Rijksmonumentenregister · Netherlands
Larenberg
Laren, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1834
- Address
- Naarderstraat bij 82, 1251 BH Laren
- Place
- Laren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.26635, 5.21515
- Part of complex
- 511260
- Monument number
- 511262
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDigital Commonwealth, Boston Public LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1824 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG. Het huis Larenberg wordt omringd door een park in landschapsstijl, dat dateert uit het midden van de jaren '30 van de 19de eeuw. De historische parkaanleg van Larenberg bezit voor een deel een hierarchische compositie, waarbij het huis is gelegen te midden van een landschappelijke aanleg, die in hoofdlijnen nog dezelfde is, zoals deze door P. J. Lutgers in 1853 werd getekend. Gezien de combinatie van buitenhuis met landbouwgronden, die vrijwel tot aan het huis doorliepen, en de aanwezigheid van een nu vrijwel onherkenbaar verbouwde Zwitserse boerderij aan de Paviljoensweg, kan Larenberg worden aangemerkt worden als een 'ferme ornée'. De op de helling gelegen weiden vervangen sinds het eind van de vorige eeuw de oorspronkelijke akkers. Voor de compositie van de aanleg speelde de positie van het hoger gelegen buitenhuis en de gezichten vanuit het huis op de omgeving en het veel lager gelegen Laren een belangrijke rol. Om het gezicht op het dorp Laren vrij te houden, ligt op een lager gelegen perceel een servituut, die het bouwen op dit perceel verbiedt. Het gezicht is in de loop van de tijd verengd tot het deel evenwijdig aan de Naarderstraat. De oorspronkelijke vloeiende overgang tussen huis en landbouwgronden is enigszins verstoord doordat men bij de verbouwing van het landhuis een terras en een vijver in Neo-Barok-stijl heeft aangelegd, waarvoor het terrein direct voor het huis enigszins diende te worden afgevlakt. In recente tijd is op de scheiding van de tuin en de bovenste weide een Aha aangebracht, die niet bij de bescherming wordt betrokken. Het bovenste weiland is aan zijde van de Naarderstraat deels afgeschermd, met dien verstande dat er doorzichten op het huis waren vrijgelaten, die in recente tijd zijn dichtgegroeid. Ook aan de andere zijde van het huis is het bovenste weiland deels met bomen en een dichte onderbegroeiing afgescheiden. In de rand heeft men rond 1900 het theehuis geplaatst. Om het bovenste weiland voert een wandelpad, dat gezien vanaf het weiland plaatselijk wordt afgeschermd door boomgroepen en solitairen. Ter hoogte van de dienstwoning buigt het pad af naar het noordoosten en zet zich in de bosrand aan de noordoostzijde voort. Vanaf de 'wandeling' heeft men doorzichten op het bovenste weiland en op het huis. Door middel van boomgroepen heeft men in de vorige eeuw het zicht op het paviljoen afgeschermd. De boomgroepen werden voorzien van een onderbegroeing, waarin ten oosten van huis een witgeschilderd, waarschijnlijk uit de tweede helft van de 19de eeuw daterend beeld van de godin Diana op een bakstenen piedestal staat. Het beeld verkeert in een slechte toestand. Aan de zuidoostzijde sluit hierop een tweede weiland aan, dat van de Naarderstraat wordt afgescheiden door een vrij dichte beplanting die de dienstwoning vanuit het huis aan het oog onttrekt.
Dit weiland wordt aan de zuidoostzijde begrensd door de bij de buitenplaats behorende weg, die aansloot op een weg naar het voormalige hotel Paviljoen Larenberg. Dit niet openbare gedeelte van de Paviljoensweg is nu aan het verkeer onttrokken.
Ook om dit tweede weiland voert een wandeling, die niet overal het oude verloop heeft behouden. Ten zuidwesten van het buitenhuis bevindt zich de toegang die wordt geflankeerd door hardstenen hekpijlers. De oprijlaan die hier aanvangt vormt voor het huis een ovaal.
De westelijke hoek van de buitenplaats wordt ingenomen door een oudere gemengde beplanting met eiken en beuken aan de rand en een jongere beplanting in het midden. Deze jonge beplanting is gelegen op de plaats waar rond 1900 in het bos nog een open plek was uitgespaard. Deze ronde plek was de top van de heuvel. In de buitenste randbeplanting is een slingerend wandelpad opgenomen. Aan de noordzijde sluit hier de moestuin aan, die omgeven is door een betonnen schutting, met aan de zuidzijde een bakstenen 19de-eeuwse tuinmuur. Aan de westzijde is een gepleisterde bakstenen schuur gesitueerd. Voor dit gebouw is een rechthoekige drenkbak gelegen. Ten oosten daarvan bevinden zich de verwarmde kassen. De noordzijde van het terrein, begrensd door de Julianalaan en de Leemzeulder, wordt ingenomen door een gemengd bos waardoor een rondgaande 'wandeling' voert. In dit bosdeel is aan het eind van de vorige eeuw een uitgediepte miniatuurvallei aangelegd, die de bezoeker het gevoel diende te geven in een geaccidenteerd landschap te vertoeven. Andere elementen zijn een verhoogd pad of 'beltwalk' en een op een verhoogd pad gesitueerde berceau. Ten oosten van het huis heeft men waarschijnlijk aan het eind van de vorige eeuw een geaccidenteerd terrein aangelegd met 'bergweiden' waarop respectivelijk een solitaire Amerikaanse eik en een sequiadendron giganteum is geplaatst.
Waardering
De tuin- en parkaanleg is van algemeen belang wegens cultuur- enarchitectuurhistorische waarde als historisch-functioneel onderdeel van de buitenplaats Larenberg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description HISTORIC GARDEN AND PARK LAYOUT. The house Larenberg is surrounded by a park in landscape style, dating from the middle of the 1830s. The historic park layout of Larenberg possesses in part a hierarchical composition, whereby the house is situated in the midst of a landscape arrangement, which in its main lines is still the same as that drawn by P. J. Lutgers in 1853. Given the combination of country house with agricultural land, which ran virtually up to the house, and the presence of a now virtually unrecognizable remodelled Swiss farmhouse on the Paviljoensweg, Larenberg can be characterized as a 'ferme ornée'. The meadows situated on the slope have replaced since the end of the previous century the original arable fields. For the composition of the layout the position of the more elevated country house and the views from the house onto the surroundings and the much lower-lying Laren played an important role. In order to keep the view of the village Laren unobstructed, a servitude lies on a lower-situated plot, which prohibits building on this plot. The view has narrowed over time to the section parallel to the Naarderstraat. The original fluid transition between house and agricultural land has been somewhat disturbed in that, upon remodelling of the country house, a terrace and a pond in Neo-Baroque style were created, for which the terrain directly in front of the house had to be somewhat levelled. In recent times an Aha has been added at the boundary of the garden and the upper meadow, which is not included in the protection. The upper meadow is on the side of the Naarderstraat partly screened, with the provision that views of the house were left open, which in recent times have become overgrown. Also on the other side of the house the upper meadow is partly separated by trees and dense undergrowth. In the edge around 1900 the teahouse was placed. Around the upper meadow runs a walking path, which viewed from the meadow is locally screened by tree groups and solitary trees. At the level of the service dwelling the path curves off to the northeast and continues in the woodland edge on the northeast side. From the 'walk' there are views onto the upper meadow and the house. By means of tree groups in the previous century the view of the pavilion was screened. The tree groups were provided with undergrowth, in which to the east of the house stands a white-painted, probably from the second half of the 19th century, image of the goddess Diana on a brick pedestal. The image is in poor condition. On the southeast side a second meadow adjoins this, which is separated from the Naarderstraat by fairly dense planting that conceals the service dwelling from view of the house.
This meadow is bounded on the southeast side by the road belonging to the country estate, which connected to a road to the former hotel Paviljoen Larenberg. This non-public section of the Paviljoensweg is now closed to traffic.
Also around this second meadow runs a walk, which has not everywhere retained the old course. To the southwest of the country house is the entrance flanked by stone gate pillars. The drive that starts here forms an oval for the house.
The western corner of the country estate is taken up by older mixed planting with oaks and beeches at the edge and younger planting in the middle. This young planting is situated on the place where around 1900 an open space was still reserved in the wood. This round space was the top of the hill. In the outer edge planting a winding walking path is included. On the north side the vegetable garden adjoins here, which is surrounded by a concrete fence, with on the south side a brick 19th-century garden wall. On the west side a plastered brick shed is situated. In front of this building lies a rectangular watering trough. To the east of that are the heated greenhouses. The north side of the terrain, bounded by the Julianalaan and the Leemzeulder, is taken up by mixed woodland through which a circular 'walk' runs. In this part of the wood at the end of the previous century an excavated miniature valley was created, which was intended to give the visitor the feeling of being in an accidental landscape. Other elements are an elevated path or 'beltwalk' and a berceau situated on an elevated path. To the east of the house probably at the end of the previous century an accidental terrain was created with 'hill meadows' on which respectively a solitary American oak and a sequoia giganteum were placed.
Valuation
The garden and park layout is of general importance due to cultural and architectural-historical value as a historic-functional component of the country estate Larenberg.
Nearby in the register
- LarenbergBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- LarenbergKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- LarenbergTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouw, Naarderstraat bij 82Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.