Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Peisenlaan 12
Leersum, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1933
- Address
- Peisenlaan 12, 3956 VH Leersum (Utrechtse Heuvelrug 26)
- Place
- Leersum
- Municipality
- Utrechtse Heuvelrug
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.01667, 5.43501
- Monument number
- 511051
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "39 Rhenen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In 1932 kreeg F.A. Eschauzier van de heer E. Bruinwold Riedel uit Den Haag de opdracht om op een groot perceel op de zuidhelling van de Heuvelrug in de gemeente Leersum een villa te bouwen. Vanaf het perceel, dat toen nog met heide begroeid was, keek men oorspronkelijk uit op de oude dorpskern van Leersum.
Het werk van Eschauzier wordt onder de Delftse School gerangschikt. Alhoewel zijn woonhuizen een traditioneel uiterlijk hebben, vertonen zijn plattegronden in een aantal gevallen duidelijk een moderne invloed. De plattegrond van de villa in Leersum kenmerkt zich door een integratie van de binnenruimten met de buitenruimten bestaande ommuurde moestuin en de twee plaatsen voor de garage en de hoofdingang. De openheid van de gevels die het Nieuwe Bouwen kenmerkt en waardoor binnen en buiten in elkaar overlopen, ontbreekt hier geheel. De integratie van de binnen- en buitenruimte heeft in het geval van het Leersumse huis een subtielere benadering gekregen. Eschauzier wilde kennelijk de overgang van de binnenruimten naar de buitenruimten geleidelijk laten ervaren. Zo grenst de vestibule aan een besloten plaats, waar vervolgens de moestuin in westelijke richting op aansluit. De plaats is vrijwel geheel door muren omgeven en fungeert daardoor min of meer als onderdeel van het huis. De aangrenzende moestuin is aan de noordzijde door een muur afgescheiden, terwijl de zuidzijde open is gebleven en, althans in de jaren dertig, aan een heidetuin grensde. Ook de uitgang in de zuidgevel komt eerst uit op een overdekte inpandige veranda voordat de werkelijke openheid van het terrein kon worden ervaren. Het werk van Eschauzier kenmerkt zich door de individualiteit van het ontwerp. Hij ontwierp op basis van gezinssamenstelling en de omstandigheden van het terrein waarop het huis gebouwd moest worden.
Omschrijving
Een op enige afstand van de openbare weg gelegen VILLA, te bereiken via een lange oprijlaan. De villa bestaat uit één bouwlaag onder een met riet gedekt zadeldak en heeft een T-vormige plattegrond. Het hoofdvolume is in oost-westelijke richting geplaatst, terwijl een iets kleiner bouwvolume links van het midden haaks daarop is gezet. Beide bouwvolumes zijn onder een rieten zadeldak gevat. De nok van het kleinere bouwvolume is iets lager dan de nok van het hoofdvolume. Een deels ommuurde moestuin, ten westen van het huis, is geïntegreerd in de plattegrond.
De massief ogende gevels zijn wit bepleisterd, waarin op onregelmatige wijze stalen één-, twee- of drielichtsvensters zijn gezet. De vensters hebben over het algemeen glas-in-loodramen met een diagonale of rechtlijnige indeling gekregen. Uitzondering hierop vormt een groot stalen achtruitsvenster in de zuidgevel dat geen glas-in-lood indeling heeft gekregen. Opmerkelijk detail is de lichte uitzwenking van de lange gevelzijden onder de dakrand.
De brede zuidgevel van het hoofdvolume kenmerkt zich door een rechts van het midden geplaatste inpandige veranda waarvoor een terras is gelegen. Links hiervan bevindt zich een groot achtruitsvenster en rechts is een glas-in-lood venster. De oostelijke zijgevel heeft in de eerste bouwlaag een tweelichtsvenster dat rechts van de middenas geplaatst is. In de verdieping bevindt zich een breder tweelichtsvenster. De westelijke zijgevel heeft in de eerste bouwlaag twee symmetrisch geplaatste vensters en in de verdieping een venster conform het venster in de verdieping van de oostelijke zijgevel. In de westelijke gevel van het kleinere bouwvolume is de hoofdingang geplaatst. Deze bevindt zich geheel rechts onder een met pannen gedekt lessenaarsdakje. Geheel links bevindt zich de garage die sinds 1982 als werkkamer is ingericht. De garagedeuren zijn vervangen door een samengesteld twaalfruitsvenster. In de oostgevel zijn drie vensters geplaatst. Geheel rechts springt de gevel schuin naar binnen toe. De achtergevel is geheel blind. De villa is te bereiken via de hierboven genoemde oprijlaan die langs de moestuinmuur loopt (rechts) en eindigt op een eveneens gedeeltelijk ommuurde plaats of voorplein. Aan dit voorplein is de voormalige garage gelegen. Rechts van de garage loopt een gemetselde, achttredige trap langs de westgevel en komt uit op een lager gelegen plaats. De trap leidt langs een getoogde nis die uitkomt in de keuken en oorspronkelijk bestemd was om bestellingen (melkflessen e.d.) in te zetten. Rechts hiervan bevindt zich een keukenvenster, een laag geplaatst venster ter verlichting van de keldertrap en de eerder genoemde hoofdingang. De plaats, waaraan de ingang gelegen is, sluit in westelijke richting aan op de eerder genoemde moestuin, die aan de noord- en westzijde door een hoge muur afgeschermd is. Aan de zuidzijde fungeert een lage muur (ong. 40 cm hoog) als afscheiding. De noordelijke tuinmuur ligt in het verlengde, maar niet aansluitend van de scheidingsmuur tussen de keuken en garage, terwijl de zuidelijke tuinmuur aansluit op de achtergevel van het hoofdvolume. Via een poort in de westelijke tuinmuur is het mogelijk de tuin te verlaten. Rechts van de poort bevindt zich een klein schuurtje onder een met pannen gedekt zadeldakje. Het interieur en de indeling verkeren nagenoeg in originele staat. In het hoofdvolume zijn de woonkamer en de hoofdslaapkamer ondergebracht. Beide ruimten worden door een gang van elkaar gescheiden die op de veranda uitkomt. De nog in originele staat verkerende woonkamer heeft een door de architect ontworpen houten cassettenplafond, met houten, vlakke panelen betimmerde wanden en een haardpartij met opslag voor hout in de zuidoosthoek. De houtopslag kan via een luik in de buitengevel bevoorraad worden. In de verdieping van het hoofdvolume bevindt zich een portaal, waaraan links een zolderruimte en rechts een logeerkamer zijn gelegen. In de kleinere bouwvolume zijn de functionele ruimtes (hal, keuken en garage) ondergebracht. De hoge hal, die centraal in de totale opzet van de plattegrond ligt, is voorzien van een halve verdieping waar zich een eethoek bevindt. Van hieruit geeft een deur toegang tot de keuken, terwijl een eikenhouten spiltrap met stalen buisleuning naar de verdieping leidt. De muur die de keuken van de voormalige garage scheidt is in 1982 van een doorgang voorzien. Hiervoor werd een in de muur geplaatste kast afgebroken. In de linkerhoek van de hal bevindt zich een trap naar een kleine kelderruimte.
Waardering
De villa aan de Peisenlaan is van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een nagenoeg volkomen gaaf bouwtype uit de jaren dertig. De plattegrond toont een moderne opzet, waarin de binnenruimten en buitenruimten in elkaar overlopen. Deze plattegrondopzet staat in contrast met de beslotenheid van de gevels. De individualiteit van het ontwerp is kenmerkend voor het werk van Eschauzier en is mede daarom van belang als onderdeel in het oeuvre van deze architect.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
In 1932, F.A. Eschauzier received a commission from Mr. E. Bruinwold Riedel from Den Haag to build a villa on a large plot on the southern slope of the Heuvelrug in the municipality of Leersum. From the plot, which was then still covered with heath, one originally looked out over the old village centre of Leersum.
Eschauzier's work is classified under the Delft School. Although his residential houses have a traditional appearance, his floor plans in a number of cases show a clear modern influence. The floor plan of the villa in Leersum is characterized by an integration of the interior spaces with the exterior spaces consisting of a walled vegetable garden and two spaces for the garage and the main entrance. The openness of the facades which characterizes the New Building and through which inside and outside flow into each other is entirely absent here. The integration of interior and exterior space has received a more subtle approach in the case of the Leersum house. Eschauzier apparently wanted the transition from interior spaces to exterior spaces to be experienced gradually. Thus the vestibule adjoins an enclosed space, which is then followed by the vegetable garden in a westerly direction. The space is almost entirely surrounded by walls and thus functions more or less as part of the house. The adjoining vegetable garden is separated on the north side by a wall, while the south side has remained open and, at least in the nineteen-thirties, adjoined a heath garden. The exit in the south facade also first leads onto a covered internal veranda before the actual openness of the land could be experienced. Eschauzier's work is characterized by the individuality of the design. He designed on the basis of family composition and the circumstances of the plot on which the house was to be built.
Description
A VILLA situated at some distance from the public road, accessed via a long drive. The villa consists of one storey beneath a reed-thatched gabled roof and has a T-shaped floor plan. The main volume is oriented in an east-west direction, while a slightly smaller building volume is set at right angles to the left of centre. Both building volumes are covered by a reed-thatched gabled roof. The ridge of the smaller building volume is slightly lower than the ridge of the main volume. A partly walled vegetable garden, to the west of the house, is integrated into the floor plan.
The solidly appearing facades are white rendered, with steel one-, two- or three-light windows set irregularly into them. The windows have generally been given leaded glass windows with a diagonal or rectilinear glazing pattern. An exception to this is a large steel casement window in the south facade which has not been given a leaded glass pattern. A notable detail is the slight outward flare of the long facade sides under the eaves.
The broad south facade of the main volume is characterized by an internal veranda placed to the right of centre, in front of which a terrace is located. To the left of this is a large casement window and to the right is a leaded glass window. The eastern side facade has in the first storey a two-light window placed to the right of the central axis. On the upper floor is a wider two-light window. The western side facade has in the first storey two symmetrically placed windows and on the upper floor a window consistent with the window on the upper floor of the eastern side facade. In the western facade of the smaller building volume the main entrance is placed. This is located entirely to the right beneath a roof light covered with tiles. Entirely to the left is the garage which has been fitted out as a study since 1982. The garage doors have been replaced by a composite twelve-light window. In the east facade three windows are placed. Entirely to the right the facade slopes inward at an angle. The rear facade is completely blank. The villa is accessed via the aforementioned drive which runs along the vegetable garden wall (on the right) and ends at a space or courtyard which is also partly walled. Adjacent to this courtyard is the former garage. To the right of the garage an eight-step built stone stair runs along the west facade and emerges onto a lower-lying space. The stair runs past a vaulted niche which opens into the kitchen and was originally intended to accommodate deliveries (milk bottles etc.). To the right of this is a kitchen window, a low-placed window to light the cellar stair and the aforementioned main entrance. The space to which the entrance is located adjoins in a westerly direction the aforementioned vegetable garden, which is screened on the north and west sides by a high wall. On the south side a low wall (approximately 40 cm high) acts as a screen. The northern garden wall lies in line but not adjoining the dividing wall between the kitchen and garage, while the southern garden wall adjoins the rear facade of the main volume. Via a gate in the western garden wall it is possible to leave the garden. To the right of the gate is a small shed beneath a tiled gabled roof. The interior and layout are in virtually original condition. In the main volume are housed the living room and the main bedroom. Both rooms are separated by a corridor which opens onto the veranda. The still original living room has a wooden coffered ceiling designed by the architect, walls panelled with flat wooden panels and a fireplace with wood storage in the south-east corner. The wood storage can be restocked via a hatch in the outer facade. On the upper floor of the main volume is a landing, to the left of which is an attic space and to the right a guest bedroom. In the smaller building volume the functional spaces (hall, kitchen and garage) are housed. The high hall, which is central in the overall layout of the floor plan, is provided with a half-storey where a dining corner is located. From here a door provides access to the kitchen, while an oak wooden spiral stair with steel tube handrail leads to the upper floor. The wall separating the kitchen from the former garage has been provided with a passage in 1982. For this a cupboard set in the wall was removed. In the left corner of the hall is a stair to a small cellar space.
Valuation
The villa on the Peisenlaan is of architectural-historical value as an example of an almost completely intact building type from the nineteen-thirties. The floor plan shows a modern layout, in which interior and exterior spaces flow into each other. This floor plan arrangement contrasts with the enclosure of the facades. The individuality of the design is characteristic of Eschauzier's work and is also important for this reason as part of the oeuvre of this architect.
Nearby in the register
- Archeologie, Landgoed Peisen Leersum (Utrechtse Heuvelrug 26)Archeologieunder 1 mi
- Uitkijktoren, Lombokl.a.h.eind v.d.str. Leersum (Utrechtse Heuvelrug 26)Straatmeubilairunder 1 mi
- Tuinkoepel, Lomboklaan 35Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Horeca, Rijksstraatweg 80Horecaunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.