Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Eult (Baarnse Bos)
Baarn, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1350
- Address
- Generaal van Heutszlaan (noorden), Koningslaan (zuiden), Tor Baarn
- Place
- Baarn
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.20092, 5.28313
- Monument number
- 512369
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
OMSCHRIJVING
BUITENPLAATS DE EULT. Ten noordoosten van paleis Soestdijk en ten zuiden van de kern van de gemeente Baarn gelegen historische buitenplaats, die ook wel wordt aangeduid als het Baarnsche Bosch. De buitenplaats strekt zich uit tussen de Amsterdamsestraatweg in het westen, de Generaal van Heutszlaan in het noorden, de Torenlaan in het oosten en de Koningslaan in het zuiden. De buitenplaats is gelegen op zandgrond.
De Amsterdamse burgemeester Johan Bicker (1591-1653) kocht omstreeks 1640 heidegrond in een gebied waar in 1350 al sprake was van een "erve die Oelt" en liet er de hofstede De Eult als zomerverblijf bouwen. Zijn dochter Geertruid, die getrouwd was met Jean Deutz (1618-1675) erfde De Eult; hun kleinzoon Willem Gideon Deutz (1697-1757), eveneens burgemeester van Amsterdam, legde zich toe op de bebossing van de buitenplaats; al voor 1733 liet hij ten noorden van zijn huis een sterrenbos aanleggen, dat nog steeds de kern van De Eult vormt met in het midden een komvormige spiegelvijver; daarbij liet hij acht lanen straalsgewijs met deze kom verbinden. In de acht vakken waren destijds krullenpaden in de vroege landschapsstijl aanwezig. Aan de oost-, noord- en westzijde van het terrein werden brede bomenlanen ingeplant. Tevens gaf hij opdracht een grote "ganzenvoet" aan te leggen, die zich vanaf het zuiden over de gehele buitenplaats uitstrekt.
De tegenover De Eult gelegen gronden van Soestdijk werden in 1674 door Stadhouder Willem III gekocht; toen de Familie Deutz De Eult in 1758 moest verkopen, kocht Anna van Hannover, als voogdes van de minderjarige Willem V De Eult, en werden beide terreinen samengevoegd. Zo bleef De Eult als overbos van de buitenplaats Soestdijk bewaard.
Op Soestdijk werden zeer veel wijzigingen in de parkaanleg aangebracht waarbij de geometrische stijl na 1808 plaats maakte voor de landschappelijke stijl. In De Eult werd de bestaande aanleg in de formele en vroeg-landschappelijke stijl gehandhaafd, wel werd het oppervlak verkleind. De noordelijke helft werd aan het eind van de 19de eeuw verkaveld voor villabouw van de gemeente Baarn; dit betreft zowel het min of meer rechthoekige gedeelte ten noorden van de Generaal van Heutszlaan als een driehoek ten westen van de spoorweg Amersfoort-Baarn-Hilversum, die in 1872 is aangelegd.
De belangrijkste vroeg 18de eeuwse elementen van De Eult zijn het lanenpatroon van het sterrenbos, en de brede zichtlanen die zowel de omgrenzing als de ganzenvoet vormen; de ganzenvoet begint nabij de Koningslaan in het zuiden en bestrijkt vrijwel het gehele terrein; in het midden van de ganzenvoet is de zgn. Wittelaan aangelegd, die de Generaal van Heutszlaan kruist (de zichtas zet zich nog steeds voort in de villawijk aan de overzijde van deze laan) en op die middenas ligt ook de Grote Kom. Aan de oostzijde is het deel van de ganzenvoet aan die zijde (de Dennenlaan) door de aanleg van de spoorlijn en de villabouw ten oosten daarvan, ingekort; hij begon ten zuiden van de Kleine Kom en liep door tot de Generaal van Heutszlaan; de bomenlaan aan de westzijde van de buitenplaats, die het derde en westelijke deel van de ganzenvoet vormt, heet Schrikslaan en is in vrijwel onverkorte vorm aanwezig; hij is echter pas in 1768 aangelegd.
Behalve de Grote Kom in het midden van het sterrenbos is ook de Kleine- of Lindenkom van grote cultuurhistorische waarde; hij bevindt zich in de zuidoosthoek nabij het voormalige woonhuis en komt al voor op de getekende kaart van J. Perk uit 1754; oorspronkelijk had deze vijver de vorm van een vierpas.
In het zuidelijke deel nabij de Koningslaan resteren nog enkele midden 18de eeuwse lusvormige paden, die ook op de kaart van Perk voorkomen.
Naast de zichtlanen zijn ook de door Anna van Hannover na 1758 aangelegde berceaux (loofgangen middels haagbeuken) van historische waarde; zij bevinden zich ten noorden van het gebied dat grenst aan de Koningslaan; een nog in redelijk complete staat verkerend deel is rond de Kleine Kom aanwezig; een vrijwel gaaf bewaarde lange berceau voert vandaar naar de Amsterdamsestraatweg.
Ten zuidwesten van de Grote Kom zijn nog enkele slingerpaden nabij de zogenaamde Troon terug te vinden die dateren van na het midden van de 18de eeuw, en eveneens in opdracht van Anna van Hannover zijn aangelegd.
Het herenhuis dateerde van omstreeks 1750; afgaande op een bewaard gebleven foto uit 1880 zou het waarschijnlijk een gebouw zijn geweest met een rechthoekige plattegrond en twee bouwlagen onder een samengesteld dak, waarin opgenomen twee zadeldaken; een open voorportaal met kolommen zou de ingang hebben gevormd. In 1881 is het huis afgebroken, van een hoofdgebouw is op deze historische buitenplaats dus geen sprake meer; restanten zijn niet teruggevonden.
Hoewel in de literatuur een oranjerie wordt genoemd, zijn daar evenmin restanten van teruggevonden en is de plaats van een dergelijk gebouw ook niet bekend. Wel resteert een uit de late 19de eeuw daterend stalgebouw nabij de plaats waar het huis waarschijnlijk heeft gestaan, maar door de vele wijzigingen is dit gebouw niet meer relevant voor de bescherming van de buitenplaats. Hetzelfde geldt voor het agrarisch bedrijf, dat ook de naam de Eult draagt, en gelegen is in de zuidoosthoek van het terrein; de huidige boerderij dateert vermoedelijk uit het begin van de 20ste eeuw, maar kent latere toevoegingen.
WAARDERING
------- de historische buitenplaats De Eult is van cultuurhistorische waarde als onderdeel van de groep buitenplaatsen behorende tot de gemeente Baarn
------- de historische buitenplaats is van cultuurhistorisch belang vanwege de authentieke vroeg 18de eeuwse tuinaanleg in de formele stijl met bomenlanen en zichtassen, en de ganzenvoet die leiden naar het omringende landschap, alsmede daaraan destijds in de vroege landsschapsstijl toegevoegde paden met een krullend beloop in het sterrenbos en een netwerk van lusvormige paden nabij de Koningslaan
------- de historische buitenplaats is van cultuurhistorisch belang vanwege de authenticiteit van de beide nog bestaande vijvers de Grote Kom en de Kleine of Lindenkom, die essentiële elementen vormen in de aanleg
------- de historische buitenplaats is van cultuurhistorisch belang vanwege de inmiddels in Nederland zeldzaam geworden berceaux ,die voor een groot deel nog bestaan, en de slingerpaden nabij de Troon uit ongeveer dezelfde tijd
------- de historische buitenplaats is van cultuurhistorisch belang vanwege de functionele relatie tussen de verschillende bestanddelen.
Op de bij de omschrijving behorende kaart is de omgrenzing van het complex aangegeven.
HISTORISCHE PARK- EN TUINAALEG De basis voor de aanleg van De Eult is gelegd door Willem Gideon Deutz; al voor 1733 liet hij de arme heidegrond bebossen met loofhout. Hij liet de komvormige vijver aanleggen met daaromheen acht lanen, die er tezamen het sterpatroon vormen; in de zo ontstane vakken met daarin krullende paden was loofhout aangeplant (thans vinden we daar eikenhakhout); de Wittelaan voerde door het hart van het sterpatroon naar het noorden. In 1754 was ten noorden van de Van Heutszlaan een tweede sterrenbos aangelegd met aan de west- en oostzijde een slingerend pad; op een kaart van omstreeks 1889 is het westelijke pad verdwenen, maar komen het sterpatroon en het oostelijke slingerpad nog voor; op een kaart van 1912 zijn beide elementen dan ook verdwenen.
Tussen 1733 en 1744 gaf Willem Gideon Deutz opdracht tot de aanleg van drie bomenlanen: de Amsterdamsestraatweg, die leidt van de buitenplaats Soestdijk naar de buitenplaats Groeneveld, de (later zo genoemde) Van Heutszlaan (daarvoor was hij een deel van de Straatweg van Hilversum), die vanaf de Amsterdamsestraatweg naar de dorpskern van Baarn voert (deze laan doorsneed de buitenplaats destijds in een schuine lijn; doordat het bovenste gedeelte later voor villabebouwing is verkaveld, vormt de Van Heutszlaan nu de grens van de buitenplaats),en een derde laan vanaf het voormalige herenhuis naar de toren van de Pauluskerk op de Brink in Baarn, de zogenaamde Torenlaan. De lanen moesten 45 m breed worden en geflankeerd worden door dubbele rijen beukenbomen. Deze bomenlanen vormden zichtlanen, waarbij het zicht zich toentertijd voortzette in het omringende landschap; thans is het zicht beperkt door bebouwing en begroeiing. Van de drie lanen, die de nog bestaande ganzenvoet vormen - deze werd eveneens reeds tussen 1733 en 1744 ontworpen en aangelegd -zijn er voor 1754 reeds twee aangelegd, te weten de Wittelaan en de Dennenlaan vanaf de Kleine Kom schuin naar het noorden; de derde laan, de Schrikslaan ontstond pas in 1768.
Hoewel de ontwerper van deze aanleg niet bekend is, wordt in de literatuur als mogelijke ontwerper Daniël Marot (1661-1752) genoemd; deze veronderstelling berust op het feit dat hij ook op Soestdijk werkzaam was, en bovendien voor een broer van Willem Gideon Deutz de tuinaanleg van de historische buitenplaats De Assumburg in Heemskerk ontwierp. Voorts zouden er zowel in de maatverhoudingen van de aanleg, als in de detaillering, vooral van de waterpartijen van beide buitenplaatsen (De Eult en De Assumburg) overeenkomsten bestaan.
De kaart vervaardigd in 1754 door Je.Perk toont de Grote Kom en in het zuidelijk deel een kleinere kom, de zogenaamde Lindenkom, die bij het huis was gelegen. De Grote Kom was als spiegelvijver ontworpen, de Lindenkom als vierpas. Opvallend op deze kaart waren ook de voorbeelden van de vroege landschapsstijl, namelijk de krullenpaden in de acht vakken, grenzend aan de Grote Kom, en de lusvormige paden in het zuidelijk deel nabij de Koningslaan; de eerste zijn thans verdwenen, de tweede bestaan nog voor een deel.
De hoofdopzet van het terrein was in 1757 al aanwezig, Anna van Hannover liet er slingerende paden en overdekte loofgangen (berceaux) aan toevoegen. De slingerende paden bevonden zich in de nabijheid van een kleine stuifheuvel, aangeduid als de Troon, waarop een van de rechte lanen van het sterpatroon uitkwam; een deel van de slingerpaden is bewaard.
Uit de veilingcatalogus van 1757 blijkt dat de buitenplaats was voorzien van zeer veel kostbare tuinsieraden zoals keizer- en godenbeelden; ook was er een verzameling van oranjerieplanten aanwezig en een groot aantal exotische bomen.
In 1768 richtte men een tuintheater in, de zogenaamde Komedie bij de Koningslaan; het daar aanwezige patroon van lusvormige paden was echter al in 1754 aanwezig.
Van de auteurs die deze buitenplaats bezochten weten wij dat er nabij de Lindenkom een grot was met schelpen op de wanden; de toegang zal gelegen hebben bij de nog bestaande Grotberglaan. Daar was ook een waterval aangelegd; de grot komt niet meer voor op kaarten van omstreeks 1850.
In 1767 werd er een Turkse tent ontworpen (dat wil zeggen een tuinkoepel in Turkse vorm, vaak voor een deel bestaand uit textiel en hout); volgens een kaart daterend van 1790, zou hij bij de Lindenkom kunnen zijn geplaatst. Ook zou men er vier 'monnikskappen' (halfronde groene kabinetten) en een piramide hebben kunnen aantreffen.
In de literatuur wordt voorts een zgn. ruïnebrug genoemd; mogelijk leidde hij over een langgerekte waterpartij (bijgenaamd de Fles) westelijk van de Wittelaan; deze waterpartij komt op kaarten vanaf 1889 tot 1974 voor; de brug zou een curieus bouwwerk zijn geweest bestaand uit 'rotsen' en voorzien zijn van raampjes; de waterpartij is thans nog slechts als langgerekte uitholling in het terrein waar te nemen; het pad dat er naar toe leidt, heeft een slingerend beloop; iets verder dan de noordelijke voormalige oever liggen enige restanten metselwerk van bak- en hardsteen.
Ook is er sprake geweest van een doolhof; op een kaart van 1889 staat hij vermeld in het zuidwesten dichtbij de Amsterdamsestraatweg.
In de bocht van de Torenlaan bevonden zich twee gebeeldhouwde pilaren, die bij het begin van de oprijlaan naar het voormalige herenhuis stonden, ze zijn voor herstel verwijderd.
De beplanting van de buitenplaats langs de lanen en in de vakken daartussen varieert in ouderdom. De Wittelaan heeft een beplanting van dubbele beuken ca. 50 jaar oud, erachter staan jongere naaldbomen. Langs de Dennenlaan zijn naaldbomen aangeplant van plusminus 80 jaar. Aan de Schrikslaan staan beuken 90 tot 150 jaar oud (vanaf noordwest hoek), dan volgen wat jongere naaldbomen bij de heuveltjes van de Troon en dan weer jongere beuken.
Aan de boszijde van de Van Heutszlaan staan beuken in een dubbele rij, de bomen zijn 80 tot 150 jaar oud. Aan de zuidzijde van de Grote Kom staan oude beuken ca 150 jaar oud; de profielen van de lanen in dit gedeelte van de buitenplaats zijn heel goed bewaard, evenals de laanbeplanting, die ongeveer 80 jaar oud is. Tussen de lanen is thans eikenhakhout aangeplant. Aan de west- en oostzijde van de vijver staan beuken 50 jaar oud; in het verlengde van de vijver noordwaarts weer dubbele beuken 50 jaar oud.
De Grote Kom heeft thans afgekalfde oevers; hij was als spiegelkom ontworpen met een ovaal deel in het midden en smallere uiteinden. De Kleine Kom was ontworpen als vierpas, thans voeren aan vier zijden treden naar het water; de oevers zijn geheel vertreden en de profielen onzuiver. Om de Kleine Kom staat een vrijwel complete kring van oude haagbeuken; dichter bij het water staan aan de westzijde acht lindebomen, ongeveer 40 jaar oud.
Vanaf de Amsterdamsestraatweg naar het oosten voert een beukenlaan (bomen plusminus 100 jaar oud) naar resten van de Komedie. Op dat punt begint ook een berceau, gedeeltelijk samengesteld uit haagbeuk maar aangevuld met eik, die de Amsterdamsestraatweg met de Torenlaan verbindt; in 1801 was hij in complete vorm aanwezig, getuige een prentbriekaart uit dat jaar. Het beloop verschilt nogal,want het deel bij de Amsterdamsestraatweg is recht en het deel bij de Lindenkom is slingerend.
Bij de Amsterdamsestraatweg staan in de berceau haagbeuken die ongeveer 25 jaar oud zlln; na een bocht zijn eiken aangeplant ca. 8 jaar oud; links en rechts van de loofgang staan naaldbomen ongeveer 60 jaar oud.
De patronen van de Komedie middels de lusvormige paden lijken voor een deel verdwenen; vanaf de Komedie volgt weer een berceau beplant met haagbeuk (bomen ongeveer 20 jaar oud) nu wel kronkelend en om de Kleine Kom voerend.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
DESCRIPTION
COUNTRY ESTATE DE EULT. A historic country estate located to the northeast of Soestdijk Palace and to the south of the centre of the municipality of Baarn, also known as the Baarnsche Bosch. The estate extends between the Amsterdamsestraatweg to the west, the Generaal van Heutszlaan to the north, the Torenlaan to the east and the Koningslaan to the south. The estate is situated on sandy soil.
Amsterdam mayor Johan Bicker (1591-1653) purchased heathland around 1640 in an area where a "erve die Oelt" was already mentioned in 1350, and had the farmstead De Eult built as a summer residence. His daughter Geertruid, who was married to Jean Deutz (1618-1675), inherited De Eult; their grandson Willem Gideon Deutz (1697-1757), also mayor of Amsterdam, devoted himself to afforesting the estate; already before 1733 he had a star wood planted to the north of his house, which still forms the core of De Eult with a basin-shaped mirror pond in the middle; he had eight avenues connected radially to this basin. In the eight sections, winding paths in the early landscape style were present at that time. Broad tree-lined avenues were planted on the east, north and west sides of the grounds. He also commissioned the creation of a large "goose foot", which extends from the south over the entire estate.
The grounds of Soestdijk opposite De Eult were purchased in 1674 by Stadtholder Willem III; when the Deutz family had to sell De Eult in 1758, Anna van Hannover, as guardian of the minor Willem V, purchased De Eult, and both estates were combined. Thus De Eult was preserved as overgrowth of the estate Soestdijk.
On Soestdijk, very many changes were made to the park layout, with the geometric style giving way to the landscape style after 1808. In De Eult, the existing layout in the formal and early landscape style was maintained, though the area was reduced. The northern half was subdivided at the end of the 19th century for villa development by the municipality of Baarn; this includes both the roughly rectangular section to the north of the Generaal van Heutszlaan and a triangle to the west of the Amersfoort-Baarn-Hilversum railway, which was laid out in 1872.
The most important early 18th century elements of De Eult are the avenue pattern of the star wood, and the broad sight lines that form both the boundary and the goose foot; the goose foot begins near the Koningslaan in the south and covers almost the entire estate; in the middle of the goose foot is the so-called Wittelaan, which crosses the Generaal van Heutszlaan (the sight axis still continues in the villa district on the other side of this avenue) and the Great Basin also lies on this central axis. On the east side, the part of the goose foot on that side (the Dennenlaan) has been shortened by the construction of the railway line and villa development to the east of it; it began to the south of the Small Basin and ran through to the Generaal van Heutszlaan; the tree-lined avenue on the west side of the estate, which forms the third and western part of the goose foot, is called Schrikslaan and is present in virtually unshortened form; however, it was only laid out in 1768.
Besides the Great Basin in the middle of the star wood, the Small or Linden Basin is also of great cultural-historical value; it is located in the south-east corner near the former residence and already appears on the drawn map by J. Perk from 1754; originally this pond had the shape of a quatrefoil.
In the southern part near the Koningslaan, some mid-18th century loop-shaped paths remain, which also appear on Perk's map.
Besides the sight lines, the berceaux (pergolas made of hornbeam hedges) laid out by Anna van Hannover after 1758 are also of historical value; they are located to the north of the area bordering the Koningslaan; a section in reasonably complete condition is present around the Small Basin; an almost perfectly preserved long pergola leads from there to the Amsterdamsestraatweg.
To the southwest of the Great Basin, some winding paths near the so-called Throne can still be found, dating from after the mid-18th century, and also laid out on the orders of Anna van Hannover.
The manor house dated from around 1750; judging from a photograph preserved from 1880, it would probably have been a building with a rectangular floor plan and two storeys under a composite roof, incorporating two gabled roofs; an open front portico with columns would have formed the entrance. In 1881 the house was demolished, so there is no longer any main building on this historic estate; no remains have been found.
Although an orangery is mentioned in the literature, no remains of it have been found either and the location of such a building is also unknown. A stable building dating from the late 19th century does remain near the place where the house probably stood, but due to many alterations, this building is no longer relevant to the protection of the estate. The same applies to the agricultural enterprise, which also bears the name De Eult, and is located in the south-east corner of the grounds; the current farmhouse probably dates from the early 20th century, but has later additions.
VALUATION
------- the historic country estate De Eult is of cultural-historical value as part of the group of country estates belonging to the municipality of Baarn
------- the historic estate is of cultural-historical importance because of the authentic early 18th century garden layout in the formal style with tree-lined avenues and sight axes, and the goose foot which lead to the surrounding landscape, as well as winding paths added at that time in the early landscape style in the star wood and a network of loop-shaped paths near the Koningslaan
------- the historic estate is of cultural-historical importance because of the authenticity of the two still existing ponds, the Great Basin and the Small or Linden Basin, which are essential elements in the layout
------- the historic estate is of cultural-historical importance because of the berceaux, which have now become rare in the Netherlands, of which a large part still exists, and the winding paths near the Throne from approximately the same period
------- the historic estate is of cultural-historical importance because of the functional relationship between the different components.
The boundary of the complex is indicated on the map attached to this description.
HISTORIC PARK AND GARDEN LAYOUT The foundation for the layout of De Eult was laid by Willem Gideon Deutz; already before 1733 he had the poor heathland afforested with deciduous timber. He had the basin-shaped pond laid out with eight avenues around it, which together formed the star pattern; in the resulting sections with winding paths in between, deciduous timber was planted (today we find oak coppice there); the Wittelaan led through the heart of the star pattern towards the north. In 1754 a second star wood was laid out to the north of the Van Heutszlaan with a winding path on the west and east sides; on a map from around 1889 the western path has disappeared, but the star pattern and the eastern winding path still appear; on a map from 1912 both elements have then disappeared.
Between 1733 and 1744, Willem Gideon Deutz commissioned the construction of three tree-lined avenues: the Amsterdamsestraatweg, which runs from the estate Soestdijk to the estate Groeneveld, the (later so-called) Van Heutszlaan (previously he was part of the Straatweg van Hilversum), which runs from the Amsterdamsestraatweg to the village centre of Baarn (this avenue then crossed the estate at an oblique angle; because the upper section was later subdivided for villa development, the Van Heutszlaan now forms the boundary of the estate), and a third avenue from the former manor house to the tower of the Pauluskerk on the Brink in Baarn, the so-called Torenlaan. The avenues were to be 45 m wide and flanked by double rows of beech trees. These tree-lined avenues formed sight lines, whereby the view at that time extended to the surrounding landscape; now the view is limited by buildings and vegetation. Of the three avenues, which form the still existing goose foot - this was also already designed and laid out between 1733 and 1744 - two had already been laid out before 1754, namely the Wittelaan and the Dennenlaan running obliquely from the Small Basin to the north; the third avenue, the Schrikslaan, only came into being in 1768.
Although the designer of this layout is not known, Daniël Marot (1661-1752) is mentioned in the literature as a possible designer; this assumption is based on the fact that he also worked on Soestdijk, and furthermore designed the garden layout of the historic estate De Assumburg in Heemskerk for a brother of Willem Gideon Deutz. Furthermore, there would be similarities both in the proportions of the layout and in the detailing, particularly of the water features of both estates (De Eult and De Assumburg).
The map drawn in 1754 by Je. Perk shows the Great Basin and in the southern part a smaller basin, the so-called Linden Basin, which was located by the house. The Great Basin was designed as a mirror pond, the Linden Basin as a quatrefoil. Also striking on this map were the examples of the early landscape style, namely the winding paths in the eight sections bordering the Great Basin, and the loop-shaped paths in the southern part near the Koningslaan; the former have now disappeared, the latter still exist in part.
The main layout of the grounds was already in place in 1757, Anna van Hannover had winding paths and covered pergolas (berceaux) added to it. The winding paths were located near a small dune, referred to as the Throne, to which one of the straight avenues of the star pattern led; part of the winding paths has been preserved.
From the sales catalogue of 1757 it appears that the estate was equipped with very many costly garden ornaments such as emperor and god statues; there was also a collection of orangery plants and a large number of exotic trees.
In 1768 a garden theatre was established, the so-called Comedy near the Koningslaan; however, the pattern of loop-shaped paths present there was already in place in 1754.
From the authors who visited this estate we know that near the Linden Basin there was a grotto with shells on the walls; the entrance would have been located near the still existing Grotberglaan. A waterfall was also constructed there; the grotto no longer appears on maps from around 1850.
In 1767 a Turkish tent was designed (that is, a garden pavilion in Turkish form, often consisting partly of textile and wood); according to a map dating from 1790, it could have been placed near the Linden Basin. One could also encounter there four 'monks' caps' (semi-circular green cabinets) and a pyramid.
In the literature furthermore a so-called ruin bridge is mentioned; it possibly led over an elongated body of water (nicknamed the Flask) west of the Wittelaan; this body of water appears on maps from 1889 to 1974; the bridge would have been a curious structure made of 'rocks' and provided with small windows; the water feature is now only perceptible as an elongated hollow in the grounds; the path leading to it has a winding course; slightly further than the northern former shore, there are some remains of brickwork made of brick and hard stone.
There has also been mention of a maze; on a map from 1889 it is listed in the south-west near the Amsterdamsestraatweg.
In the bend of the Torenlaan there were two sculptured pillars, which stood at the beginning of the drive to the former manor house; they have been removed for restoration.
The planting of the estate along the avenues and in the sections between them varies in age. The Wittelaan has a planting of double beeches approximately 50 years old, behind which stand younger conifers. Along the Dennenlaan conifers of approximately 80 years have been planted. On the Schrikslaan stand beeches 90 to 150 years old (from the north-west corner), then follow some younger conifers at the hillocks of the Throne and then again younger beeches.
On the woodland side of the Van Heutszlaan stand beeches in a double row, the trees are 80 to 150 years old. On the south side of the Great Basin stand old beeches approximately 150 years old; the profiles of the avenues in this section of the estate are very well preserved, as is the avenue planting, which is approximately 80 years old. Between the avenues oak coppice is now planted. On the west and east sides of the pond stand beeches 50 years old; in the extension of the pond northwards again double beeches 50 years old.
The Great Basin now has eroding banks; it was designed as a mirror pond with an oval section in the middle and narrower ends. The Small Basin was designed as a quatrefoil, now steps lead to the water on four sides; the banks are completely trampled and the profiles are imprecise. Around the Small Basin stands an almost complete ring of old hornbeams; closer to the water on the west side stand eight linden trees, approximately 40 years old.
From the Amsterdamsestraatweg towards the east runs a beech avenue (trees approximately 100 years old) to the remains of the Comedy. At that point also begins a pergola, partly composed of hornbeam but supplemented with oak, which connects the Amsterdamsestraatweg with the Torenlaan; in 1801 it was in complete form, as evidenced by a postcard from that year. The course varies considerably, as the section at the Amsterdamsestraatweg is straight and the section at the Linden Basin is winding.
At the Amsterdamsestraatweg hornbeams approximately 25 years old stand in the pergola; after a bend oaks have been planted approximately 8 years old; on the left and right of the pergola stand conifers approximately 60 years old.
The patterns of the Comedy by means of the loop-shaped paths seem to have partly disappeared; from the Comedy a pergola again follows, planted with hornbeam (trees approximately 20 years old), now winding and leading around the Small Basin.
Nearby in the register
- Tuinmanswoning(L), Amsterdamsestraatweg 11Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Amsterdamsestraatweg 18Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Villa PatriaWoonhuisunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Amsterdamsestraatweg 16Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.