Rijksmonumentenregister · Netherlands
Larenberg
Laren, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1834
- Address
- Naarderstraat 82, 1251 BH Laren
- Place
- Laren
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.26568, 5.21303
- Part of complex
- 511260
- Monument number
- 511261
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDigital Commonwealth, Boston Public LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1824 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
HOOFDGEBOUW. Een gepleisterd en geschilderd blokvormig landhuis, in 1834 gebouwd in neo-classicistische stijl, omstreeks 1875 ingrijpend veranderd door het toevoegen van een middenrisaliet met halfrond balkon aan de zuidoostzijde, het verplaatsen van de ingang naar de noordwestgevel, het vervangen van vensters en interieur.
Het haaks op de Naarderstraat gelegen landhuis is een witgepleisterde blokvormige villa op rechthoekige plattegrond. Het front is naar het noordwesten gericht, waarbij de belangrijkste woonvertrekken zodanig gelegen zijn dat het uitzicht in zuidoostelijke richting optimaal tot zijn recht komt.
Het blokvormige huis heeft een verdieping en een mezzanino, is voorzien van een afgeknot schilddak, met leien gedekt, en is gesierd door een brede overkragende gootlijst op consoles. De vrij geplaatste schoorstenen vervangen vroegere op de eindvorsten. De verdiepte velden van begane grond en verdieping zijn voorzien van horizontale groeven. De verdiepte velden van de mezzanino, nog de oorspronkelijke, zijn glad uitgevoerd.
Noordwestgevel Het naar het noordwesten gerichte front is door middel van twee gepleisterde lisenen verdeeld in een brede middentravee en twee smallere zijtraveeen in de verhouding 1:2:1. Centraal in de middentravee bevindt zich de classicistische ingang, die pas omstreeks 1875 werd aangebracht, ter vervanging van de ingang in de zuidwestgevel. De ingang, dubbele vleugeldeuren met een bovenlicht, wordt omlijst door een hardstenen portaal, bestaande uit gegroefde Corinthische zuilen op piedestals, die het geprononceerde hoofdgestel dragen. Op de overgang tussen ingang en venster het woord 'Larenberg'. Hierboven bevindt zich een bolkozijn, geflankeerd door pilasters met kapitelen, en een boog gevuld met een boogtrommel met schelpmotief. De ingang wordt op de begane grond geflankeerd door vensters met tweevleugelige draairamen met bovenlicht, op de verdieping door zesruits naar binnen draaiende ramen met brede stolpnaald, die deels nog oorspronkelijk zijn. Ter beveiliging zijn eenvoudige gietijzer hekjes aangebracht. In de beide zijrisalieten zijn overeenkomstige vensters. Op de verdieping zijn de beide buitenste vensters van zonneluiken voorzien, terwijl de duimen voor dergelijke luiken bij de andere twee vensters nog aanwezig zijn. Boven de ingangspartij bevindt zich in de mezzanino een tweelichtsvenster, evenals de beide oeils-de-boeuf pas omstreeks 1875 aangebracht.
Zuidwestgevel De zuidwestgevel, die grotendeels haar oorspronkelijke karakter heeft behouden, bezit twee vensterassen, met zowel op de verdieping als op de begane grond T-vensters, voorzien van zonneblinden.
Zuidoostgevel De mezzanino wordt aan de zuidoostzijde gedragen door een viertal pilasters, die in tegenstelling tot de andere gevels voorzien zijn van Ionische kapitelen en basementen, en die de gevel verdelen in de verhouding 1:2:1.
De gevel wordt beheerst door het omstreeks 1875 aangebrachte gepleisterde middenrisaliet, ter breedte van drie vensterassen en beëindigd door hoekpilasters met horizontale groeven. Het middenrisaliet wordt afgesloten door een flauwhellend, op gesneden consoles overkragend zadeldak.
Tegen het middenrisaliet ter hoogte van de bel-etage een halfrond balkon met balustrade, gedragen door twee zuilen met houten omkleding en kunststenen kapitelen. Het balkon is toegankelijk via drie fenêtres à la terre met bovenlicht, waarvan de middelste licht getoogd is. Op de tweede verdieping getoogde fenêtres à la terre, waarvan de middelste is voorzien van een op consoles overkragend balkon.
Op de bel-etage drie fenêtres à la terre met bovenlichten, met een halfrond terras ervoor, dat door het balkon is overdekt. Het geheel is gevat in een rechthoekig terras met een neo-barokke balustrade, die recentelijk zijn aangebracht en als zodanig voor de bescherming van ondergeschikte betekenis zijn. De beide buitenste assen zijn voorzien van T-vensters en zonneblinden. In de mezzanino zijn boven deze vensters oeils-de-boeuf aangebracht.
Noordoostgevel Deze gevel is uitgevoerd conform de zuidwestgevel, met dien verstande dat in het midden van de mezzanino twee tweelichtsvensters zijn aangebracht. In plaats van de vensters op de verdieping zijn blindnissen aangebracht, met in de rechter een luidklokje. Uiterst links en rechts zijn uit de as geplaatste T-vensters met zonneblinden c.q. luiken. In het midden een laag uitgebouwd portaal met de dienstingang. Op de noordhoek van het huis een haakse tuinmuur, die de dienstingang afschermt. Deze muur is aan de zijde van het voorplein voorzien van een zitnis.
Inwendig Het interieur van het buitenhuis is aan de zuidoostzijde qua indeling nog voor een belangrijk deel oorspronkelijk; met dien verstande dat door het verleggen van de hoofdingang van de zijgevel naar het midden van de lange noordwestgevel een andere hal ontstond. De plattegrond wordt doormidden gedeeld door een smalle gang, die in het midden wordt onderbroken door een centrale hal, waar de bordestrap naar de verdieping is geplaatst. De overgang van de twee ganghelften naar de centrale hal wordt geaccentueerd door een rijke gepleisterde boogstelling. Een deel van de hal wordt ingenomen door een omstreeks 1875 aangebrachte bordestrap. Tegenover de ingang bevindt zich nog de oorspronkelijke toegang tot de salon, waarboven nog een deel van de oorspronkelijke uit 1834 daterende stucdecoratie aanwezig is. De rest van de hal is omstreeks 1875 aangepast. De plattegrond wordt in belangrijke mate ook bepaald door de situering van de rechthoekige salon in de as van het huis en over de volledige breedte van het middenrisaliet. Deze salon is ook omstreeks 1875 opnieuw gedecoreerd en voorzien een rijk plafond met een decoratie van Neo-Renaissance en Neo-Barok-elementen.
De rechthoekige salon heeft nog grotendeels haar oorspronkelijke grootte; slechts aan de buitenzijde is ze ter diepte van het middenrisaliet iets vergroot. Via openslaande deuren in de rechterzijwand bereikt men een vierkante kamer, die dezelfde afwerking heeft als de salon. De uitvoering van het stucplafond is iets eenvoudiger en is vrijwel gelijk aan die in de aan de andere zijde van de salon gelegen eetkamer. Deze kamer heeft een schouw in neo-renaissance-stijl. Tegenover de eetkamer is een eenvoudige keuken gesitueerd.
Waardering
Het landhuis is van algemeen belang wegens cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel hoofdonderdeel van de buitenplaats Larenberg.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
MAIN BUILDING. A rendered and painted block-shaped country house, built in 1834 in neo-classical style, radically altered around 1875 by the addition of a central risalit with semicircular balcony on the southeast side, the relocation of the entrance to the northwest facade, the replacement of windows and interior.
The country house, positioned at right angles to the Naarderstraat, is a whitewashed block-shaped villa on a rectangular floor plan. The front faces northwest, with the principal living rooms situated such that the view in the southeast direction is optimally achieved.
The block-shaped house has one storey and a mezzanine, is provided with a hipped roof truncated at the top, covered with slates, and is decorated by a broad overhanging drip moulding on consoles. The freely positioned chimneys replace earlier ones on the gable ends. The recessed fields of ground floor and first floor are provided with horizontal grooves. The recessed fields of the mezzanine, still the original, are smoothly finished.
Northwest facade The front facing northwest is divided by means of two rendered pilaster strips into a broad central bay and two narrower side bays in the proportion 1:2:1. Centrally in the central bay is located the classical entrance, which was only installed around 1875, replacing the entrance in the southwest facade. The entrance, double panel doors with a fanlight, is framed by a stone portal, consisting of fluted Corinthian columns on pedestals, which support the pronounced main entablature. At the transition between entrance and window the word 'Larenberg'. Above this is located a round-arched window, flanked by pilasters with capitals, and an arch filled with an arch drum with shell motif. The entrance is flanked on the ground floor by windows with two-panel casement windows with fanlight, on the first floor by six-pane windows opening inward with broad muntins, which are partly still original. For protection simple cast-iron railings have been installed. In both side risalits are corresponding windows. On the first floor the two outermost windows are provided with sun blinds, while the fixing points for such blinds on the other two windows are still present. Above the entrance section is located in the mezzanine a two-light window, as well as the two oeil-de-boeuf windows only installed around 1875.
Southwest facade The southwest facade, which has largely retained its original character, has two window axes, with T-windows on both the first floor and ground floor, provided with sun blinds.
Southeast facade The mezzanine is supported on the southeast side by four pilasters, which in contrast to the other facades are provided with Ionic capitals and bases, and which divide the facade in the proportion 1:2:1.
The facade is dominated by the rendered central risalit installed around 1875, the width of three window axes and terminated by corner pilasters with horizontal grooves. The central risalit is finished by a gently sloping gabled roof overhanging on carved consoles.
Against the central risalit at the height of the bel-etage a semicircular balcony with balustrade, supported by two columns with wooden cladding and artificial stone capitals. The balcony is accessible via three french windows with fanlight, of which the central one is gently arched. On the second floor arched french windows, of which the central one is provided with an overhanging balcony on consoles.
On the bel-etage three french windows with fanlights, with a semicircular terrace in front, which is covered by the balcony. The whole is set in a rectangular terrace with a neo-baroque balustrade, which have been recently installed and as such are of subordinate significance for protection. The two outer axes are provided with T-windows and sun blinds. In the mezzanine above these windows oeil-de-boeuf windows have been installed.
Northeast facade This facade is executed in accordance with the southwest facade, with the provision that in the middle of the mezzanine two two-light windows have been installed. Instead of the windows on the first floor blind niches have been installed, with in the right one a small bell. At the far left and right are off-axis T-windows with sun blinds or shutters. In the middle a low attached portal with the service entrance. On the northeast corner of the house a right-angled garden wall, which screens off the service entrance. This wall is provided on the forecourt side with a bench niche.
Interior The interior of the country house on the southeast side is still substantially original in terms of its layout; provided that by the relocation of the main entrance from the side facade to the centre of the long northwest facade a different hall was created. The floor plan is divided down the middle by a narrow corridor, which in the middle is interrupted by a central hall, where the service stair to the first floor is positioned. The transition from the two corridor halves to the central hall is accentuated by a richly rendered arch formation. Part of the hall is occupied by a service stair installed around 1875. Opposite the entrance is still located the original access to the salon, above which still part of the original stucco decoration dating from 1834 is present. The rest of the hall was adapted around 1875. The floor plan is substantially determined also by the positioning of the rectangular salon in the axis of the house and across the full width of the central risalit. This salon was also redecorated around 1875 and provided with a richly decorated ceiling with Neo-Renaissance and Neo-Baroque elements.
The rectangular salon still retains largely its original size; only on the outside has it been slightly enlarged to the depth of the central risalit. Via double doors in the right side wall one reaches a square room, which has the same finish as the salon. The execution of the stucco ceiling is somewhat simpler and is approximately equal to that in the dining room located on the other side of the salon. This room has a fireplace in neo-renaissance style. Opposite the dining room is located a simple kitchen.
Valuation
The country house is of general importance owing to its cultural and architectural historical value as the historically-functional main component of the country estate Larenberg.
Nearby in the register
- LarenbergTuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouw, Naarderstraat bij 82Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Naarderstraat bij 82Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kas(L), Naarderstraat bij 82Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.