDGEVEL VAN DE RECHTERKRUISARM bevinden zich drie vensters.
De WESTGEVEL VAN HET SCHIP heeft een venster, een entree en een hooggelegen venster. De entree bestaat uit een rechthoekige deur met glas-in-lood, boven de rollaag ligt een vierkant bovenlicht met gekleurd glas-in-lood met tekst en afbeelding.
De VERBINDINGSGANG ligt verdraaid ten opzichte van de westgevel van het schip. In de zuid-westgevel bevinden zich drie kleine rechthoekige vensters gelegen direct onder de goot. Het linkerdeel wordt gescheiden door een steunbeer. Rechts in de gevel bevinden zich twee spitsboogvormige vensters. De LINKERZIJGEVEL VAN DE WONING aan de noord-west zijde is anderhalve laag hoog en heeft een rechthoekige deur. Op het dak staat een dakkapel. In de VOORGEVEL VAN DE WONING aan de zuid-westzijde bevinden zich drie vensters en rechts is een spitsboogvormige deur met een klein venster met smeedijzeren rooster, gelegen in een nis. Rechts boven de deur is een ezelsrug van dakpannen. Centraal in de tweede laag bevindt zich een venster in de tuitgevel. De LINKERZIJGEVEL VAN DE WONING aan zuid-oostzijde is geheel blind en op het dak staat een hoge schoorsteen. Tussen de kosterswoning en de naastliggende woning is omstreeks 1974 een carport geplaatst.
De ACHTERGEVEL VAN DE WONING aan de noord-oost zijde heeft links in de eerste bouwlaag een driedelig venster en rechts een klein venster. In tuitgevel in de tweede laag bevindt zich een dubbel venster. Evenwijdig aan deze gevel ligt iets teruggelegen de ACHTERGEVEL VAN DE VERBINDINGSGANG. Hier bevinden zich een dubbel venster, een deur en een rechthoekig venster.
Tegen de linkerzijgevel van het schip aan de westzijde en de linkerzijgevel van de linkerkruisarm aan de zuidzijde is omstreeks 1974 een volume geplaatst.
De ACHTERGEVEL VAN HET SCHIP aan de zuidzijde heeft in de eerste laag drie vensters met bovenlicht en in de tweede laag twee smalle vensters. Links tegen deze gevel staat de verbindingsgang naar de woning. Deze heeft een bouwlaag gelegen onder een zadeldak. De KOPSE GEVEL VAN DE LINKERKRUISARM aan de westzijde heeft dezelfde opbouw als de kopse gevel van de rechterkruisarm, maar heeft geen steunberen.
In de NOORDGEVEL VAN DE LINKERKRUISARM bevinden zich drie vensters.
De OOSTGEVEL VAN HET SCHIP heeft drie vensters, een deur en een klein venster.
Tussen de rechterzijde van de voorgevel en de linkerzijde van de woning bevindt zich een HEKWERK. Dit bestaat uit baksteen kolommen met ezelsrug waartussen metalen hekken gelegen boven een lage baksteen muur met ezelsrug. Geheel links is een muur van één bouwlaag hoog en een plint met rollaag. In de muur bevindt zich een spitsboogvormige poort met metalen hekwerk. Het INTERIEUR VAN DE KERK heeft een schip met T-vormige plattegrond met een narthex waarboven zich het oxaal bevindt en verder twee kruisarmen. Het oxaal heeft trapsgewijs oplopende houten banken gelegen achter een houten balustrade. De vier armen van het kruis worden van elkaar gescheiden voor spitsboogvormige bogen. Het spitsboogvormige plafond heeft een betimmering van zweeds grenen delen met ribben ondersteund door kleine consoles. Het middendeel van de kerk heeft een houten kruisgewelf dat steunt op ronde kolommen. In de narthex heeft de gevel gedeeltelijk schoonmetselwerk met zwarte geglazuurde rand. De muur tussen de narthex en het schip is later geplaatst. In de kerk zijn de gevels gestuct en wit. Achter de preekstoel bevindt zich een houten lambrisering waarboven een gestucte balustrade. Hierachter bevindt zich het orgel. Tweeklaviers pneumatisch orgel gemaakt in 1932 door de firma Valkcx & Van Kouteren. Verder zijn onder meer van belang de houten preekstoel met panelen en klankbord, en de kerkbanken.
Waardering
De Nederlands Hervormde kerk met kosterswoning bezit cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling van de Nederlands Hervormde kerk in een hoofdzakelijk Katholiek Limburg. De architectuurhistorische waarden worden bepaald door het bijzonder belang voor het oeuvre van de architecten J. en Th. Stuivinga, de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en de samenhang tussen exterieur en interieur. Gelegen op de hoek van het Tempsplein en de Ds. Jongeneelstraat, een onderdeel van het uitbreidingsplan van J. Stuyt uit 1913 is de kerk met kosterswoning vanwege de situering verbonden aan de ontwikkeling en het aanzien van Heerlen als stad tijdens de mijnontginningen. De kerk en kosterswoning zijn van belang vanwege de redelijk hoge mate van architectonische gaafheid van het exterieur en interieur en van belang in relatie tot de visuele gaafheid van de stedelijke omgeving. De Nederlands Hervormde kerk en kosterswoning zijn van algemeen belang door de functie en het gebruik van deze kerk binnen het overwegend katholieke Limburg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
DUTCH REFORMED CHURCH with SEXTON'S HOUSE was built in 1931-1932 in the style of Traditionalism with elements of Functional Expressionism and Berlage influences, designed by architects Jan and Theo Stuivinga from Zeist. The church is located on the Tempsplein at the corner with the Ds. Jongeneelstraat and is connected via a passage to the adjacent sexton's house on the Ds. Jongeneelstraat. Among other things, in 1974 volumes of one storey were built behind the church. The church and sexton's house were renovated in 1993. Storm windows have been installed.
EXCLUDED FROM PROTECTION are the volumes of one storey located behind the church and the carport between the sexton's house and the adjacent building from circa 1974.
Description
The DUTCH REFORMED CHURCH has a cruciform plan with four equal arms lying under four high gabled roofs. The square tower also has a gabled roof and stands between two cross arms. The sexton's house has a rectangular plan and is connected to the church by a passage. Both lie under a gabled roof. The facades of the church and house have brick construction in Flemish bond and a plinth with drip moulding. The facades contain rectangular wooden window frames with coloured stained glass and brick sills, and rectangular and pointed-arch wooden doors with fittings and sandstone sills. The end facades of the cross arms of the church and of the house consist of one storey above which is a high spout gable with herringbone pattern and roof ridge. The church has buttresses on both sides. The roof has red Dutch tiles, gutters on consoles and dormer windows with three-part window with stained glass under a flat roof. Each roof slope has one dormer window. The dormers at the location of the organ are higher and have a four-part window.
The FRONT FACADE OF THE CHURCH on the north side has a narthex under three pointed arches reached via four brick steps. On either side of the narthex are doors. The columns of the arches have sandstone corner stones with small relief images. Above the central arch is a copper lamp. On either side of the arches is a rectangular window behind a grille in a pointed-arch niche. In the spout gable are three bays of two, three and two windows. Above the central window is a further narrow window.
The TOWER stands against the west side of the nave and the north side of the right cross arm. This has an entrance with pointed-arch door located in a niche. On the corner with the right facade of the tower is a copper lamp. In the north and west facade of the tower is a high narrow window across the full height. At the top are four pointed-arch sound holes with a projecting brick balustrade with cross-shaped openings. At the corners is a waterspout. The tower is terminated by a slightly projecting spout gable with small niche lying under a gabled roof.
The END FACADE OF THE RIGHT CROSS ARM on the west facade consists of three bays of three, four and three windows with on either side a small rectangular window in a pointed-arch niche. At the top of the facade is a narrow window.
In the SOUTH FACADE OF THE RIGHT CROSS ARM are three windows.
The WEST FACADE OF THE NAVE has a window, an entrance and a high-placed window. The entrance consists of a rectangular door with stained glass, above the drip moulding lies a square fanlight with coloured stained glass with text and image.
The CONNECTING PASSAGE is twisted in relation to the west facade of the nave. In the south-west facade are three small rectangular windows located directly under the eaves. The left section is separated by a buttress. To the right in the facade are two pointed-arch windows. The LEFT SIDE FACADE OF THE HOUSE on the north-west side is one and a half storeys high and has a rectangular door. On the roof stands a dormer window. In the FRONT FACADE OF THE HOUSE on the south-west side are three windows and on the right is a pointed-arch door with a small window with wrought-iron grille, located in a niche. To the right above the door is a roof-ridge in tiles. Central in the second storey is a window in the spout gable. The LEFT SIDE FACADE OF THE HOUSE on the south-east side is entirely blank and on the roof stands a high chimney. Between the sexton's house and the adjacent house is a carport from circa 1974.
The REAR FACADE OF THE HOUSE on the north-east side has on the left in the first storey a three-part window and on the right a small window. In the spout gable in the second storey is a double window. Parallel to this facade and slightly recessed is the REAR FACADE OF THE CONNECTING PASSAGE. Here are a double window, a door and a rectangular window.
Against the left side facade of the nave on the west side and the left side facade of the left cross arm on the south side, a volume was placed circa 1974.
The REAR FACADE OF THE NAVE on the south side has in the first storey three windows with fanlight and in the second storey two narrow windows. To the left against this facade stands the passage to the house. This has one storey lying under a gabled roof. The END FACADE OF THE LEFT CROSS ARM on the west side has the same structure as the end facade of the right cross arm, but has no buttresses.
In the NORTH FACADE OF THE LEFT CROSS ARM are three windows.
The EAST FACADE OF THE NAVE has three windows, a door and a small window.
Between the right side of the front facade and the left side of the house is a FENCE. This consists of brick columns with roof ridge between which metal fences are located above a low brick wall with roof ridge. At the far left is a wall one storey high and a plinth with drip moulding. In the wall is a pointed-arch gate with metal grille. The INTERIOR OF THE CHURCH has a nave with T-shaped plan with a narthex above which is the gallery and further two cross arms. The gallery has stepped rising wooden benches located behind a wooden balustrade. The four arms of the cross are separated from each other by pointed arches. The pointed-arch ceiling has a lining of Swedish pine sections with ribs supported by small consoles. The central section of the church has a wooden cross vault supported on round columns. In the narthex the facade has partly fair-faced brickwork with black glazed edge. The wall between the narthex and nave was placed later. In the church the facades are plastered and white. Behind the pulpit is a wooden wainscoting above which is a plastered balustrade. Behind this is the organ. Two-manual pneumatic organ made in 1932 by the firm Valkcx & Van Kouteren. Also of importance are among others the wooden pulpit with panels and sounding board, and the church benches.
Valuation
The Dutch Reformed church with sexton's house possesses cultural-historical values as a particular expression of a spiritual development of the Dutch Reformed church in an essentially Catholic Limburg. The architectural-historical values are determined by the particular significance for the oeuvre of architects J. and Th. Stuivinga, the high aesthetic qualities of the design and the coherence between exterior and interior. Located at the corner of the Tempsplein and the Ds. Jongeneelstraat, a component of the expansion plan of J. Stuyt from 1913, the church with sexton's house is by virtue of its location connected to the development and appearance of Heerlen as a city during the mining industry. The church and sexton's house are of significance by virtue of the reasonably high degree of architectural integrity of the exterior and interior and of significance in relation to the visual integrity of the urban environment. The Dutch Reformed church and sexton's house are of general importance through the function and use of this church within the predominantly Catholic Limburg.
Nearby in the register
- Woonhuis, Deken Nicolaijestraat 1Woonhuisunder 1 mi
- H. HartbeeldGedenktekenunder 1 mi
- Bibliotheek, Tempsplein 10Welzijn, kunst en cultuurunder 1 mi
- Grensafbakening, Coriovallumstraat bij 9Grensafbakeningunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.