Rijksmonumentenregister · Netherlands
Groeneveld
Baarn, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1702
- Address
- Groeneveld 2, 3744 ML Baarn
- Place
- Baarn
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.21862, 5.25487
- Part of complex
- 511770
- Monument number
- 511771
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1677 map "Ultraiectini Dominii tabula / multo aliis auctior et correctior per Nic. Visscher ; R. de Hooghe fecit" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
(op de bijbehorende kaart aangegeven met nr.1) HOOFDGEBOUW (Groeneveld). Op de hoofdas van de aanleg ligt het bakstenen huis Groeneveld aan een bassecour omsloten door bouwhuizen. Het gebouw omvat een corps de logis gebouwd in ca. 1702 in late Lodewijk-XIV stijl en twee gebogen zijvleugels gebouwd vóór 1746. Bij deze verbouwing is het voorste gedeelte van de oude kern met de zijvleugels onder één kap gebracht. Tegen de achterzijde zijn in de achttiende eeuw een bijkeuken en een verdiepingloze aanbouw (ca.1795) gebouwd. Het corps de logis, dat geaccentueerd wordt door de geblokte hoeklisenen, bestaat uit een souterrain en twee bouwlagen onder een met gesmoorde pannen gedekt schilddak, dat naadloos aansluit op de overkapping van de zijvleugels. Op de nokeinden staan gemetselde schoorstenen versierd met smeedwerk en windvanen en op de nokeinden van de zijvleugels zijn loze houten schoorstenen geplaatst. De attiek is bij de verbouwing aangebracht. De decoraties op de voor- en achtergevel zijn uitgevoerd in natuursteen. De symmetrische ingedeelde, vijf traveeën brede voorgevel wordt gesierd door de iets risalerende middenpartij afgesloten door een toogvormig fronton met het wapen van de familie Hasselaer. Het fronton wordt bekroond door een hemelbol en geflankeerd door twee gebeeldhouwde figuren voorstellende de VOC en WIC, die worden toegeschreven aan de beeldhouwer Jan van Logteren. De omlijste dubbele toegangsdeur met bovenlicht bevindt zich op de bel-etage en is bereikbaar via een hardstenen bordestrap. Boven de deur een balkon, rustend op rijk gedecoreerde consoles, en voorzien van een ijzeren balustrade met schelpmotief. Het balkonvenster is eveneens omlijst. Aan weerszijden van het corps de logis twee gelijkvormige zijvleugels van drie traveeën. De vensterindeling van de gehele voorgevel bestaat uit een souterrainvenster, een vierentwintigruits schuifvenster met persiennes op de bel-étage en een zestienruits schuifvenster met persiennes op de verdieping. De vensters zijn in 1790 door Pieter Hasselaer vernieuwd en van een grotere roedenverdeling voorzien. De achtergevel van het corps de logis, dat duidelijk te herkennen is daar het veel dieper is dan de zijvleugels, kent dezelfde vensterindeling en heeft een vrijwel identieke natuurstenen middenpartij. De middenpartij ligt aan een dubbel bordes en wordt niet bekroond door een fronton, zoals de voorgevel, maar door een eenvoudige kruldecoratie tegen de lijst en een dakkapel. De achtergevels van de vleugels zijn geleed door blinde nissen en meerruits schuifvensters. Tegen de zuidvleugel is een rechthoekige verdiepingloze aanbouw gebouwd na 1774. In de hoek tussen de noordvleugel en het corps de logis is een gebogen uitbouwtje (verbindingsdeel), ter hoogte van de bel-etage, steunend op een kleine zuil van de Dorische orde. Het besloten karakter van het voorplein wordt versterkt doordat het hoofdgebouw middels gemetselde muren met de bijgebouwen is verbonden. In de muur zit een monumentale poort tussen twee geblokte pijlers met een kapiteel van de Ionische orde staande op een natuurstenen sokkel en bekroond door een vaas. In het INTERIEUR is ondermeer van belang de oorspronkelijke plattegrond van het corps de logis met een lange gang in het midden en aan weerszijden de kamers. Het stucwerk in de corps de logis is wellicht van de hand van Ignatius van Logteren, het stucwerk in de vleugels is van J. Trip uit 1759. De gang en het monumentale trappenhuis met lichtkoepel bezitten nog de originele afwerking. De gang met marmeren tegels is rijk gedecoreerd met stuc in Lodewijk-XIV stijl en heeft in het midden een nis met een beroemd achttiende-eeuws beeld van Neptunus toegeschreven aan beeldhouwer Jan van Logteren en vermoedelijk gemaakt in opdracht van Pieter Cornelis Hasselaer. De wanden van de gang en het trappenhuis zijn geleed met pilasters. De fraai gesneden trapleuning is gehout. In de kamer linksvoor bevinden zich achttiende-eeuwse wandschilderingen met portretten vermoedelijk van Pieter Corneliszoon Hasselaer en zijn vrouw Clara Sautijn in arcadische landschappen (restauratie 1978-1982). Deze kamer is aan het eind van de achttiende eeuw in empirestijl veranderd met een stucplafond, empire dessus de portes en relief en lambriseringen in mahoniehout imitatie. De rechter voorkamer heeft restant achttiende-eeuws zijdebehang. De muziekkamer in de linkervleugel heeft stuc in Lodewijk XVI-stijl.
Waardering HOOFDGEBOUW (Groeneveld) van algemeen belang
- vanwege de ouderdom;
- als vrij zeldzaam en representatief voorbeeld van een corps de logis met gebogen zijvleugels;
- vanwege de oorspronkelijke plattegrond en indeling van de binnenruimte van het corps de logis;
- vanwege het beeldhouwwerk van de beeldhouwer Jan van Logteren;
- vanwege de gaaf bewaarde 18de-eeuwse aankleding van het interieur waaronder de gang en het trappenhuis in Lodewijk XIV-stijl;
- vanwege de kenmerkende ligging binnen de historische tuin- en parkaanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
(indicated on the accompanying map with no. 1) MAIN BUILDING (Groeneveld). On the main axis of the layout lies the brick house Groeneveld adjoining a basecourt enclosed by farm buildings. The building comprises a corps de logis built around 1702 in late Louis XIV style and two curved side wings built before 1746. During this renovation the front section of the old core with the side wings was brought under one roof. Against the rear side a back kitchen and a single-storey extension (ca. 1795) were built in the eighteenth century. The corps de logis, which is accentuated by rusticated corner pilasters, consists of a basement and two storeys under a hipped roof covered with burnt tiles, which connects seamlessly to the roofing of the side wings. On the ridge ends stand brick chimneys decorated with ironwork and weathervanes and on the ridge ends of the side wings dummy wooden chimneys are placed. The attic was added during the renovation. The decorations on the front and rear facades are executed in natural stone. The symmetrically arranged, five-bay-wide front facade is adorned by the slightly projecting central section closed off by an arch-shaped pediment with the coat of arms of the Hasselaer family. The pediment is crowned by a finial and flanked by two sculptured figures representing the VOC and WIC, which are attributed to the sculptor Jan van Logteren. The framed double entrance door with fanlight is located on the piano nobile and is accessible via a stone steps. Above the door a balcony, resting on richly decorated consoles, and furnished with an iron balustrade with shell motif. The balcony window is likewise framed. On either side of the corps de logis two identical side wings of three bays. The window arrangement of the entire front facade consists of a basement window, a twenty-four-pane sash window with blinds on the piano nobile and a sixteen-pane sash window with blinds on the first storey. The windows were renewed in 1790 by Pieter Hasselaer and provided with larger glazing bars. The rear facade of the corps de logis, which is clearly recognizable as it is much deeper than the side wings, has the same window arrangement and possesses a virtually identical natural stone central section. The central section overlooks a double flight of steps and is crowned not by a pediment, as the front facade, but by a simple scrolled decoration against the cornice and a roof dormer. The rear facades of the wings are articulated by blind niches and multi-pane sash windows. Against the south wing a rectangular single-storey extension was built after 1774. In the corner between the north wing and the corps de logis is a curved projecting bay (connecting section), at the height of the piano nobile, resting on a small column of the Doric order. The enclosed character of the forecourt is reinforced by the main building being connected to the farm buildings by means of brick walls. In the wall is a monumental gate between two rusticated pillars with a capital of the Ionic order standing on a natural stone base and crowned by a vase. In the INTERIOR are noteworthy among other things the original ground plan of the corps de logis with a long corridor in the centre and on either side the rooms. The stucco work in the corps de logis is possibly by Ignatius van Logteren, the stucco work in the wings is by J. Trip from 1759. The corridor and the monumental staircase with skylight still possess the original finish. The corridor with marble tiles is richly decorated with stucco in Louis XIV style and has in the centre a niche with a renowned eighteenth-century statue of Neptune attributed to sculptor Jan van Logteren and presumed to have been made on commission of Pieter Cornelis Hasselaer. The walls of the corridor and staircase are articulated with pilasters. The finely carved stair rail is of wood. In the room at the left front are eighteenth-century wall paintings with portraits presumed to be of Pieter Corneliszoon Hasselaer and his wife Clara Sautijn in arcadian landscapes (restoration 1978-1982). This room was altered at the end of the eighteenth century in empire style with a stucco ceiling, empire overdoors in relief and mahogany-imitation panelling. The right front room contains remnants of eighteenth-century silk wallpaper. The music room in the left wing has stucco in Louis XVI style.
Valuation MAIN BUILDING (Groeneveld) of general importance
- on account of its age;
- as a fairly rare and representative example of a corps de logis with curved side wings;
- on account of the original ground plan and arrangement of the interior space of the corps de logis;
- on account of the sculpture by sculptor Jan van Logteren;
- on account of the well-preserved 18th-century interior decoration including the corridor and staircase in Louis XIV style;
- on account of the characteristic location within the historic garden and park layout;
- on account of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Koetshuis(L), Groeneveld 10Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Orangerie, Groeneveld bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Brug(L), Groeneveld bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Jachthuis, Groeneveld 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.