Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kasteel Keukenhof
Lisse, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Kasteel
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1650 - 1700
- Address
- Keukenhof 1, 2161 AN Lisse
- Place
- Lisse
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.26776, 4.54014
- Part of complex
- 511407
- Monument number
- 511406
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1636 map "Hollandiae meridionalis descriptio nova" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
HOOFDGEBOUW (Kasteel Keukenhof). Het 17de-eeuwse, onderkelderde woonhuis is in 1861/62 naar ontwerp van de architect Elie Saraber tot een neogotisch kasteel verbouwd. Het neogotische karakter wordt bepaald door toevoegingen van allerlei soorten torens aan het oorspronkelijke rechthoekige bouwlichaam, dat aan het met gesmoorde Hollandse pannen gedekt schilddak en de vier gemetselde hoekschoorstenen nog duidelijk te herkennen is. De torens hebben verschillend gevormde spitsen, die allen met leien in maasdekking zijn bekleed en bekroond worden door een pinakel. Onder alle daklijsten loopt een rondboogfries. Tegen de oorspronkelijke 17de-eeuwse westgevel is een avant-corps gebouwd, bestaande uit drie torens met centraal de ingangspartij. In het midden bevindt zich de hoogste, vooruitspringende toren bekroond door een spits, in de vorm van een gebogen schilddak met aan de voorkant twee en aan de zijkanten één dakkapel onder een overstekend driehoekig schildje bekroond met pinakels. Deze toren wordt geflankeerd door twee kleinere torens, waarvan de rechter toren door een tentdak is bekroond en de linker spits gelijkvormig is aan de middelste spits. In de middelste toren bevindt zich de toegangsdeur gevat in een natuurstenen rustica-omlijsting met een gebogen fronton geflankeerd door een venster eveneens omlijst met blokwerk van natuursteen. Voor de deur een hardstenen bordes met aan weerszijden een gemetselde balustrade bekroond met natuurstenen vazen. In de eerste bouwlaag aan de zijkant van de toren is een venster met Frans balkon. De gevelindeling van het avant-corps bestaat uit kruisramen met ruitvormige roedentracering en luiken. Bij de verbouwing van 1923 hebben alleen de muren tussen de torens andere vensters gekregen tevens zijn de open veranda's en erkers verwijderd. Daarvoor in de plaats zijn aan de rechter kant meerruitsvensters en aan de linkerkant drie naast elkaar geplaatste lange rechthoekige ramen gekomen. De zuidgevel heeft centraal een vierkante torenuitbouw, gelegen op de oorspronkelijke middenas van het 17de-eeuwse huis. Aan weerszijden van deze uitbouw een vensteras, bestaande uit een meerruitsvenster met Frans balkon op de begane grond, een T-venster met luiken op de verdieping en een dakkapel. De uitbouw is op rechthoekige grondslag opgetrokken onder een ingesnoerde zeskantige naaldspits en op de hoeken twee ronde torens bekroond door een ronde naaldspits. De torenmuur is voorzien van één vensteras gevormd door dubbele tuindeuren met zij- en bovenlichten voorzien van een ruitvormige roedenverdeling, daarboven dubbele meerruitsdeuren aan een balkon met een geschulpte rand en een ijzeren balustrade rustend op consoles, en op de derde verdieping een dubbel boograam met luiken. In de hoektorens zijn twee boven elkaar geplaatste boogvensters met luiken aangebracht. De gevels aan de noord- en aan de oostzijde zijn vijf vensterassen breed en twee bouwlagen hoog. Op de noordoosthoek staat een ronde toren met rondboog ramen voorzien van luiken onder een ronde naaldspits. Links naast de toren (oostgevel) is een rechthoekige, verdiepingloze uitbouw (bijkeuken) voorzien van kleine rondboogvensters net onder de daklijst. De uitbouw heeft een dakterras waarlangs een balustrade. Een dubbele balkondeur op de verdieping geeft toegang tot het terras. De overige vier assen worden ingevuld door 19de-eeuwse kruisvensters met glas-in-lood en halve luiken. In de tweede as is een deur met bovenlicht. Op de gevel is een zonnewijzer bevestigt met daarop geschilderd de woorden 'EX inderen' (Exinde ren(ovatum) bet. daarna vernieuwd hetgeen vroeger verminkt was). In het dakschild is een dakkapel met meerruits venster waarboven een klokje. De lijstgevel aan de noordkant wordt in het midden onderbroken door een tuitgevel onder een met pannen gedekt zadeldak. De vensteras wordt gevormd door een dubbele glazen deur, daarboven een fenêtre à terre gevat in een omlijsting van natuursteen, een venster met staande middenstijl en in de nok een oeil de boeuf. De twee vensterassen aan weerszijden bestaan op de begane grond uit meerruitsvensters en op de verdieping uit fenêtres à terres met Frans balkon. Direct naast het huis aan de noordwest kant staat 'de olifant', een zwaar vervallen ornament uit baksteen en cement met vier steunberen. Wellicht deed het dienst als pergola cum veranda. Vanaf deze veranda zijn uitzichten op de rijweg en op een verschiet. In het INTERIEUR is de 17de-eeuwse indeling van het huis grotendeels bewaard gebleven, bestaande uit een lange middenas (oost-west) met kamers aan weerszijden; deels 17de-eeuwse aankleding namelijk de houten cassetteplafonds, de wandbespanning en in de Grote Salon een gemarmerde houten schoorsteen waarop de initialen HVH en JG - Hendrik van Hoven en Johanna Groenhout - zijn aangebracht. De 18de eeuw bracht de paneeldeuren en bijpassende lambriseringen met zich mee; evenals de rijk gedecoreerde schouwpartijen, driedelig opgebouwd uit haardplaats, spiegel en schilderstuk, onder andere van Van Beyeren en Benjamin Cuyp; in de eetkamer bevindt zich een Rococo schouw uit 1772 van Dirk van der Aa; in de Grote Zaal is een plafondschildering uit 1843 van Joh. Stortenbeker en in de Rode Salon een grisaille schildering (grauwtjes) in de stijl van Jacob de Wit uit 1850; de torenkamer, de zgn. antieke kamer, is ingericht als Chinese pronkkamer met veel porselein en goudleer behang, het laatste is waarschijnlijk van elders afkomstig; van belang is ook de keuken met zijn grote fornuis onder de schoorsteen, de pomp- en regenwaterbakken en wandkasten, alles behorend tot de oorspronkelijke 18de-eeuwse inrichting
Waardering
HOOFDGEBOUW (De Keukenhof) van algemeen belang:
- vanwege het in oorsprong gaaf bewaard gebleven 17de-eeuwse huis, dat in de 19de-eeuw door de architect Elie Saraber in neogotische stijl is verbouwd;
- als representatief en vrij zeldzaam voorbeeld van een bouwwerk uit het oeuvre van de architect Saraber;
- vanwege de vrijwel intact gebleven 17de-eeuwse ruimte-indeling;
- vanwege de 18de-eeuwse aankleding van het interieur en de schilderingen uit het midden van de 19de-eeuw;
- vanwege de kenmerkende ligging binnen de tuin- en parkaanleg;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
MAIN BUILDING (Kasteel Keukenhof). The 17th-century, cellared residence was converted in 1861/62 according to designs by architect Elie Saraber into a neo-Gothic castle. The neo-Gothic character is determined by the addition of various types of towers to the original rectangular building block, which can still be clearly recognised by the hipped roof covered with dampened Dutch tiles and the four mortared corner chimneys. The towers have differently shaped spires, all of which are covered with slate in Dutch bond and crowned by a finial. A round arch frieze runs under all roof cornices. Against the original 17th-century west facade, an avant-corps has been built, consisting of three towers with the entrance section centrally placed. In the middle stands the highest, projecting tower crowned by a spire in the form of a curved hipped roof with two roof dormers at the front and one on each side under an overhanging triangular shield crowned with finials. This tower is flanked by two smaller towers, of which the right tower is crowned by a tent roof and the left spire is identical in form to the middle spire. In the middle tower is the entrance door set in a natural stone rustication frame with a curved pediment flanked by a window likewise framed with natural stone blocks. Before the door a sandstone platform with masonry balustrades on either side crowned with natural stone vases. In the first storey at the side of the tower is a window with a French balcony. The facade arrangement of the avant-corps consists of cross windows with diamond-shaped glazing bar tracery and shutters. During the 1923 conversion, only the walls between the towers received different windows; the open verandas and bay windows were also removed. In their place, multi-pane windows were added on the right side and three long rectangular windows placed side by side on the left. The south facade has centrally a square tower projection, located on the original central axis of the 17th-century house. On either side of this projection a window bay, consisting of a multi-pane window with French balcony on the ground floor, a T-window with shutters on the first floor and a roof dormer. The projection is erected on a rectangular ground plan under a tapered hexagonal needle spire and on the corners two round towers crowned by a round needle spire. The tower wall is provided with one window bay formed by double garden doors with side and top lights furnished with diamond-shaped glazing bar division, above which double multi-pane doors to a balcony with a scalloped edge and an iron balustrade resting on corbels, and on the third storey a double round-arched window with shutters. In the corner towers two round-arched windows with shutters placed one above the other have been installed. The facades on the north and east sides are five window bays wide and two storeys high. On the northeast corner stands a round tower with round-arch windows furnished with shutters under a round needle spire. Immediately beside the tower (east facade) is a rectangular, single-storey projection (scullery) furnished with small round-arched windows just below the roof line. The projection has a roof terrace along which runs a balustrade. A double balcony door on the first floor provides access to the terrace. The remaining four bays are filled by 19th-century cross windows with leaded glass and half shutters. In the second bay is a door with fanlight. A sundial is fixed to the facade with the words 'EX inderen' painted on it (Exinde ren(ovatum) meaning subsequently renewed what was formerly defaced). In the roof shield is a roof dormer with multi-pane window above which a small bell. The cornice-topped facade on the north side is interrupted in the middle by a spout gable under a tile-covered gabled roof. The window bay is formed by a double glazed door, above which a floor-level window set in a natural stone frame, a window with a standing central mullion and in the ridge an oeil de boeuf. The two window bays on either side consist on the ground floor of multi-pane windows and on the first floor of floor-level windows with French balcony. Directly beside the house on the northwest side stands 'the elephant', a severely dilapidated ornament of brick and cement with four buttresses. It may have served as a pergola with veranda. From this veranda there are views of the approach road and of a vista. In the INTERIOR the 17th-century layout of the house has been largely preserved, consisting of a long central axis (east-west) with rooms on either side; partly 17th-century decoration namely the wooden coffered ceilings, the wall lining and in the Great Salon a veined wooden fireplace on which the initials HVH and JG - Hendrik van Hoven and Johanna Groenhout - are inscribed. The 18th century brought panelled doors and matching wainscotings; as well as richly decorated chimneypieces, divided into three parts consisting of firebox, mirror and painting, among others by Van Beyeren and Benjamin Cuyp; in the dining room is a Rococo chimneypiece from 1772 by Dirk van der Aa; in the Great Hall is a ceiling painting from 1843 by Joh. Stortenbeker and in the Red Salon a grisaille painting in the style of Jacob de Wit from 1850; the tower room, the so-called antique room, is furnished as a Chinese display room with much porcelain and gilt leather wallpaper, the latter probably from elsewhere; also important is the kitchen with its large stove under the chimney, the pump and rainwater tanks and wall cupboards, all belonging to the original 18th-century furnishings
Valuation
MAIN BUILDING (De Keukenhof) of general importance:
- on account of the 17th-century house preserved in its original condition, which in the 19th century was converted by architect Elie Saraber in neo-Gothic style;
- as a representative and fairly rare example of a building from the oeuvre of architect Saraber;
- on account of the 17th-century spatial layout which has remained virtually intact;
- on account of the 18th-century furnishings of the interior and the paintings from the mid-19th century;
- on account of its characteristic location within the garden and park layout;
- on account of its functional-spatial relationship with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Tuinvaas, Keukenhof bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Koetshuis(L), Keukenhof 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouw, Keukenhof bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouw, Keukenhof bij 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.